NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

Đề 2: Tuổi trẻ học đường suy nghĩ và hành động để góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông

DÀN Ý:

1. Mở bài:

 Nêu sự cấp bách và tầm quan trọng hàng đầu của việc giải quyết vấn đề giảm thiểu tai nạn giao thông đang có chiều hướng gia tăng như hiện nay

2. Thân bài:

- Giải thích:

  Tai nạ giao thông là tai nạ do các phương tiện tham gia giao thông gây nên: đường bộ, đường thuỷ, đường sắt… trong đó phần lớn là các vụ đường bộ.

- Nguyên nhân gây nê tai nạn giao thông:

   + Khách quan: cơ sở vật chất, hạ tầng còn yếu kém, phương tiện tham gia giao thông tăng nhanh, do thiên tai…

   + Chủ quan:

     . Ý thức tham gia giao thông của một số bộ phận người dân còn hạn chế, đặc biệt là giới trẻ, trong đó không ít đối tượng là học sinh

     . Xử lí chưa nghiêm, chưa thoả đáng. Ngoài ra còn xảy ra hiện tượng tiêu cực trong xử lí

- Hậu quả: gây tử vong, tàn phế, chấn thương sọ não…

Theo số liệu thống kê của Vvho: trung bình mỗi năm trên thế giới có trên mười triệu người chết vì ati ạn giao thông. Năm 2006, Việt Nam là: 12,300 người. Năm 2007, Who đặt Việt Nam vào quốc gia có tỉ lệ các vụ tử vong vì tai nạn giao thông cao nhất thế giới với 33 trường hợp tử vong mỗi ngày.

  Tai nạ giao thông là quốc nạn, tác động xấu đến các mặt của đời sống:

   + Gây ảnh hưởng lâu dài đến đời sống tâm lí: gai đình có người thân chết hoặc do di chứng nặng nề vì tai nạn giao thông ảnh hưởng rất lớn đến tinh thần, tình cảm

   + Gây tâm lí hoang man, bất an cho người tham gia giao thông

   + Gây rối loạn an ninh, trật tự: kẹt xe, ùn tắc giao thông, kẻ  xấu lợi dụng móc túi, cướp giật…

   + Gây thiệt hại về kinh tế: chi phí khắc phục, điều tra, chi phí mai táng, chi phí y tế…

   + Làm tiêu tốn thời gian lao động, nguồn nhân lực…

- Giải pháp: Vậy thanh niên, học sinh cần làm gì để góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông?

   + Tự giác nghiêm chỉnh chấp hành luật lệ an toàn giao thông khi tham gia giao thông

   + Tuyên truyền cho mọi người biết về hậu quả và tác hại  nghiêm trọng của TNGT

   + Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về luật giao thĩng. Cùng giương cao khẩu hiệu “Nói không với phóng nhanh, vượt ẩu”, “An toàn là bạn, tai nạn là thù”…

   + Thành lập các đội thanh niên xuống đường làm nhiệm vụ

   + Phát hiện và báo cáo kịp thời với các cơ quan đoàn thể  nơi gần nhất những trường hợp vi phạm ATGT

   + Về phía trường học, cần phát động  và giáo dục kịp thời những trường hợp học sinh vi phạm.

   + Về phía chính quyền, cần xử lớ thật nghiâm minh hơn nữa những trường hợp vi phạm.

Đề 1 :Hiện nay, ở nước ta có nhiều cá nhân, gia đình, tổ chức thu nhận trẻ em cơ nhỡ, lang thang kiếm sống trong các thành phố, thị trấn về những mái ấm tình thương để nuôi dạy, giúp các em học tập, rèn luyện, vươn lên sống lành mạnh, tốt đẹp.

          Anh( chị) hãy bày tỏ suy nghĩ về hiện tượng đó?

                                                         DÀN Ý:

1. Mở bài:

  - Giới thiệu tinh thần tương thân, tương ái, truyền thống quý báu của dân tộc ta

  - Dẫn ca dao, tục ngữ về tinh thần đó

  - Những tình cảm sâu nặng, thiêng liêng ấymỗi người chúng ta dành nhiều cho người già, người nghèo neo đơn, đặc biệt là trẻ em lang thang, cơ nhỡ.

  - Dẫn yêu cầu đề vào

2. Thân bài:

 a. Giải thích, phân tích:

- Nguyên nhân trẻ em lang thang, cơ nhỡ:

   + Do cha mẹ bỏ rơi, mồ côi, nghè…

   + Không họ hàng thân thích, phải tự kiếm sống

- Hậu quả:

   + Không được dạy dỗ, học hành, kém hiểu biết nên: cướp giật, hút chích, nghiện ngập…

   + Một số sống bằng các nghề: bán báo, đánh giày, rửa chén, ăn xin…

b. Chứng minh, bình luận

- Thu nhận trẻ em lang thang, cơ nhỡ vào mái ấm tình thương để nuôi dạy và giúp đỡ các em nên người là một việc làm cao đẹp của những tấm lòng vàng , đầy vị tha, kiên nhẫn, giàu đức hy sinh

( họ giúp các em học nghề, học chữ và nhân phẩm cần thiết của mỗi con người) Học sinh lấy dẫn chứng minh hoạ

- Mỗi trẻ em lang thang, cơ nhữ đều có một hoàn cảnh éo le khác nhau nhưng ở chúng đều giống nhau ở nỗi bất hạnh và tâm trạng mặc cảm, nên việc nuôi dạy là cuộc tái sinh nhọc nhằn và kì diệu, sau này chúng sẽ là người công dân tốt. - học sinh lấy dẫn chứng chứng minh hoạ

- Phê phán những hành vi ngược đãi trẻ em, thái độ thờ ơ, vô cảm, vô trách nhiệm (dẫnchứng)

 - Bản thân học sinh: “Ta phải làm gì để giúp đỡ trẻ em lang thang, cơ nhỡ”?

( Quyên góp sách vỡ, quần áo, quà bánh, tiền… cho trẻ em tàn tật, lang thang, kêu gọi những nghĩa cử cao đẹp, nàh hảo tâm hãy đóng góp hơn nữa về vật chất lẫn tinh thần để giúp đỡ các em)

3. Kết bài:

- Nhấn mạnh việc làm tốt, tuyân dương, học hỏi

- Mở rộng vấn đề và liân hệ bản thân.

ĐỀ: Suy nghĩ của anh (chị) về vấn đề chống tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục.

 Dàn ý:

1.  Mở bài:

-         Tầm quan trọng của Giáo Dục

-         Thực trạng của giáo dục nước ta hiện nay

-         Vì thế cuộc vận động : nói khồn với tiêu cực và bệnh thành tích trong giáo dục đang được xã hội quan tâm

     2. Thân bài:

          a. Giải thích:

             -“ Tiêu cực trong thi cử” : Là những hành vi gian lận trong thi cử như: thí sinh mang những tài liệu hoặc những thiết bị không được cho phép vào phòng thi

            - “ Bệnh thành tích trong giáo dục”: là những danh hiệu thi đua của Thầy và trị, giữa các lớp, các trường và các phòng ban với nhau gây nên hiện tượng điểm ảo, thành tích ảo, không phản ánh đúng khả năng và trình độ.

         b. Phân tích, chứng minh

         - Đối với học sinh: học sinh ỷ laịi, không phát huy được năng lực học tập, không có đọng lực học, không tiếp thu đựoc tri thức, ảnh hưởng đến chất lượng

         - Đối với giáo viên: mất đi lương tâm, nghề nghiệp, không có động lực để dạy, không có sáng kiến đổi mới phương pháp dạy học.

         - Đối với giáo dục: giáo dục trì trệ, chậm phát triển

       * Tác dụng của việc chống tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục: là việc làm mang lại lợi ích cho ngành giáo dục

         - Đối với học sinh: phát huy năng lục học tập, bỏ đi tính ỷ lại, những văn bằng đánh giá đúng năng lực của học sinh, học sinh không còn tình trạng “chọi nhau” trong các kì thi tập trung

         - Đối với giáo viên: sẽ không còn những việc làm không đúng với lương tâm, cố gắng tìm tòi phương pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học, thực hiện kiểm tra, đánh giá đúng năng lực của học sinh.

         c. Bình luận: Phê phán những hành vi tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục.

Đề: nghị luận về câu nói: “Học, học nữa, học mãi”

1. Mở bài: Nêu vấn đề nghị luận: “Học, học nữa, học mãi”

Đề bài : Anh (chị ) hãy trả lời câu hỏi của nhà thơ Tố Hữu: 

Ôi! Sống đẹp là thế nào hỡi bạn?

LẬP DÀN YÙ

  A.MỞ BÀI :

            -Dẫn đề : Giá trị cuộc sống con người là điều mà tất cả mọi người đều trăn trở của nhân loại. Phạm chất sống của con người sẽ được xác lập trong mối quan hệ với cộng đồng. Ham-let cũng từng nói “Sống hay không sống. Đó là vấn đề”. Từ khi còn là một thanh  niên Tố Hữu cũng đã đi tìm lẽ sống cho mình “Băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời”, M.Gorki cũng từng nói “Trong con người có 2 khuynh hướng phủ định lẫn nhau, đấu tranh lẫn nhau nhiều hơn và thường xuyên hơn cả : khuynh hướng sống cho tốt hơn và khuynh hướng sống cho sướng hơn”.

-Giới thiệu luận đề : Sống như thế nào để có cuộc sống có yù nghĩa, sống đáng sống và sống đẹp? Đó là vấn đề mà Tố Hữu đã nhắc nhở, đã đặt vấn đề :

                                    “ Ôi! Sống đẹp là thế nào hỡi bạn?”

Đó cũng là vấn đề mà tất cả chúng ta cần suy nghĩ trong cuộc sống hôm nay.

(có thể theo kiểu quy nạp, phản đề, trực tiếp, gián tiếp, móc xích...)

B.THÂN BÀI :

 ĐOẠN 1 : VIẾT ĐOẠN VĂN VỚI THAO TÁC LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

Giải thích: Thế nào là “sống đẹp” ?

-Là sống có yù nghĩa và sống có mục đích, có lí tưởng.

-Là biết hy sinh, cống hiến không ích kỉ, biết “nhận” và biết “cho”, biết phấn đấu cho xã hội tốt đẹp                “Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình”.

-Là sống tốt, có lòng nhân hậu, biết thương yêu đùm bọc, có tình cảm lành mạnh:

“Còn gì đẹp trên đời hơn thế

Người yêu người sống để yêu nhau”.

-Có tư  tưởng tình cảm, có hành động đẹp.

ĐOẠN 2 : VIẾT ĐOẠN VĂN VỚI THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH

Phân tích các khía cạnh của lối sống đẹp.

+Để sống đẹp,ta cần rèn luyện những phẩm chất nào?

Có lý tưởng, có mục đích đúng đắn, cao đẹp.

Có tâm hồn, có tình cảm lành mạnh nhân hậu.

Có trí tuệ, kiến thức mỗi ngày thêm mở rộng, sáng suốt.

Có hành động tích cực, lương thiện.

ĐỀ 6: Học để biết , học để làm , học để chung sống , học để khẳng định mình

ĐỀ 4: PHÂN TÍCH VÀ LÀM SÁNG TỎ Ý NGHĨA CỦA CÂU NÓI: "ĐƯỜNG ĐI KHÓ KHÔNG KHÓ VÌ NGĂN SÔNG CÁCH NƠI MÀ KHÓ VÌ LÒNG NGƯỜI NGẠI NƠI E SÔNG" (NGUYỄN BÁ HỌC)

BÀI LÀM:

Cuộc sống ngày một phát triển với nhiều điều mới mẻ, thôi thúc ta tìm kiếm và vươn tới tầm cao của sự hiểu biết ,nhưng điều đó không phải dễ dàng vì để đạt được những ước mơ và khát vọng đó, con người phải vượt qua nhiều thử thách, gian nan.

Vậy đâu là sức mạnh để con người vượt qua chặng đường nhiều chông gai đó để đạt được những ước mơ và khát vọng của mình ? Sức mạnh ấy đơn giản chính là chính bản thân ta như nhà cách mạng Nguyễn Bỏ Học đã đưa ra một lời khuyên vô cùng quý giá đối với con người :"Đường đi khó không khó vì ngăn sông cách nơi mà khó vì lòng người ngại nơi e sông". Câu nói của ông không đơn thuần chỉ cho ta những bản chất của những khó khăn mà mỗi con người đã, đang và sẽ vấp phải trong cuộc sống này mà đã chỉ cho ta hướng đi đúng đắn để vượt qua điều đó.

"Đường đi” chính là cuộc sống của ta đây, không gian nan vì “ngăn sông cách nơi”mà khó vì ý chí “lòng người” không thể vượt qua. Tuy mỗi người đều có một cuộc sống riêng nhưng hình như mọi đường đời đều có chung một điểm chính là những con sông những vách nơi đang chờ ta chinh phục .Thật vậy , có ai đi đến thành công mà chưa từng bị thất bại làm sờn lòng , nhụt chí nhưng với niềm tin và sự hi vọng chiến thắng ,ta tự tích lũy và rút ra được những bài học, kinh nghiệm đường đời quý giá, rồi từ đó ta biết được đâu là con đường riêng và cách đi riêng để đạt được mục tiêu .Hãy lấy việc học làm một điển hình tiêu biểu cho ý kiến trên. Càng lên lớp lớn , việc học tập ngày càng nhiều bắt ta phải thật kiên trì và bền bỉ . Khó khăn đấy gian khổ đấy , nhưng không vì lẽ đó mà các bạn học sinh lại đánh mất hi vọng và niềm tin của mình ,các bạn luôn cố gắng hoàn thành tốt việc học, đương nhiên có nhiều lúc thực sự mệt mỏi lắm nhưng đó không phải là cái cớ để các bạn lùi bước. Mọi nỗ lực luôn được đền đáp bằng những thành công to lớn , giờ đây các bạn trở thành những người công dân tốt , những người có ích và có chỗ đứng trong xã hội .

Nhưng bên cạnh đó, một số khác thì lại nao núng, ngại ngần trước việc học khó khăn , họ vẫn ham chơi, thích làm quen và giao tiếp với bạn xấu . Liệu rồi những cái thú vui ấy cũng chẳng đem lại gì cho bạn chăng ? Và khi bạn nhận thấy đã lãng phí quá nhiều thời gian cho việc vui chơi thì hình như mọi thứ đã muộn đễ sửa đổi khi nó đã trở thành thói quen . Những trò chơi , những cuộc tán gẫu dài ấy chỉ là những cái lợi trước mắt, nó thể hiện sự ngại ngần của con người khi phải đương đầu trước khó khăn mà cuộc sống đang thử thách bản thân bạn. Rồi mọi hậu quả mà bạn gánh chịu lại bắt đầu từ chính sự e ngại và tư tưởng muốn hưởng thụ. Mỗi chúng ta cần phải hiểu, ngại khó, ngại khổ trong học tập sẽ dẫn đến thất học, lạc hậu trong tư tưởng ảnh hưởng đến chính mình và cả xã hội.

Là học sinh, chúng ta phải thực hiện nhiệm vụ và bổn phận của mình, luôn tự nhắc nhở bản thân:

“Không có việc gì khó

Chỉ sợ lòng không bền

Đào nơi và lấp biển

Quyết chí ắt làm nên.”

Và “Đường đi không khó vì ngăn sông cách nơi mà khó vỡ lòng người ngại nơi, e sông.”

Nói như vậy có nghĩa là, nhiệm vụ chính của chúng ta là học tập, sẽ không có lí do gì để chúng ta không cố gắng học tốt, chỉ có tích cực trau dồi kiến thức chúng ta mới trở thành những chủ nhân có ích cho đất nước, đứng trước một bài tập khó hay đứng trước những phút chúng ta lười biếng hãy nhớ tới câu nói của thầy Nguyễn Bỏ Học để vượt qua, để vươn lên thực hiện tốt nhiệm vụ của mình.

Câu nói của thầy giáo Nguyễn Bỏ Học là một lời khuyên vô cùng hữu ích đối với tuổi trẻ thời đại mới. Cuộc sống đang phát triển từng ngày, từng giờ, thế hệ trẻ chúng ta cần có một quyết tâm, một ý chí mạnh mẽ vượt qua mọi khó khăn mà vươn tới chân trời tri thức đang rộng mở. Phải luôn nhớ rằng hãy vượt lên chính mình để vươn tới những đỉnh vinh quan chói lọi đang chờ chúng ta chinh phục

ĐỀ 3: BÀY TỎ Ý KIẾN VỀ PHƯƠNG CHÂM: “HỌC ĐI ĐÔI VỚI HÀNH”

DÀN Ý

* Mở bài:

Giới thiệu phương pháp học đi đôi với hành là một phương pháp khoa học, tiến bộ.

* Thân bài:

- Giải thích câu nói:

+ Học:

học lí thuyết từ sự hướng dẫn của thầy cô, hay tự học từ sách vở, bạn bè, cuộc sống…

học có nhiều loại: học văn hoá, kiến thức khao học, học nghề,…

mục đích: trang bị những kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo nghề nghiệp để tham gia vào mọi hoạt động xã hội, mang lại lợi ích cho bản thân, gia đình và xã hội.

+ Hành:

·        Đem những cái đã học vào thực tế để kiểm tra độ đúng – sai, làm cho nó sinh động thêm.

·        Có nhiều cấp độ: bắt chước, làm lại theo trí nhớ, sáng tạo hoạt động mới… tuỳ thuộc vào trình độ tri mà ta học được và điều kiện mà ta có để thực hành.

·        Dẫn chứng:

   Công việc của người nông dân khác với công việc trên đồng ruộng khác với công việc của kĩ sư nông nghiệp trong phòng thí nghiệm.

  Công nhân làm việc khác với các nhà khoa học.

- Đánh giá vấn đề:

+ Là một phương châm đúng.

+ Là hai mặt thống nhất và bổ sung cho nhau.

+ Học đóng vai trị quyết định, nhưng học mà không thực hành thì học chỉ là vô ích.

+ Chỉ lo thực hành mà không học lí thuyết thì không nắm được bản chất sự vật, dễ ấu trĩ, duy ý chí.

- Rút ra bài học:

  Cần kết hợp giữa lí thuyết và thực hành thì kiến thức mới trở nên thiết thực, có ích, giúp nắm vững tri thức, rèn luyện kĩ năng thực tế.

* Kết bài:

Đây là phương pháp học mang lại hiệu quả cao, cần được áp dụng sâu rộng vào việc học tập.

Đề 2: “Mọi phẩm chất của đức hạnh là ở trong hành động”

Ý kiến trên của nhà văn Pháp M. Xi-xờ-rông gợi cho anh (chị) những suy nghĩ gì về việc tu dưỡng và học tập của bản thân.

I. Phân tích đề:

- Nội dung vấn đề : Mối quan hệ giữa đức hạnh và hành động

- Thể loại : Nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lÝ.

- Thao tác chính : giải thích, chứng minh và bình luận, bác bỏ

   - Phạm vi tư liệu : thực tế cuộc sống.

II. Dàn ý:

1. Mở bài:

- Hành động là biểu hiện cao nhất của đức hạnh.

- Nhà văn Pháp M. Xi-xờ-rông đã nói: “Mọi phẩm chất của đức hạnh là ở trong hành động”

2. Thân bài:

a. Giải thích câu nói:

- Đức hạnh là đạo đức và tính nết tốt (Từ điển tiếng Việt)

- Đức hạnh được thể hiện qua lời nói và những việc làm cụ thể, qua mối quan hệ giữa cá nhân với tập thể, xã hội…

- Hành động là thước đo phẩm giá của mỗi con người.

b. Phân tích, chứng minh: “Mọi phẩm chất của đức hạnh là ở trong hành động”

- Từ xưa, nhân dân ta đã ca ngợi và đề cao những hành động thiết thực mang lại lợi ích cho bản thân và xã hội:

+ Có những câu tục ngữ khẳng định ý nghĩa quan trọng của hành động: “Trăm nghe không bằng một thấy”; “Trăm hay không bằng tay quen; Nói hay không bằng cày giỏi”

+ Nhân dân cũng phê phán, chê cười những kẻ: “Ăn như rồng cuốn, nói như rồng leo, làm như mèo mửa”; “Ăn thì ăn những miếng ngon, Làm thì chọn việc cỏn con mà làm”.

- Trong văn chương cũng như trong thực tế lịch sử có rất nhiều gương sáng hành động, thể hiện phẩm chất cao quý của con người:

+ Chàng Thạch Sanh: thật thà, dũng cảm, giàu lòng thương người, sẵn sàng cứu giúp kẻ bất hạnh.

+ Cậu bé làng Gióng: đánh đuổi giặc Ân ra khỏi bờ cõi, đem lại thái bình cho đất nước.

+ Từ Hải trong Truyện Kiều: cứu Thúy Kiều thoát khỏi cuộc sống lầu xanh, giúp nàng thực hiện công lí – báo ân báo oán.

+ Lục Vân Tiên: đánh tan bọn cướp cứu tiểu thư Kiều Nguyệt Nga.

+ Hai Bà Trưng: khởi nghĩa đánh đuổi quân xâm lược nhà Hán.

+ Nguyễn Trãi: thực thi lời cha dạy theo phò tá Lê Lợi đánh đuổi giặc Minh, làm nên chiến thắng oanh liệt ngàn năm.

+ Anh hùng áo vải Nguyễn Huệ: đánh tan hai hơn hai mươi vạn quân Thanh đem lại cuộc sống thanh bình cho dân.

+ Chủ tịch Hồ Chí Minh: ra đi tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc khỏi xiềng xích nô lệ, giành độc lập tự do, thành lập nên nước VNDCCH.

c. Phê phán, bác bỏ:

Những lối sống, những hành động biểu hiện không xứng đáng là một con người đức hạnh: sống vị kỉ, chỉ nghĩ cho riêng mình, sống vô bổ, đua đòi...

d. Suy nghĩ của bản thân:

- Hành động thiết thực của tuổi trẻ ngày nay là không ngừng học tập, tu dưỡng và rèn luyện để nâng cao trình độ hiểu biết để đáp ứng yêu cầu của xã hội, xứng đáng là người vừa có tài vừa có đức.

- Hành động còn là dám nhìn thẳng vào những khuyết điểm để sửa chữa, khắc phục để vươn lên, có tinh thần cầu tiến để thể hiện phẩm chất và đức hạnh của bản thân.

3. Kết bài:

- Trong chiến tranh giữ nước, tuổi trẻ Việt Nam đã cống hiến, hi sinh xương máu để bảo vệ độc lập chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

- Trong thời bình, tuổi trẻ phải cố gắng tu dưỡng, phấn đấu; tích cực đóng góp sức mình cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

BÀI LÀM MẪU

 Chàng Thạch Sanh: thật thà, dũng cảm, giàu lòng thương người, sẵn sàng cứu giúp kẻ bất hạnh. Cậu bé làng Gióng: đánh đuổi giặc Ân ra khỏi bờ cõi, đem lại thái bình cho đất nước. Từ Hải trong Truyện Kiều: cứu Thúy Kiều thoát khỏi cuộc sống lầu xanh, giúp nàng thực hiện công lí – báo ân báo oán. Lục Vân Tiên: đánh tan bọn cướp cứu tiểu thư Kiều Nguyệt Nga.  Hai Bà Trưng: khởi nghĩa đánh đuổi quân xâm lược nhà Hán. Nguyễn Trãi: thực thi lời cha dạy theo phò tá Lê Lợi đánh đuổi giặc Minh, làm nên chiến thắng oanh liệt ngàn năm. Anh hùng áo vải Nguyễn Huệ: đánh tan hai hơn hai mươi vạn quân Thanh đem lại cuộc sống thanh bình cho dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh: ra đi tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc khỏi xiềng xích nô lệ, giành độc lập tự do, thành lập nên nước VNDCCH.

Đề 1: Tình thương là hạnh phúc của con người.

I. Phân tích đề:

 - Nội dung vấn đề: Ý nghĩa và tác dụng của lối sống có tình thương.

- Thể loại và thao tác nghị luận: nghị luận xã hội: giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ…

- Phạm vi tư liệu:

+ Tấm gương của những con người sống có tình thương

+ Những danh ngôn, ca dao, tục ngữ… nói về ý nghĩa của lối sống có tình thương

II. Xây dựng dàn ý:

1. Mở bài:

- Hạnh phúc là một khái niệm tinh thần trừu tượng. Tùy theo vai trò, vị trí của từng cá nhân, từ giai cấp trong xã hội mà có những quan niệm khác nhau về hạnh phúc.

- Nhân dân ta quan niệm: Tình thương là hạnh phúc của con người.

2. Thân bài:

a. Giải thích câu nói: Tình thương là hạnh phúc của con người.

- Tình thương: là tình cảm nồng nhiệt làm cho gắn bó mật thiết và có trách nhiệm với người, với vật (Từ điển tiếng Việt)

- Hạnh phúc: là trạng thái sung sướng vì cảm thấy hoàn toàn đạt được ý nguyện. (Từ điển tiếng Việt)

- Tại sao Tình thương là hạnh phúc của con người?

+ Tình thương khiến cho người ta luôn hướng về nhau để chia sẻ, thông cảm, đùm bọc lẫn nhau.

+ Như vậy là thỏa mãn mọi ý nguyện, đã được hưởng sung sướng, hạnh phúc mà tình thương mang lại.

b. Phân tích để khẳng định, chứng minh các biểu hiện, ý nghĩa của tình thương:

- Trong phạm vi gia đình:

+ Cha mẹ yêu thương con cái, chấp nhận bao vất vả, cực nhọc, hi sinh bản thân để nuôi dạy con cái nên người. Con cái ngoan ngoãn, trưởng thành, cha mẹ coi đó là hạnh phúc nhất của đời mình.

+ Trong đời người có nhiều nỗi khổ, nhưng con cái không nên danh nên phận hoặc hư hỏng là nỗi đau lớn nhất của cha mẹ.

+ Con cái biết nghe lời dạy bảo của cha mẹ, biết đem lại niềm vui cho cha mẹ, đó là hiếu thảo, là tình thương và hạnh phúc.

+ Tình thương yêu, sự hòa thuận giữa anh em, giữa cha mẹ và con cái tạo nên sự bền vững của hạnh phúc gia đình.

- Trong phạm vi xã hội:

+ Tình thương chân thành là cơ sở của tình yêu đôi lứa.

“Nước chảy liu riu, lục bình trôi líu ríu

Anh thấy cô nàng nhỏ xíu anh thương”

“Túc em dài em cài hoa lí

Miệng em cười hữu ý anh thương”

“Thò tay mà ngắt ngọn ngũ

Thương em đứt ruột giả đò ngó lơ”

“Yêu nhau tam tứ nơi cũng trèo

Ngũ lục sông cũng lội, thất bát cửu thập đèo cũng qua”.

“Muối ba năm muối đang còn mặn

Gừng chín tháng gừng hãy còn cay

Đôi ta nghĩa nặng tình dày

Có xa nhau đi nữa cũng ba vạn sáu ngàn ngày mới xa”.

+ Tình thương là truyền thống đạo lí: Thương người như thể thương thân; tạo nên sự gắn bó chặt chẽ trong quan hệ cộng đồng giai cấp, dân tộc. 

“Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”

“Một miếng khi đói bằng một gói khi no”

“Lá lành đùm lá rách”

“Nhiễu điều phủ lấy giá gương

Người trong một nước phải thương nhau cùng”

+ Tình thương mở rộng, nâng cao thành tình yêu nhân loại. 

- Những tấm gương sáng trong lịch sử coi Tình thương là hạnh phúc của con người:

+ Vua Trần Nhân Tông trong một chuyến đi thăm quân sĩ đã cởi áo bào khoát cho một người lính giữa đêm đông lạnh giá.

+ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng chia sẻ ngọt bùi, cùng vào sinh ra tử với tướng sĩ dưới quyền trong ba cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên – Mông, giành thắng lợi vẻ vang cho dân tộc.

+ Người anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi suốt đời đeo đuổi lí tưởng vì dân vì nước, gác sang một bên những oan ức, bất hạnh của riêng mình.

+ Người thanh niên Nguyễn Tất Thành xuất phát từ lòng yêu nước thương dân trong tình cảnh nô lệ nên đã rời Tổ quốc ra đi tìm đường cứu nước, cứu dân. Phương châm sống đúng đắn của Người là: Mình vì mọi người. Bác luôn lấy tình yêu thương con người làm mục đích và hạnh phúc cao nhất của cuộc đời mình.

c. Phê phán, bác bỏ:

Lối sống thờ ơ, vô cảm, thiếu tình thương, không biết quan tâm, chia sẻ, đồng cảm và giúp đỡ người khác…

d. Liên hệ bản thân:

Rút ra bài học về phương châm sống xứng đáng là con người có đạo đức, có nhân cách và hành động vì tình thương.

3. Kết bài:

- Tình thương là lẽ sống cao cả của con người. Tình thương vượt lên trên mọi sự khác biệt giữa các dân tộc trên thế giới.

- Để tình thương thực sự trở thành hạnh phúc của con người, mỗi chúng ta phải vươn lên chống đói nghèo, áp bức bất công, chiến tranh phi nghĩa… để góp phần xây dựng một thế giới hòa bình thịnh vượng…

Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu của văn học Việt Nam từ Cách mạng tháng Tám  1945 đến 1975:

a.  Giai đoạn 9 năm kháng chiến chống Pháp (1945 -1954):

- Chủ đề bao trùm nền văn học trong những ngày đầu đất nước giành được độc lập là ca ngợi Tổ quốc và quần chúng cách mạng, kêu gọi tinh thần đoàn kết toàn dân, cổ vũ phong trào Nam tiến

( “Huế tháng Tám, Vui bất tuyệt” - Tố Hữu ; “Hội nghị non sông”, “Ngọn quốc kì” - Xuân Diệu…)

- Từ cuối năm 1946, văn học tập trung phản ánh cuộc kháng chiến chống Pháp, hướng tới đại chúng, phản ánh sức mạnh của quần chúng nhân dân; thể hiện niềm tự hào dân tộc và niềm lạc quan cách mạng; tình yêu quê hương đất nước. Một số tác phẩm tiêu biểu:

+ Truyện, kí: “Đôi mắt” (Nam Cao), “Xung kích” (Nguyễn Đình Thi), “Truyện Tây Bắc” (Tô Hoài).

+ Thơ: “Cảnh khuya”, “Cảnh rừng Việt Bắc” (Hồ Chí Minh), “Tây Tiến »(Quang Dũng), “Bên kia sông Đuống” (Hoàng Cầm), “Đất nước” (Nguyễn Đình Thi), “Việt Bắc” (Tố Hữu).

+ Kịch: “Bắc Sơn”, “Những người ở lại” (Nguyễn Huy Tưởng), “Chị Hòa” (Học Phi).

+ Lí luận, nghiên cứu, phê bình văn học đạt được một số thành tựu (“ Chủ nghĩa Mác và vấn đề văn hóa Việt Nam”- Trường Chinh, “Nhận đường” – Nguyễn Đình Thi…)

b. Giai đoạn đầu xây dựng hoà bình, CNXH(1955-1964):

- Văn xuôi với nhiều đề tài, bao quát được nhiều vấn đề và phạm vi của hiện thực đời sống:

+ Kháng chiến chống Pháp: “Đất nước đứng lên”(Nguyên Ngọc), “Trước giờ nổ súng”(Lê Khâm).

+ Cuộc sống trước cách mạng tháng Tám 1945: “Vợ nhặt” (Kim Lân), “Cửa biển”(Nguyên Hồng).

+ Xây dựng cuộc sống mới: Tuỳ bút “Sông Đà” (Nguyễn Tuân), “Mùa lạc”(Nguyễn Khải).

- Thơ phát triển mạnh với cảm hứng đẹp đẽ về CNXH, nỗi nhớ miền Nam: các tập thơ “Gió lộng” (Tố Hữu), “Trời  mỗi ngày lại sáng” (Huy Cận),           “Ánh sáng và phù sa” (Chế Lan Viên).

- Kịch: “Một đảng viên” (Học Phi), “Ngọn lửa” (Nguyễn Vũ), “Nổi gió” (Đào Hồng Cẩm)

c. Giai đoạn chống Mỹ cứu nước (1965-1975):

- Chủ đề bao trùm là ca ngợi tinh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng:

 + Văn xuôi :“Những đứa con trong gia đình”(Nguyễn Thi), “Rừng xà nu” (Nguyễn Trung Thành), “Chiếc lược ngà” (Nguyễn Quang Sáng), “Mảnh trăng cuối rừng” (Nguyễn Minh Châu), “ Hòn Đất”(Anh Đức), “Dấu chân người lính” (Nguyễn Minh Châu)…

+ Thơ : “Ra trận”, “Máu và Hoa”( Tố Hữu), “Hoa ngày thường, chim báo bão” (Chế Lan Viên), “Mặt đường khát vọng” (Nguyễn Khoa Điềm), “Gió Lào cát trắng” (Xuân Quỳnh).

+ Kịch : “Quê hương Việt Nam” (Xuân Trình), “Đại đội trưởng của tôi” (Đào Hồng Cẩm)…

+ Nhiều công trình nghiên cứu, phê bình văn học có giá trị của Đặng Thai Mai, Hoài Thanh, Xuân Diệu…

- Văn học ở đô thị miềm Nam thể hiện khát vọng tự do và phê phán những mặt trái của xã hội, là tiếng nói đáng trân trọng (Vũ Hạnh, Trần Quang Long, Vũ Bằng…)

Văn hoá ứng xử của học sinh

       Nói đến văn hoá là nói đến hàng ngàn định nghĩa khác nhau. Văn hoá ứng xử cũng thế. Tuỳ quốc gia, tuỳ dân tộc, tuỳ vùng miền,… mà hình thành nên những nét đẹp văn hoá, trong đó có văn hoá ứng xử. Nhưng đối với người Việt Nam, hàng ngàn năm qua cách ứng xử vẫn là: “Lời nói chẳng mất tiền mua/ Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”. Tuy nhiên đối với đại bộ phận giới trẻ hiện nay văn hoá ứng xử dường nh­ không được quan tâm và chú ý.

Viết một bài văn khoảng 400 từ, hãy nói lên suy nghĩ của anh (chị) về tác hại từ thói quen hút thuốc lá của nam giới đối với sức khoẻ của con người.

ĐA: - Đó là thói quen nguy hại đến sức khoẻ của bản thân và những người xung quanh.

- Người nghiện thuốc lá thường có những cách để bao biện cho hành động của mình: Cho sang, sành điệu, hợp thời, do áp lực công việc…

- Hút thuốc lá còn ảnh hưởng đến kinh tế, chất độc hại trong khói thuốc có nguy cơ dẫn đến ung thư phổi, cuống họng…

- Vì một cuộc sống trong sạch và bảo vệ sức khoẻ cho những người thân yêu cần có những hành động ngăn chặn kịp thời, đừng để điếu thuốc đốt cháy tương lai và cuộc đời của bạn

Trong Thông điệp nhân Ngày Thế giới phòng chống AIDS, 1-2-2003, Cô-phi An-nan viết: "Trong thế giới khốc liệt của AIDS, không có khái niệm chúng ta và họ. Trong thế giới đó, im lặng đồng nghĩa với cái chết" (Ngữ văn 12, tập, NXB Giáo dục, 2008, tr. 82)

     Anh/ chị suy nghĩ nh­ư thế nào về ý nghĩ trên?

* Yêu cầu về kĩ năng: Biết cách làm bài nghị luận xã hội. kết cấu bài viết chặt chẽ, diễn đạt lư­u loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.

* Yêu cầu về kiến thức:

a. Giới thiệu về vấn đề cần nghị luận

- Trích dẫn ý kiến của Cô-phi An-nan.

b. Nêu rõ hiện t­ượng:

 + Thực trạng của đại dịch HIV/AIDS trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng: tốc độ lây nhiễm, con đ­ường lây nhiễm, mức độ lây nhiễm...

 + Thái độ của mọi người với những bệnh nhân nhiễm HIV còn có sự kì thị, ngăn cách, phân biệt đối xử.

- Giải pháp:

+ Phê phán những hành động kì thị, ngăn cách, phân biệt đối  xử với những bệnh nhân HIV. Từ đó mọi ngư­êi phải từ bỏ thái độ kì thị, ngăn cách, phân biệt đối xử với những bệnh nhân HIV (không có khái niệm chúng ta và họ).

 + Phải có hành động tích cực, cụ thể bởi im lặng đồng nghĩa với cái chết.

 + Trách nhiệm của học sinh để góp phần phá vỡ sự ngăn cách giữa mọi ngư­êi và bênh nhân nhiễm HIV: tuyên truyền, vận động, hành động cụ thể....

c. Bày tỏ suy nghĩ của ng­ười viết.

Đọc truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu, em suy nghĩ gì về nạn bạo hành gia đình trong xã hội?

       Đoạn văn mẫu:  Bạo hành là hành vi bạo lực, đối tượng này dựng để trấn áp đối tượng kia. Trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa”, nạn bạo hành gia đình được Nguyễn Minh Châu phản ánh qua hành vi vũ phu, tàn bạo của người chồng: trút tất cả cơn bực bội, bức xúc vì gánh nặng cuộc sống vào những trận mưa dây thắt lưng quật tới tấp lên người vợ (người đàn bà hàng chài) khốn khổ. Và đứa con trai, vì bênh mẹ đã đánh lại cha.

            Nạn bạo hành trong gia đình hàng chài trong tác phẩm cũng là hiện tượng khá phổ biến trong xã hội ngày nay. Nạn bạo hành trong gia đình diễn ra ở nhiều hình thức: chồng đánh chửi vợ; cha, mẹ đánh con cái; thậm chí con cái đánh chửi cha mẹ. Trong đó chủ yếu chồng bạo hành với vợ và thường diễn ra hai hình thức: bạo hành thể xác (đánh đạp vợ), bạo hành tinh thần (chửi bới nhục mạ vợ...)

            Có nhiều nguyên nhân gây ra nạn bạo hành: đời sống kinh tế khó khăn, áp lực công việc hàng ngày, quan hệ căng thảng ở công sở, chồng (vợ) ngoại tình... mà nguyên nhân chính là ý thức con người còn hạn chế.

            Nạn bạo hành tác động xấu tới gia đình và xã hội. Sức khỏe con người bị giảm sút, tinh thần căng thẳng, gia đình xáo trộn. Nguy hiểm hơn, nhiều người vợ không chỉ bị thương tật, tàn phế và còn mất mạng. Trẻ em bị ảnh hưởng tâm lí nặng nề, nhiều em bị đẩy ra ngoài đường “đi bụi” gây ra biết bao nhiêu tệ nạn xã hội. An ninh trật tự vì thế mà bất ổn. Nếp sống văn hóa bị phá vỡ. Sự phát triển kinh tế chậm lại.

            Để hạn chế và tiến tới thanh toán nạn bạo hành, xã hội đồng thời phải dựng nhiều biện pháp: thúc đẩy kinh tế phát triển, có những điều luật trừng trị nghiêm khắc kể xâm phạm thân thể, danh dự con người và quan trọng hơn phải giáo dục ý thức tự trong và tôn trọng người khác của mọi người.

Theo anh, chị cần làm gì để tạo thành thói quen tốt trong đời sống xã hội.

HS xác định được vấn đề cần nghị luận thuộc về ý thức của con người sẽ hình thành thói quen tốt hoặc xấu trong đời sống xã hội.

- Thói quen tốt là người luôn có ý thức thực hiên mọi việc một cách nghiêm túc, chu đáo, lịch sự: luôn dậy sớm, giữ lời hứa, đúng hẹn, hay đọc sách….

- Thói quen xấu là người làm mọi việc tuỳ tiện theo ý thích, không tôn trọng người khác, thiếu lịch sự trong giao tiếp: Hút thuốc lá nơi công cộng, nói tục chửi bậy, vứt rác ra đường phố…

- Tạo được thói quen tốt là rất khó, nhưng nhiễm thói xấu thì lại rất dễ. Mỗi người hãy tự nâng cao ý thức của mình để tạo thành nếp sống đẹp, văn minh cho xã hội.

Suy nghĩ của anh, chị về khẩu hiệu hành động của tuổi trẻ trong tháng thanh niên mà TW Đoàn đã phát động.

HS xác định được nội dung nghị luận mang tính chất xã hội: Vai trò của thanh niên trong việc thực hiện phong trào của tuổi trẻ trong tháng thanh niên.

- Giới thiệu đầy đủ nội dung khẩu hiệu “ Mỗi §VTN một hành động, Mỗi chi đoàn một hoạt động, mỗi Đoàn cơ sở một công trình”.

- Giải thích các khái niệm: Hành động( những việc làm cụ thể), hoạt động( những công việc thiết thực), công trình(tập hợp những hành động, hoạt động).

- TW Đoàn đã chọn tháng 3 hàng năm là tháng thanh niên VN, nhằm khẳng định vai trò và sức mạnh của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước.

- Mỗi §VTN một hành động cụ thể, thiết thực để hưởng ứng phong trào: Quyên góp, ủng hộ, giúp đỡ các gia đình chính sách, hộ nghèo, thực hiện an sinh xã hội và bảo vệ môi trường…

- Tại cơ sở Đoàn trường học, §VTN đã hưởng ứng bằng việc nhận chăm sóc khu di tích lịch sử Cách mạng Chiến khu M­âng Khói, dọn dẹp, vệ sinh môi trường, chăm sóc và bảo vÔ vườn hoa cây cảnh của nhà trường, trồng mới công trình thanh niên là 30 cây cau, tham gia làm đường lên các xã vùng cao, vùng sâu…

Yêu cầu chung: HS xác định đúng nội dung cần trình bày trình độ mẫu mực của thể văn chính luận.

- Giải thích khái niệm mẫu mực (Là chuẩn, tiêu biểu).

- Thể hiện qua hệ thống luận điểm rõ ràng, luận cứ xác đáng, luận chứng logic.

- Cách lập luận khoa học, có đủ cơ sở pháp lÝ để tiến tới khẳng định vấn đề.

Sự gia tăng dân số, một thảm hoạ lớn.

HS xác định đúng nội dung vấn đề nghị luận xã hội: Sự gia tăng dân số và những dự báo trước về một thảm hoạ toàn cầu.

- Dân số thế giới liên tục tăng trong những năm gần đây với tỉ lệ tăng tự nhiên cao ( Cuối TK XX vào khoảng 6 tỉ người, ước tính trong 10 năm đầu của TK XXI sẽ là xấp xỉ 7 tỉ người). Một con số đáng lo ngại của nhiều quốc gia trên thế giới.

- Sự bùng nổ dân số xảy ra chủ yếu ở các nước chậm và đang phát triển ( Khu vực ¸, Phi, Mĩ La tinh).

- Theo dự đoán của một số nhà bác học, VN cũng ở trong tình trạng đáng báo động về tỉ lệ gia tăng dân số, cùng với một số các quốc gia khác như Thái Lan, ấn độ, In®«nªxia…

- Sự gia tăng dân số sẽ làm trẻ hoá về độ tuổi trong lao động, đáp ứng nhu cầu về lao động. Nhưng trên thực tế áp lực về công việc cho số dân đang trong độ tuổi lao động là rất lớn, mặt khác nó gây trở ngại cho việc khắc phục tình trạng lạc hậu về kinh tế, nghèo đói, thất học…khó có thể nâng cao đời sống dân trí và mức sống của người dân.

- Chính sách dân số và KHHG§ đã trở thành chiến lược hàng đầu đối với các quốc gia đang phát triển. Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách, luật định về dân số nhằm làm giảm bớt nguy cơ trong tương lai : Quy định về độ tuổi kết hôn, mỗi gia đình chỉ nên có từ 1 đến 2 con, nghĩa vụ của cha mẹ đối với con cái…(dân số quá đông dẫn đến tình trạng di cư bất hợp  pháp…).

Trình bày những suy nghĩ của em về thái độ đối xử với những người bị nhiễm HIV/AIDS ở Việt Nam?

ĐA: Những suy nghĩ của bản thân về vấn đề thái độ đối xử với những người bị nhiễm HIV/AIDS ở Việt Nam?

  - Nhìn chung nhà nước và toàn thể cộng đồng đã có sự quan tâm sâu sắc đến vấn đề đại dịch HIV và với những người mắc phải căn bệnh này. Nhiều tổ chức, nhiều cơ quan tuyên truyền ( báo chí, đài truyền thanh, truyền hình) đã nỗ lực tham gia “cuộc chiến” chống lại hiểm hoạ chung. Đã có những trung tâm tư vấn, điều trị miễn phí, những cá nhân công khai căn bệnh của mình trước cộng đồng: có những cá nhân tình nguyện chăm sóc cho những người bệnh nặng không nơi nương tựa...

   - Nhưng trên thực tế, vẫn còn sự kì thị, phân biệt đối sử vơi những người bị bệnh. Nhiều khi họ bị đồng nhất với các đối tượng có vấn đề trong xã hội (như người nghiện hút, tiêm chích ma tuý, gái mại dâm,người có lối sông buông thả). Nhiều người bệnh bị chính người thân, gia đình mình xa cánh, thậm chí khinh miệt của mọi người xung quanh,…Điều này gây nên những tác hại khôn lường: phần đông người mắc bệnh không dám công khai chữa trị, nhiều người rơi vào tâm trạng tuyệt vọng phẫn uất,…

  - Từ tình hình thực tế đó ta cần có những biện pháp tích cực để góp phần vào cuộc đấu tranh chống lại hiểm hoạ chung của nhân loại.

“Trong thế giới AIDS khốc liệt này không có khái niệm chúng ta và họ. Trong thế giới đó, im lặng đồng nghĩa với cái chết”. (Thông điệp nhân Ngày Thế giới phòng chống AIDS, 1-12-2003 – Cơ-phi An-nan. Theo Ngữ văn 12, tập một, trang 82,NXB Giáo dục, 2008)

           Anh/ chị suy nghĩ như thế nào về ý kiến trên?

Yêu cầu về kiến thức:

- Nhận thức rõ  nguy cơ của đại dịch AIDS đang hoành hành trên thế giới.

        + Mỗi phút đồng hồ của một ngày trôi đi có khoảng 10 người bị nhiễm HIV.

        + ở những nơi bị ảnh hưởng nặng nề, tuổi thọ của người dân bị giảm sút nghiêm trọng.

        + HIV dang lây lan báo động ở phụ nữ, chiếm một nô số người bị nhiễm trên toàn thỊ giới.

        + Khu vực Đông Âu và toàn bộ Châu ¸.

- Làm thế nào để ngăn chặn hiểm họa này?

+ Thái độ đối với những những người bị HIV/AIDS: không nên có sự ngăn cách, sự kỳ thị phân biệt đối xử (không có khái niệm chúng ta và họ). Lấy dẫn chứng cụ thể.

+ Phải có hành động tích cực bởi im lặng là đồng nghĩa với cái chết.( tự nêu phương hướng hành động: đưa vấn đề AIDS lên vị trí hàng đầu trong chương trình nghị sự của mỗi quốc gia; Mỗi người phải tự ý thức để tránh xa căn bệnh này; không kì thị phân biệt đối xử với những người mắc bệnh AIDS; mở rộng mạng lưới tuyên truyền…)

Anh (chị) có suy nghĩ gì và hành động nh­ thế nào trước hiểm hoạ của căn bệnh HIV/AIDS.

- Giới thiệu vấn đề: ở thỊ kỉ 21 chúng ta chứng kiến nhiều vấn đề hệ trọng. Trong đó hiểm họa căn bệnh HIV/AIDS là đáng chú ý.

- Những con số biết nói.

+ Mỗi phút đồng hồ của một ngày trôi đi có khoảng 10 người bị nhiễm HIV.

+ ở những nơi bị ảnh hưởng nặng nề, tuổi thọ của người dân bị giảm sút nghiêm trọng.

+ HIV dang lây lan báo động ở phụ nữ, chiếm một nô số người bị nhiễm trên toàn thỊ giới.

+ Khu vực Đông Âu và toàn bộ Châu ¸.

- Làm thế nào để ngăn chặn hiểm họa này?

+ Đưa vấn đề AIDS lên vị trí hàng đầu trong chương trình nghị sự của mỗi quốc gia.

+ Mỗi người phải tự ý thức để tránh xa căn bệnh này.

+ Không kì thị phân biệt đối xử với những người mắc bệnh AIDS.

+ Mở rộng mạng lưới tuyên truyền.

Anh (chị), hãy trình bày quan điểm của mình trước cuộc vận động “Nói không với những tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”.                                                  

1. Tìm hiểu đề

       - Nội dung bình luận: hiện tượng tiêu cực trong thi cử hiện nay….

       - Kiểu bài:nghị luận xã hội với các thao tác bình luận, chứng minh…

       - Tư liệu: trong đời sống xã hội.

 2. Lập dàn ý 

    a) Mở bài: Nêu hiện tượng, trích dẫn đề, phát biểu nhận định chung…

    b) Thân bài:

        - Phân tích hiện tượng.

         + Hiện tượng tiêu cực trong thi cử trong nhà trường hiện nay là một hiện tượng xấu cần xoá bỏ, nó làm cho học sinh ỷ lại, không tự phát huy năng lực học tập của mình…(DC)

        + Hiện tượng lấy tỉ lệ để nâng thành tích của nhà trường( DC)

 -> Hãy nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục.

    - Bình luận về hiện tượng:

        + Đánh giá chung về hiện tượng.

        + Phê phán các biểu hiện sai trái: Thái độ học tập gian lận;  Phê phán hành vi cố tình vi phạm, làm mất tính công bằng của các kì thi.

    c) Kết bài.  - Kêu gọi học sinh có thái độ đúng đắn trong thi cử.

                     - Phê phán bệnh thành tích trong giáo dục.  

Hiện nay, ở nước ta có nhiều cá nhân, gia đình, tổ chức thu nhận trẻ em cơ nhỡ, lang thang kiếm sống trong các thành phố, thị xã, thị trấn về những mái ấm tình thương để nuôi dạy, giúp các em học tập, rèn luyện, vươn lên sống lành mạnh. Anh (chị) hãy bày tỏ suy nghĩ về hiện tượng đó.

        1. Tìm hiểu đề: 

          - Kiểu bài: nghị luận về một hiện tượng đời sống.

          - Nội dung: bày tỏ các suy nghĩ về hiện tượng các cá nhân, gia đình, tổ chức thu nhận trẻ em cơ nhỡ, lang thang về nuôi dạy các em nên người.

            - Tư liệu: đời sống thực tế, sách báo…

       2. Lập dàn ý:  

           a. Mở bài: giới thiệu vấn đề, dẫn đề bài vào bài viết.

           b. Thân bài:

      - Thực trạng trẻ em lang thang cơ nhỡ: Trẻ em lang thang, cơ nhỡ đang là vấn đề cần được toàn xã hội quan tâm. Bởi vì hiện nay vẫn còn rất nhiều trẻ em không nơi nương tựa, điều này ảnh hưởng tới sự phát triển chung của đất nước.

      - Nguyên nhân: Do đói nghèo, do tổn thương tình cảm ( bị gia đình ruồng bỏ, từ chối hoặc đánh đập),  do mồ côi hoặc các trường hợp bố mẹ li hơn.

- Hiện nay, những " mái ấm tình thương" đang xuất hiện ngày càng nhiều ở nước ta. Điều này không chỉ có ý nghĩa xã hội, ý nghĩa kinh tế mà quan trọng hơn là giúp cho các em hướng thiện, đưa các em đi đúng với quỹ đạo phát triển tích cực của xã hội. Đây là tình cảm tương thân tương ái, lá lành đùm lá rách... biểu hiện của truyền thống nhân đạo ngàn đời nay của dân tộc Việt Nam.

- Giới thiệu một vài điển hình: Tổ chức  ( Làng trẻ em SOS, Làng trẻ em Hòa Bình ( Từ Dũ), Chùa Bồ Đề (Huế)...); cá nhân ( Mẹ Phạm Ngọc Oanh (Hà Nội) với 800 đứa con tình thương; Anh Phạm Việt Tuấn với mái ấm KOTO ( Hà Nội )...)

- Quan điểm và biện pháp nhân rộng

+ Quan điểm: Có cái nhìn đúng đắn về hiện tượng trẻ em lang thang cơ nhỡ từ đó nâng cao tình cảm và trách nhiệm đối với hiện tượng ấy. Lên án và kịp thời phát hiện, tố cáo những kẻ bóc lột sức lao động và xâm hại trẻ em.

+ Biện pháp nhân rộng:  Dựng biện pháp tuyên truyền, kêu gọi các cá nhân, tổ chức, quyên góp tiền cho các hoạt động từ thiện, thành lập đội thanh niên tình nguyện...

          c. Kết bài: phát biểu cảm nghĩ về hiện tượng trên và liên hệ bản thân.

Tuổi trẻ học đường suy nghĩ và hành động như thế nào để góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông?

1. Tìm hiểu đề

 - Kiểu bài: NL về một tư tưởng, đạo lí.    

 -  Nội dung: Vấn đề "sống đẹp" trong đời sống của mỗi con người.

- Thao tác lập luận: phối hợp các thao tác giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận.

+ Giải thích (sống đẹp)

+ Phân tích (các khía cạnh của biểu hiện sống đẹp)

+ Chứng minh, bình luận (nêu những tấm gương người tốt, phê phán lối sống ích kỷ, vô trách nhiệm, thiếu nghị lực)...

 - Phạm vi dẫn chứng: Dẫn chứng thực tế trong cuộc sống. Có thể dẫn chứng thêm thơ văn để bài viết sinh động.

2. Lập dàn ý

a. Mở bài: Nêu sự cấp bách và tầm quan trọng hàng đầu của việc phải giải quyết vấn đề giảm thiểu tai nạn giao thông đang có chiều hướng gia tăng như  hiện nay.

b. Thân bài

- Tai nạn giao thông là tai nạn do các phương tiện tham gia giao thông gây nên: đường bộ, đường thủy, đường sắt... trong đó phần lớn là các vụ tai nạn đường bộ.

 *Nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông:

       - Khách quan: Cơ sở vật chất, hạ tầng còn yếu kém; phương tiện tham gia giao thông tăng nhanh; do thiên tai gây nên...

      - Chủ quan:

         + Ý thức tham gia giao thông ở một số bộ phận người dân còn hạn chế, đặc biệt là giới trẻ, trong đó không ít đối tượng là học sinh.

         + Xử lí chưa nghiêm minh, chưa thỏa đáng. Ngoài ra còn xảy ra hiện tượng tiêu cực trong xử lí.

   * Hậu quả: gây tử vong, tàn phế, chấn thương sọ não...

Theo số liệu thống kê của WHO (Tổ chức y tế thế giới) : Trung bình mỗi năm, thế giới có trên 10 triệu người chết vì tai nạn giao thông. Năm 2006, riêng Trung Quốc có tới 89.455 người chết vì các vụ tai nạn giao thông. Ở Việt Nam con số này là 12,300. Năm 2007, WHO đặt Việt Nam vào Quốc gia  có tỉ lệ các vụ tử vong vì tai nạn giao thông cao nhất thế giới với 33 trường hợp tử vong mỗi ngày.

  * Tai nạn giao thông đang là một quốc nạn, tác động xấu tới nhiều mặt trong cuộc sống:

   - TNGT ảnh hưởng lâu dài đến đời sống tâm lý: Gia đình có người thân chết hoặc bị di chứng nặng nề vì TNGT ảnh hưởng rất lớn tới tinh thần, tình cảm; TNGT tăng nhanh gây tâm lí hoang mang, bất an cho người tham gia giao thông.

  - TNGT gây rối loạn an ninh trật tự: làm kẹt xe, ùn tắc GT dẫn đến trễ giờ làm, giảm năng suất lao động

   - TNGT gây thiệt hại khổng lồ về kinh tế bao gồm: chi phí mai táng cho người chết, chi phí y tế cho người bị thương, thiệt hại về phương tiện giao thông về hạ tầng, chi phí khắc phục, chi phí điều tra...

   - TNGT làm tiêu tốn thời gian lao động, nhân lực lao động: TNGT làm chết hoặc bị thương ảnh hưởng đến nguồn lực lao động xã hội.

-> Giảm thiểu tai nạn giao thông là là yêu cầu bức thiết, có ý nghĩa lớn đối với toàn xã hội. Thanh niên, học sinh cần làm những gì để góp phần giảm thiểu TNGT ?

 Vì sao lại đặt vai trò cho tuổi trẻ, vì tuổi trẻ là đối tượng tham gia giao thông phức tạp nhất cũng là đối tượng có nhiều sáng tạo và năng động nhất có thể góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông

 * Suy nghĩ và hành động nh­ thế nào trước vấn đề?

+ An toàn giao thông góp phần giữ gìn an ninh trật tự xã hội và đảm bảo hạnh phúc gia đình. Bất cứ trường hợp nào, ở đâu phải nhớ “an toàn là bạn tai nạn là thù”.

+ An toàn giao thông không chỉ có ý nghĩa xã hội mà còn có ý nghĩa quan hệ quốc tế nhất là trong thời buổi hội nhập này.

+ Bản thân chấp hành tốt luật lệ giao thông (không đi dàn hàng ngang ra đường, không đi xe máy tới trường, không phóng xe đạp nhanh hoặc vượt ẩu, chấp hành các tín hiệu chỉ dẫn trên đường giao thông. Phương tiện bảo đảm an toàn…

+ Vận động mọi người chấp hành luật lệ giao thông. Tham ra nhiệt tình vào các phong trào tuyên truyền cổ động hoặc viết báo nêu điển hình người tốt , việc tốt trong việc giữ gìn an toàn giao thông.

c. Kết luận

 - Khẳng định ý nghĩa của vấn đề giảm thiểu tai nạn giao thông.

Tình thương là hạnh phúc của con người.

1. Tìm hiểu đề:

        - Kiểu bài: NL về một tư tưởng, đạo lí.

       -  Nội dung: Hạnh phúc chỉ tìm thấy trong tình yêu thương và khi ta biết yêu thương.

        - Thao tác lập luận: phối hợp các thao tác giải thích, chứng minh, phân tích, bình luận.

        - Phạm vi dẫn chứng: Dẫn chứng thực tế trong cuộc sống. Có thể dẫn chứng thêm thơ văn để bài viết sinh động.

2. Lập dàn ý:

a. Mở bài: Dẫn dắt để đưa ý kiến cần nghị luận vào bài.

Nhận xét vệ mối quan hệ giữa tình thương và hạnh phúc có người nói: “Tình thương là hạnh phúc của con người”. Vì sao vậy?

b. Thân bài: Lần lượt triển khai các ý:

- Giải thích:

 + Tình thương: tình cảm thương yêu chia sẻ và đùm bọc một cách thắm thiết.

 + Hạnh phúc: trạng thái sung sướngvì cảm thấy hoàn toàn đạt được ý nguyện.

à Hạnh phúc chỉ tìm thấy trong tình yêu thương và khi ta biết yêu thương.

 Tình thương là tình cảm yêu thương, cảm thông, giúp đỡ người khác. Tình thương là một biểu hiện của tư tưởng nhân ái. Khi ta biết yêu thương, cảm thông, giúp đỡ người khác là ta đem đến niềm vui cho người khác. Nhờ vậy ta cũng cảm thấy thoải mái, hạnh phúc hơn.

- Những biểu hiện của tình thương:

 + Tình yêu quê hương, đất nước.

 + Tình thương gia đình.

 + Tình thương người như thể thương thân.

à Biểu hiện của tình thương hết sức phong phú, nó là tình yêu thương những người trong gia đình; nó có thể đơn giản là một thái độ cảm thông, khích lệ với bạn bè, người thân, giúp họ vượt qua đau khổ; nó cũng có thể là tấm lòng khoan dung vị tha với lỗi lầm của người khác; và nó còn là tấm lòng hào hiệp tương thân, tương ái “lá lành đùm lá rách” của nhân dân ta.... Khi ta yêu thương, giúp đỡ người khác, chắc chắn ta cũng nhận được tình cảm yêu thương trân trọng của người khác dành cho mình.

 - Những hành động thể hiện tình thương:

 + Phải biết hy sinh, biết đấu tranh để bảo vệ quê hương, đất nước.

 + Biết chia sẻ, cảm thông giúp đỡ mọi người.

 + Biết đỡ đần công việc gia đình.

 - Ý nghĩa của tình thương trong cuộc sống:

 + Có tình thương cuộc sống sẽ ấm áp hơn, con người sống với nhau nhân ái hơn.

 + Tình thương làm con người Người hơn.

àTình thương hóa giả nỗi đau, hận thù. Tình thương khiến cho con người sống gắn bó, hòa thuận hơn. Tình thương làm cho con người trong sáng thanh thản, đời sống tình cảm xã hội đẹp hơn.

    c. Kết bài:

 - Tóm lại tư tưởng đạo lí: tình thương đúng là hạnh phúc của con người.

 - Nêu ý nghĩa và rút ra bài học cho bản thân.

Anh / chị nghĩ như thế nào về câu nói: “Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố” (Trích Nhật ký  Đặng Thuỳ Trâm).

1. Tìm hiểu đề:

        - Kiểu bài: NL về một tư tưởng, đạo lí.

        -  Nội dung: Cuộc sống nhiều gian nan, thử thách nhưng con người không khuất phục.

        - Thao tác lập luận: phối hợp các thao tác giải thích, chứng minh, phân tích, bình luận.

        - Phạm vi dẫn chứng: Dẫn chứng thực tế trong cuộc sống. Có thể dẫn chứng thêm thơ văn để bài viết sinh động.

2. Lập dàn ý:

a. Mở bài: Dẫn dắt để đưa ý kiến cần nghị luận vào bài.

b. Thân bài: Lần lượt triển khai các ý:

 - Giải thích khái niệm của đề bài (câu nói):

 + Giông tố ở đây dựng để chỉ cảnh gian nan đầy thử thách hoặc việc xảy ra dữ dội .

 + Câu nói khẳng định: cuộc đời có thể trải qua nhiều gian nan nhưng chớ cúi đầu trước khó khăn, chớ đầu hàng thử thách, gian nan. ( Đây là vấn đề nghị luận)

- Giải thích, chứng minh vấn đề: Có thể triển khai các ý:

 + Cuộc sống nhiều gian nan, thử thách nhưng con người không khuất phục.

 + Gian nan, thử thách chính là môi trường tôi luyện con người.

 - Khẳng đinh, bàn bạc mở rộng vấn đề:

 + Câu nói trên là tiếng nói của một lớp trẻ sinh ra và lớn lên trong thời đại đầy bão táp, sống thật đẹp và hào hùng.

 + Câu nói thể hiện một quan niệm nhân sinh tích cực: sống không sợ gian nan, thử thách , phải có nghị lực và bản lĩnh.

 + Câu nói gợi cho bản thân nhiều suy nghĩ: trong học tập, cuộc sống bản thân phải luôn có ý thức phấn đấu vươn lên. Bởi cuộc đời không phải con đường bằng phẳng mà đầy chông gai, mỗi lần vấp ngã không được chán nản bi quan mà phải biết đứng dậy vươn lên. Để có được điều này thì cần phải làm gì?

c. Kết bài:

 - Tóm lại tư tưởng đạo lí.

 - Nêu ý nghĩa và rút ra bài học nhận thức từ tư tưởng đạo lí đã nghị luận.