1. Giới thiệu bài thơ và vị trí của đoạn thơ phải bình giảng
- Đây mùa thu tới được rút từ tập Thơ thơ,xuất bản năm 1938,tập thơ đầu tay của Xuân Diệu
- Bài thơ bộc lộ cảm xúc trữ tình của Xuân Diệu qua một bức tranh miêu tả bước đi của trời đất ở thời điểm chuyển mùa từ nóng qua lạnh,từ hạ sang thu. Đây là một trong những tác phẩm thể hiện nghệ thuật thơ đầy tính cách tân của một tác giả được gọi là "nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới"
- Bài thơ gồm bốn khổ. Đoạn thơ phải bình giảng là khổ thứ hai,có vị trí đặc biệt trong mạch vận động của thi tứ
2. Tâm trạng trữ tình và cách cảm nhận thiên nhiên tinh tế của Xuân Diệu
a. So với khổ đầu,ở khở thứ hai,cảnh thu được mở rộng. Nhưng bước đi của thiên nhiên vẫn được cảm nhận chủ yếu ở phía cận cảnh. Trong vườn,hoa rụng,rồi cây cối đổi sắc,những luồng gió lạnh tràn về,lá "run rẩy rung rinh",tất cả như đang chia lìa,rời bỏ nhau,để cuối cùng chỉ còn trơ lại "đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh". Cảnh mở ra trong không gian mà nói được bước đi của thời gian. Chi tiết nào cũng gợi buồn. Tất cả hợp lại thành một bức tranh thiên nhiên thấm đẫm tâm trạng của cái tôi nhạy cảm với sự sống,khát khao giao cảm với đời.
b. Hai câu trước khổ thơ nói về những thay đổi của thiên nhiên được cảm nhận chủ yếu qua cái nhìn thị giác. Bằng mắt thường,có thể nhìn thấy hoa rụng. Cũng có thể quan sát bằng mắt thường cảnh "Trong vườn sắc đỏ rủa màu xanh". Chữ "rủa" có bản viết là "rũa". Viết là "rủa",câu thơ làm nổi bật sự tương phản,xung đột giữa "sắc đỏ" và "màu xanh". Có người nói,Xuân Diệu đã mượn cách diễn đạt của văn chương Pháp. Chữ "rũa" lại có nghĩa là bào mòn,mài mòn dần. "sắc đỏ" đang bào mòn,mài mòn dần "màu xanh". Viết như thế,câu thơ gợi tả được sự thay đổi,sự ngả màu,có cả cái gì như sự tan rã đang diễn ra âm thầm,mà dữ dội trong thiên nhiên. Dù viết thế nào thì ý thơ vẫn nói về sự đỏi thay. Cảnh tàn mà vẫn tươi,vẫn trong sáng,vì "sắc đỏ" là màu rực rỡ,thuộc gam nóng
c. Ở hai câu sau,sự thay đổi của thiên nhiên được diễn tả bằng một chi tiết tạo hình độc đáo giống như bức tranh vẽ bằng mực nước theo kiểu hội họa phương Đông. Trên cái nền tương phản,xung đột giữa "sắc đỏ" và "màu xanh",nổi lên vài nhánh cây khô gầy guộc,mỏng manh,với mấy chiếc lá còn sót lại đang run rẩy trước gió,chuẩn bị lìa cành. Đang có hai cách hiểu khác nhau về câu thơ thứ ba. Cách hiểu thứ nhất: những luồng gió làm lá "run rẩy rung rinh". Vẫn là hình ảnh có thể nhìn thấy bằng mắt thường,nhưng cái nhìn thị giác đang chuyển dần vào cái nhìn nội tâm. Bởi vì,lá "run rẩy rung rinh" là hình ảnh nhân hóa,làm nổi bật cái lạnh được cảm nhận bằng xúc giác. Cách hiểu thứ hai: có "những luồng run rẩy",luồng đang "rung rinh" trong gân lá,cuống lá. Sự vận động này là một hình ảnh thiên nhiên nói lên hồn thơ rất riêng của Xuân Diệu. Nhìn vào đâu,Xuân Diệu cũng thấy có một sự sống đang phập phồng,run rẩy. Sự sống ấy được nhà thơ cảm nhận tinh tế bằng tất cả các giác quan ,trong đó có cả xúc giác. Hai câu thơ,14 tiếng,mà có tới 10 tiếng diễn tả ấn tượng của xúc giác. Ở câu trên,thì đó là bốn tiếng láy phụ âm "run rẩy rung rinh". Sáu tiếng của câu dưới nếu tách riêng,tiếng nào cũng có khả năng gợi tả cái gầy để tăng cường ấn tượng về cái lạnh được cảm nhận bằng da thịt: nhánh - khô - gầy - xương - mỏng manh
3. Tổ chức lời thơ của Xuân Diệu hết sức mới mẻ
Xuân Diệu đưa vào thơ lối nói rất "Tây":"Hơn một loài hoa..." Tổ chức lời thơ của ông thường có khuynh hướng xóa nhòa ý nghĩa biểu vật cụ thể,để diễn tả cái mong manh,mơ hồ và làm tăng ý nghĩa biểu cảm:"Những luồng run rẩy rung rinh lá". Xuân Diệu sử dụng thành công kỹ thuật láy phụ âm mà ông học được ở thơ ca Pháp: "rung rẩy rung rinh"
4. Kết luận
Có thể khẳng định,khổ thơ bình giảng là khổ thơ đặc sắc nhất của tác phẩm