1. Giới thiệu chung
- Tố Hữu viết bài thơ cụ Nguyễn Du vào tháng 11-1965,nhân dịp ông có chuyến công tác vào tuyến lửa khu Bốn,qua huyện Nghi Xuân,quê hương Nguyễn Du. Được viết ra trong thời điểm cả dân tộc kỉ niệm 200 năm năm sinh Nguyễn Du,bài thơ là tiếng nói tri âm sâu sắc của nhà thơ này với đại thi hào trong quá khứ
- Đoạn trích thuộc phần cuối của bài thơ. Ở khổ này,Tố Hữu đã có những đánh giá rất cao đối với sự nghiệp văn học của Nguyễn Du bằng những tình cảm ngưỡng mộ,trân trọng,ngợi ca
2. Bình giảng đoạn thơ
a. Hai câu mở đoạn: tôn vinh tiếng thơ Nguyễn Du ở mức cao nhất. Tiếng thơ ấy động cả đất trời,là lời non nước bất tử cùng thời gian.
- Có thể hiểu từ "động" theo hai nghĩa: làm xúc động hoặc làm vang vọng. cách hiểu nào cũng đều cho thấy thơ Nguyễn Du có sức tác động vô cùng mạnh mẽ
- Ở câu thứ hai,khi xem tiếng thơ Nguyễn Du là lời non nước vọng về.Tố Hữu đã vĩnh cửu hóa tác phẩm của Nguyễn Du bằng cách đồng nhất tiếng nói của một nhà thơ với tiếng nói của dân tộc. Sự nhấn mạnh bằng lối so sánh thậm xưng nhắm làm nổi bật ý: tiếng thơ Nguyễn Du là sự kết tinh tâm hồn dân tộc và ngược lại,tâm hồn dân tộc qua tiếng thơ Nguyễn Du mà vọng đến muôn đời. Chú ý những đại lượng lớn về không gian và thời gian: đất trời,non nước,ngàn thu...được dùng để khẳng định tầm vóc lớn lao của di sản văn học mà Nguyễn Du để lại
b. Hai câu tiếp: Khẳng định sự trường tồn của tác phẩm Nguyễn Du và cắt nghĩa nguyên nhân của sự trường tồn ấy
- "Nghìn năm sau" Nguyễn Du vẫn còn được nhớ tới,bởi tình yêu thương con người bao la thì ở thời nào,ông cũng nhận được sự đồng cảm sâu sắc
- Chú ý hàm nghĩa phong phú của hai chữ "tiếng thương" và việc đưa hình ảnh "tiếng mẹ ru" làm đối tượng so sánh nhằm nhấn mạnh sự thiêng liêng mà gần gũi của tiếng thơ Nguyễn Du với mọi thời đại
c. Hai câu cuối: Khẳng định Nguyễn Du vẫn sống cùng nhân dân, đất nước hôm nay
Trong hai câu thơ này,đại từ Người được sử dụng hai lần,biểu lộ sự tôn kính,trân trọng và sự tri âm của tác giả đối với Nguyễn Du. Tố Hữu xúc động mời gọi Người xưa trở về cuộc sống hiện tại để cùng hòa tấu "khúc vui" với con cháu hôm nay. Nguyễn Du vẫn luôn song hành với chúng ta trên mỗi bước đường. Đây là một cách thể hiện niềm tự hào của tác giả về thời đại mới
d. Kết luận
- Nội dung: nằm trong mạch cảm hứng chung của cả bài,đoạn thơ là sự ngợi ca cao nhất của Tố Hữu dành cho những giá trị văn học của đại thi hào Nguyễn Du
- Nghệ thuật: câu thơ lục bát với âm điệu ngọt ngào,tha thiết (nhờ cách sử dụng những từ hô gọi,những đại từ nhân xưng...) dùng những đại lượng lớn về không gian và thời gian để đánh giá tầm vóc di sản văn học của Nguyễn Du,nghệ thuật so sánh giàu tính biểu cảm