1. Giới thiệu về tác giả, tác phẩm và vị trí đoạn trích
- Xuân Quỳnh (1942-1988) là một trong những gương mặt nổi bật của thế hệ nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
- "Sóng" là bài thơ tiêu biểu cho hồn thơ Xuân Quỳnh: luôn luôn trăn trở,khát khao được yêu thương gắn bó. Bài thơ được in ở tập Hoa dọc chiến hào (1968)
- Đoạn thơ trích nằm ở phần giữa của bài thơ. Có thể xem đó là đoạn tiêu biểu của tác phẩm. Giống như toàn bài,ở đoạn thơ này,hai hình tượng sóng và em luôn tồn tại đan cài,khắc họa rõ nét nỗi nhớ,sự thủy chung tha thiết của nhà thơ. Mỗi trạng thái tâm hồn của người phụ nữ đều có thể tìm thấy sự tương đồng với một đặc điểm nào đó của sóng
2. Bình giảng sáu câu thơ đầu
- Nỗi nhớ bao trùm cả không gian,thời gian: lòng sâu - mặt nước,ngày - đêm
- Nỗi nhớ thường trực,không chỉ tồn tại khi thức mà cả khi ngủ,len lỏi cả vào trong giấc mơ,trong tiềm thức ("cả trong mơ còn thức")
- Cách nói cường điệu nhưng đúng và chân thành biểu hiện nỗi nhớ của một tình yêu mãnh liệt ("Ngày đêm không ngủ được")
- Mượn hình tượng sóng để nói lên nỗi nhớ vẫn chưa đủ,chưa thỏa,nhà thơ trực tiếp bộc lộ nỗi nhớ của mình ("Lòng em nhớ đến anh")
3. Bình giảng bốn câu thơ tiếp theo
- Khẳng định lòng chung thủy: dù ở phương nào,nơi nào cũng chỉ "Hướng về anh - một phương"
- Trong cái mênh mông của đất trời,đã có phương bắc,phương nam thì cũng có phương anh. Đây chính là "phương tâm trạng","phương" của người phụ nữ đang yêu say đắm,thiết tha.
4. Một số điểm đặc sắc về mặt nghệ thuật của cả đoạn thơ
- Thể thơ năm chữ được dùng một cách sáng tạo,thể hiện nhịp của sóng biển,nhịp lòng của thi sĩ
- Các biện pháp điệp từ,điệp cú pháp góp phần tạo nên nhịp điệu nồng nàn,say đắm thích hợp cho việc diễn tả nỗi nhớ mãnh liệt: con sóng (ba lần),dưới lòng sâu - trên mặt nước,dẫu xuôi - dẫu ngược...
5. Kết luận
- Trong đoạn thơ,Xuân Quỳnh đã thể hiện rất gợi cảm,sinh động những trạng thái cảm xúc,những khao khát mãnh liệt của người phụ nữ đang yêu
- Từ đoạn thơ,có thể nói tới tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam trong tình yêu: táo bạo,mạnh mẽ nhưng vẫn giữ được nét truyền thống tốt đẹp (sự thủy chung,gắn bó)