1. Giới thiệu chung
- Tống biệt hành của Thâm tâm là một trong những bài thơ nổi tiếng của Thơ mới
- Bài thơ vừa thể hiện tâm trạng chung của một lớp người đang tim đường, vừa thể hiện dấu ấn riêng của tác giả bởi hơi thở trầm hùng, bi tráng, đặc biệt ở đoạn thơ đầu
2. Bình giảng về đoạn thơ
a. Bốn câu thơ đầu
- Nhấn mạnh không gian và thời gian của cuộc tiễn đưa. Đó là nơi không có bến sông (Khác với thơ ca xưa thường diễn ra ở nơi bến sông, con đò). Thời gian cũng không có gì đặc biệt (không thắm, không vàng vọt). Tác gải phủ nhận ngoại cảnh (điệp từ không) nhằm tô đậm nội tâm của kẻ ở, người đi
- Bốn câu thơ đầu là hai câu hỏi tu từ với hai vế đối lạp giữa cái không của ngoại cảnh và cái có của nội tâm để khẳng định tâm trạng day dứt, xốn xang của người tiễn đưa và tâm trạng buồn thương, quyến luyến của người đi
- Âm điệu vừa thiết tha, vừa khắc khoải tạo không khí trầm buồn, xao xuyến của buổi chia tay
b. Sáu câu thơ sau
- Hai câu thơ 5,6: Tác giả thể hiện rõ sắc thái tâm trạng và thái đọ của người ra đi cũng như người ở lại. Nếu như người đưa tiễn khẳng định "ta chỉ đưa người ấy" thì người ra đi "Một giã gia đình, một dửng dưng..."
- Cách dùng từ Hán Việt và hình thức độc thoại tạo sắc thái trang trọng, vừa gợi tư thế dứt khoát của người ra đi, vừa thể hiện tâm trạng nén lòng của người ở lại - mãi dõi theo bóng người đi xa nhưng không hề muốn có cuộc chia ly. Chí nhớn nhưng con đường nhỏ và bàn tay không làm nổi rõ những trăn trở và dự cảm về những khó khăn mà người đi phải đối mặt
- Những từ ngữ xưng hô (ta, người), từ phủ định (chưa, không, đừng) với âm điệu mạnh mẽ đã làm cho câu thơ trở nên rắn rỏi, thể hiện quyết tâm của người ra đi vì chí lớn "một đi không trở lại". Từ dửng dưng và dấu chẩm lửng cuối câu thơ 6 thể hiện sự kìm nén tình cảm và sự dứt khoát của người ra đi
- Hình ảnh người mẹ già ở câu thứ 10 làm cho giọng thơ trùng xuống, dù có mềm lòng, có níu kéo riêng tư, vẫn không ngăn được quyết tâm của li khách
3. Kết luận
- Đoạn thơ ca ngợi vẻ đẹp của li khách trong thời đại mới và thể hiện sự ngưỡng vọng đối vói người ra đi vì nghĩa lớn, cũng là các thể hiện tấm lòng yêu nước thầm kín của nhà thơ
- Đoạn thơ vừa cổ kính vừa hiện đại, đậm chất bi tráng và "đượm chút bâng khuâng khó hiểu của hiện đại" (Hoài Thanh)