Phân tích đoạn thơ
sau:
“Mình đi, có nhớ những ngày
Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng
mù
Mình về có nhớ chiến khu
Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng
vai
Mình về, rừng núi nhớ ai
Trám bùi để rụng, măng mai để già
Mình đi, có nhớ những nhà
Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son
Mình về, có nhớ núi non
Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt
Minh
Mình đi, mình có nhớ mình
Tân Trào, Hồng Thái, mái đình,
cây đa…”
(Trích “Việt Bắc” – Tố Hữu)
DÀN BÀI
I. Mở bài
-
Vieät Baéc laø moät khuùc haùt tröõ tình chính trò, thuoäc soá nhöõng baøi thô
hay nhaát cuûa Toá Höõu.
-
Taùc phaåm theå hieän aân tình saâu naëng, ñaèm thaém cuûa ngöôøi caùch maïng
ñoái vôùi queâ höông Vieät Baéc. Đồng thời là những dòng xúc cảm đầy cảm
động về nghĩa tình ăm ắp lưu luyến nhớ nhung của người Việt Bắc đối với những
cán bộ kháng chiến
-
Trích daãn thô.
II. Thân bài
1. Khái quát
a.
Những xúc động vừa tự hào vừa nghẹn ngào của người Việt Bắc
về 15 năm kháng chiến gian khổ trong giờ phút chia tay:
* Trong cấu tứ
toàn bài “Việt Bắc”, Tố Hữu đã tưởng tượng, sáng tạo ra một đôi bạn tâm tình
“mình – ta”, tưởng tượng người ở lại là Việt Bắc và người ra đi là những cán bộ
kháng chiến đối đáp với nhau. Trong cuộc đối đáp giao duyên chia tay lịch sử
này, Việt Bắc lên tiếng trước, nhớ về một thời xa hơn, thời vận động CM, đấu
tranh gian khổ (6 năm trước CMT8 và 9 năm kháng chiến chống Pháp)
* Lời của Việt
Bắc chỉ có 12 câu lục bát nhưng tất cả đều xoáy vào kỉ niệm không thể nào quên
của những ngày CM còn trứng nước:
- Kỉ niệm của
một thời vận động đấu tranh cách mạng gian nan và khổ cực. Những từ ngữ, những
hình ảnh chỉ cần nhắc cũng gợi ra nỗi nhớ cảm động:
“Mình đi, có nhớ những ngày
Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng
mù
->
Hình ảnh
“mưa nguồn – suối lũ – mây mù” vừa có ý nghĩa tả thực vừa có ý nghĩa tượng
trưng cho những khó khăn, thử thách, khốn khó, cơ cực mà đồng bào và cán bộ đã
phải chịu đựng và vượt qua
- Đó là những kỉ
niệm thắm thiết nghĩa tình sâu nặng:
+ Cũng chính trong hoàn cảnh đó, Việt
Bắc và con người VB càng “ đậm đà lòng son”, cưu mang cách mạng và những người
con cách mạng. Bốn chữ “đậm đà lòng son”
cứ ấm nóng, tỏa sáng không chỉ trong bài thơ mà cả ở trong lòng người.
+ Câu thơ “Miếng cơm chấm muối, mối thù
nặng vai” tạo ra một tiểu đối vừa gợi sự gian khổ, vừa như cụ thể hóa mối thù
của cách mạng: phát xít Nhật, thực dân Pháp và phong kiến tay sai. Mối thù dân
tộc như đè nặng lên vai của mọi người.
- Kỉ niệm về những năm tháng vẻ vang,
oanh liệt thời tiền khởi nghĩa
+“Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt
Minh” -> Với những người trong cuộc chỉ cần gợi nhớ như vậy là đủ. Kết thúc
giai đoạn lịch sử này là những ngày sôi động của Tổng khởi nghĩa CMT8
+
Mình đi, mình có nhớ mình
Tân Trào, Hồng Thái, mái đình,
cây đa…”
-> Những địa danh, những sự kiện lịch
sử, mái đìng Hồng Thái, cây đa Tân Trào được nhắc đến đã tạo nên trong lòng mọi
người niệm tự hào về những ngày tháng Tám mùa thu 1945, cách mạng bùng lên
giành độc lập.
b. Đặc sắc nghệ thuật:
- Đoạn thơ ngắn 12 câu đã điệp 8 từ
“mình” và 6 từ “nhớ, có nhớ”. Những từ “mình” điệp ở đầu mỗi câu thơ đã tạo ra
một giọng điệu trữ tình nghe thiết tha, êm ái, ngọt ngào. Những từ “nhớ, có
nhớ” gợi đến âm hưởng của ca dao, dân ca, góp phần diễn tả một cách cảm động
tràn đầy nỗi nhớ về cái nôi VB – quê hương cách mạng.
- Bằng giọng thơ tâm tình, ngọt ngào,
tha thiết của ca dao, dân ca, của điệu thơ lục bát đậm đà bản sắc dân tộc, Tố
Hữu nhắn nhủ với chúng ta hãy nhớ mãi, hãy giữ lấy cái đạo lí ân tình thủy
chung quý báu của cách mạng.
III.
Kết bài:
Từ đạo lí truyền thống của dân tộc, tác
giả đã nâng thành một tình cảm mới, in đậm nét thời đại, góp phần làm nổi bật
chủ đề của toàn bài: ân tình cách mạng. VB là quê hương chung của mọi người, là
cội nguồn của sức mạnh làm nên thắng lợi của cách mạng, của kháng chiến.