1. Vài nét về tác giả,tác phẩm
- Nguyễn Khoa Điềm là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ thơ trẻ những năm tháng chống Mi; thơ ông giàu chất suy tư,cảm xúc,lắng đọng,thể hiện tâm tư của người trí thức tham gia tích cực vào cuộc chiến đấu của nhân dân.
- Đất Nước thuộc phần đầu chương V, trường ca mặt đường khát vọng là một trong những đoạn đặc sắc,thể hiện những cảm nhận riêng,độc đáo của nhà thơ về đất nước.
2. Phân tích đoạn thơ
a. Về nội dung: Đất nước với cái nhìn có chiều sâu và phát hiện mới mẻ
- Phát hiện mới từ không gian địa lý,thiên nhiên đất nước trở nên thiêng liêng,gần gũi hơn khi có sự hóa thân của nhân dân
+ Những địa danh,thắng cảnh tiêu biểu của đất nước,in đậm dấu ấn tâm hồn,lối sống nhân dân
+ Nhân dân - những con người bình dị,vô danh - đã hóa thân vào đất nước,mỗi người lặng lẽ góp phần mình làm nên vẻ kì thú của thiên nhiên và bề dày của truyền thống
+ Từ thiên nhiên đất nước,suy ngẫm về vẻ đẹp tâm hồn con người,lịch sử Việt Nam
+ Từ những cuộc đời,những hóa thân cụ thể,nhận thức sâu hơn về mối quan hệ gắn bó giữa thiên nhiên và con người,giữa đất nước và nhân dân.
- Chủ thể trữ tình bộc lộ niềm tự hào về vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên kì thú,về những truyền thống quý báu của dân tộc,thể hiện niềm trân trọng và ngưỡng mộ trước những đóng góp lớn lao của nhân dân.
b. Về nghệ thuật: đóng góp mới mẻ, độc đáo
- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa chính luận và trữ tình,suy tưởng và cảm xúc,sử dụng sáng tạo thể thơ tự do với sự biến đổi linh hoạt của âm hưởng,nhịp điệu,biện pháp liệt kê,trùng điệp.....
- Sử dụng linh hoạt chất liệu truyện kể dân gian,chất liệu văn hóa dân tộc để sáng tạo hình ảnh và thể hiện cách cảm nhận độc đáo về đất nước,cách triển khai ý thơ đi từ cụ thể đến khái quát phù hợp với các suy tưởng chính luận
- Ngôn ngữ gần gũi với đời sống mà vẫn mới mẻ,hình ảnh quen thuộc,gợi mở nhiều liên tưởng sâu sắc
3. Đánh giá chung
- Tư tưởng "Đất nước của Nhân dân" là đóng góp mới mẻ,độc đáo của Nguyễn Khoa Điềm về đề tài đất nước,qua đó khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của mỗi người đối với đất nước.
- Đoạn thơ thể hiện rõ nét phong cách nghệ thuật đặc sắc của Nguyễn Khoa Điềm