A - Yêu cầu chung.
Sở yêu cầu các ông, bà ban giám khảo Hội đồng thi cần lưu ý những điểm sau:
bài làm của học sinh trong tương lai quan nội dung và hình thức. Chấm kĩ lưỡng và cẩn thận.
2. Tuyệt đối không được hạ thấp yêu cầu của biểu điểm khi chưa có sự chỉ đạo thống nhất của Sở. Khuyến khích cho điểm cao những bài sáng tạo, cảm thụ và diễn đạt tinh tế, giàu chất văn. Những bài diễn đạt quá kém dứt khoát không cho điểm tới trung bình.
3. Hướng dẫn chấm chỉ nêu những điểm cơ bản. Giám khảo cần nghiên cứu, vận dụng chính xác khi chấm bài.
Ở phần tiêu chuẩn cho điểm, bản hướng dẫn chấm chỉ nêu một số mức điểm, giám khảo cân nhắc từng trường hợp cụ thể để cho chính xác những mức điểm còn lại.
Bài thi chấm theo thang điểm 10 bậc. Giám khảo cho điểm từng câu, sau đó xem xét tương quan giữa các câu cho điểm toàn bài. Tổng điểm bài thi làm tròn số tới 0,25 điểm.
B. Yêu cầu cụ thể.
Câu 1. (2 điểm)
1.1. Phân tích sự tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại của Hồ Chí Minh:
Để tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã:
- Đi qua nhiều nơi với nhiều nền văn hóa các nước Phương Đông và Phương Tây. Tìm hiểu sâu về nền văn hóa các nước Châu Âu, Châu Á, Châu Phi, Châu Mĩ. (0,25 điểm0
- Học tập ngôn ngữ nước ngoài , nói và viết thạo thứ tiếng ngoại quốc như Pháp Anh, Hoa, Nga, bác đã làm nhiều nghề, ở nhiều nước. Qua công việc, qua lao động mà học hỏi, tìm hiểu văn hóa, nghệ thuật các dân tộc đén mức khá uyên thâm. (0,25 điểm)
- Trên nền tảng văn hóa dân tộc, Bác đã tiếp thu một cách có chọn lọc tinh hoa văn hóa nước ngoài, không chịu ảnh hưởn một cách thụ động. Học tập mọi cái hay, cái đẹp đồng thời việc phê phán mọi hạn chế, tiêu cực. Tất cả những ảnh hưởng quốc tế, đã được Bác nhào nặn với cái gốc văn hóa dân tộc để trở thành một cách sống rất Việt Nam, rất Phương Đông, nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại. (0,25 điểm)
- Nét nổi bật của phong cách Hồ Chí Minh là vẻ đẹp văn hóa với sự kết hợp hài hòa giữa tinh hoa văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại. (0,25 điểm)
1.2 Nội dung cơ bản về chủ đề người phụ nữ qua Chuyện người con gái Nam Xương và các trích đoạn Truyện Kiều.
Bài viết cần nêu rõ nội dung sau:
Vẻ đẹp người phụ nữ:
- Vẻ đẹp về tâm hồn và phẩm chất: hiếu thảo, thủy chung, khát vọng tự do, công lí chính nghĩa (chứng minh bằng nhân vật Vũ Nương và Thúy Kiều).(0,25 điểm).
- Vẻ đẹp về nhan sắc và tài năng ((chứng minh bằng 2 nhân vật chị em Thúy Kiều). (0,25 điểm)
Số phận bi kịch của người phụ nữ:
- Bi kịch về mối oan khuất, đau khổ, hạnh phúc gia đình tan vỡ (chứng minh bằng Chuyện người con gái Nam Xương) .(0,25 điểm).
- Bi kịch điển hình của người phụ nữ: bi kịch tình yêu tan vỡ (mối tình Kim - Kiều) và bi kịch nhân phẩm bị chà đạp (chứng minh bằng Mã Giám Sinh mua Kiều, Kiều ở lầu Ngưng Bích). (0,25 điểm)
Câu 2. (2 điểm)
2.1 Chỉ ra thành ngữ và phân tích cách vận dụng sáng tạo các thành ngữ:
- Chỉ ra được hai thành ngữ dưới đây: (0,25 điểm)
- Thành ngữ: Nghĩa bể tình sông
- Thành ngữ: Khổ tận cam lai
- Vận dụng sáng tạo các -thành ngữ. Tác giả đan xen các yếu tố ngôn ngữ và thành ngữ ngằm nhấn mạnh ý thơ và tạo vần điệu cho câu thơ.(0,25 điểm)
2.2 Giải thích các câu thành ngữ dưới đâu và cho biết thành ngữ này liên quan đến phương châm hội thoại nào ?
- Giải thích đúng hai thành ngữ và nêu đúng phương châm hội thoại liên quan cho (0,25 điểm)
- a. Ăn đơm nói đặt: Vu khống đặt điều, bịa chuyện cho người khác.
- b. Ăn ốc nói mò. Nói không căn cứ.
- c. Cãi chày cãi cối: Cố tranh cãi nhưng không hề có lí lẽ nào cả
- d. Hứa hươu hứa vượn. Hứa để được lòng rồi không thực hiện lời hứa.
- e. Ông nói gà bà nói vịt: Không nói đùng đề tài gaio tiếp, nói lạc đề (không tuân thủ phương châm quan hệ).
- g. Dây cà ra dây muống: Nói mơ hồn, không ngắn gọn, rành mạch (không tuân thủ phương châm cách thức).
- h. Khua môi múa mép: Nói năng ba hoa, khoắc lác, phô trương.
- i. Nói dơi nói chuột: Nói lăng nhăng, linh tinh, không chính xác.
2.3 Xác định nghĩa từ thân
Từ Thân (thân lươn) được dùng theo nghĩa chuyển.
Nội dung: Tú Bà thuê Sở Khanh dụ Kiều bỏ trốn, sau đó bắt Kiều về đánh đập hành hạ dã man "Dang tay dập liễu, vùi hao tơi bời" với mục đích ép Kiều phải phục tùng phục vụ khách làng chơi trong lầu xanh của mình. Không chịu đựng được những trận đòn "Uốn lưng thịt đổ, ngẩng đầu máu sa" Kiều phải chấp nhận tiếp khách.
Nàng đau đớn thốt lên: Thân lươn bao quản lấm đầu! Chút lòng trinh bạch từ sau xin chừa", Câu thơ biểu cảm nỗi đau tột cùng của thân phận người con gái chỉ còn lại một chút lòng trinh bạch cũng không giữ nổi. (0,25 điểm)
Từ Thân (biết thân) được dùng theo nghĩa chính.
Nội dung: Thúy Kiều rơi vào tay Bạc Hà "Nào ngờ cũng tổ bợm già! Bạc Hà học với Tú Bà đồng môn". Bạc Hà lừa gả Kiều cho cháu là Bạc Hạnh nhưng thực chát là bán Kiều vào nahf chứa Châu Thai. Kiều rời vào lầu xanh lần thứ hai; Nàng thốt lên tiếng kêu đau khổ, bế tắc bất lực, phó mặc cho số phận, cuộc đời. "Biết thân chạy thẳng khỏi trời! Cũng liều mặt phấn cho rồi ngày xanh".(0,25 điểm)
Câu 3. (6 điểm)
Về kĩ năng: biết cách làm kiểu bài nghị luận văn học. Bố cục rõ ràng, diễn đạt tốt, không mắc lỗi chính tả, dùng từ viết câu.
Về kiến thức: Trên cơ sở nắm vững các trích đoạn Truyện Kiều đã học, thí sinh cần phân tích làm bật được những thành công về nghệ thuật Nguyễn Du qua các trích đoạn đã đọc.
Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải bám sát yêu cầu của đề và nêu bật được những thành công về nghệ thuật của thi hào Nguyễn Du qua các đoạn trích Truyện Kiều đã học, cụ thể là:
- Trực tiếp miêu tả thiên nhiên (phân tích, chứng minh qua Chị em Thúy Kiều).
- Tả cảnh ngụ tình (phân tích, chứng minh qua Kiều ở lầu Ngưng Bích).
Nghệ thuật miêu tả nhân vật:
Khắc họa chân dung nhân vật bằng bút pháp ước lệ (phân tích, chứng minh qua Chị em Thúy Kiều).
- Khắc họa chân dung nhân vật qua cách miêu tả ngoại hình, ngôn ngữ, cử chỉ, hành động (phân tích, chứng minh qua Mã Giám Sinh mua Kiều).
- Miêu tả đời sống nội tâm nhân vật qua ngôn ngữ độc thoại và nghệ thuật tả cảnh ngụ tình. (phân tích, chứng minh qua Kiều ở lầu Nngưng Bích)
- Khắc hạo tính cách nhân vật qua ngôn ngữ đối thoại (phân tích, chứng minh qua Thúy Kiều báo ân, báo oán).
Tiêu chuẩn cho điểm:
- Điểm 6: Hiểu đề. Đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nêu trên. Phân tích làm rõ những thành công về nghệ thuật, miêu tả thiên nhiên và miêu tả nhân vật qua các trích đoạn Truyện Kiều đã học. Cảm thụ tinh tế, phân tích sâu sắc, dẫn chứng chính xác, chọn lọc, văn việt có cảm xúc. Nắm chắc phương pháp làm bài. Bố cục rõ ràng, diễn đạt tốt. Có thể còn mắc một vài lỗi nhẹ.
- Điểm 4: Hiểu đề. Cơ bản đáp ứng được ý 1 và 2 theo yêu cầu hướng dẫn chấm . . . Nắm đước phương pháp làm bài. Biết bám vào các đoạn trích để phân tích, chứng minh nghệ thuật miêu tả thiên nhiên và miêu tả nhân vật, tuy chưa sâu sắc và đầy đủ.
Bài làm luận, dẫn chứng phù hợp, bố cục khá rõ ràng, diễn đạt được ý, tuy văn viết chưa gọn. Còn sai sót một số lỗi chính tả, dùng từ, viết câu, tuy không trầm trọng.
- Điểm 2: Tỏ ra hiểu đề, chứa nắm chắc được phương pháp làm bài. Bài viết có đề cập đến nghệ thuật miêu tả thiên nhiên và miêu tả nhân vật nhưng còn hời hợt. Kiến thức còn nghèo, thiếu chính xác. Chứa bám vào các đoạn trích để phân tích. Bố cục chưa õ ràng, điểm đạt yếu, sai nhiều lỗi chính tả, dùng từ, viết câu.
- Điểm 1: Sai hoàn toàn về nội dung lẫn phương pháp làm bài.