Đáp án - Hướng dẫ làm bài
1. Hoàn cảnh sáng tác
Bài thơ lấy cảm hứng từ khung cảnh thiên nhiên miền sơn cước vào một buổi chiều trên đường chuyển lao của Bác. Trong tác phẩm "Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Chủ tịch Hồ Chủ tịch", tác giả Trần Nhật Tiên có cho biết hoàn cảnh sáng tác bài thơ như sau: "Tay bị trói giật cánh khuỷu, cổ mang xiềng xích, có sáu người lích mang súng giải đi. Cụ HỒ Chí Minh đi mãi, đi mãi nhưng cũng không biết là đi đến đâu. Dầm mưa, dãi nắng, trèo núi, qua truông. Mỗi buổi sáng, gà gáy đầu, người ta lại giải cụ Hồ đi. Mỗi buổi chiều khi chim về tổ, người ta lại dừng lại trong một địa phương nào đó, giam Cụ vào trong xà lim trên một đống rạ bẩn, không cởi trói cho Cụ ngủ . . .".
2. Ý nghĩa của hoàn cảnh đó đối với việc hiểu nội dung bài thơ
Phải gắn bài thơ với hoàn cảnh tù đày gian khổ như thế, chúng ta mới hiểu hơn ý nghĩa phogn phú của hinfharnh thơ: tuy là những hình ảnh mang màu sắc ước lệ tượng trưng của thơ cổ điển nhưng vẫn phù hợp với hoàn cảnh thực, tâm trạng thực của nhà thơ. Đây là cảnh chiều hôm nơi núi rừng tỉnh Quảng Tây. Tất cả đều gợi cho ta thấy một cái gì đó mệt mỏi cô đơn, buồn bã. Ấy thế mà bài thơ lại có sự chuyển đổi tình, cảnh, tư tưởng rất thú vị: từ tàn lụi đến sự sống, từ buồn đến vui (được thể hiện rõ nhất ở hình ảnh kết thúc bài thơ: ngọn lửa hồng bùng sáng trên bếp lửa của cô gái lao động. Thế mới biết mọi vui buồn, sướng khổ của Chủ Tịch Hồ Chí Minh đều bắt nguồn từ cảnh ngộ và số phận nhân dân. Đây là niềm vui thể hiện một tấm lòng nhân đạo lớn đã tới mức "Nâng niu tất cả chỉ quên mình".