Soạn bài: "Tấm Cám"
I. Kiến thức cơ bản

1. Truyện cổ tích là những tác phẩm tự sự dân gian mà cốt truyện và hình tượng được hư cấu có chủ định, kể về số phận những con người bình thường trong xã hội có giai cấp, thể hiện tinh thần nhân đạo và lạc quan của nhân dân lao động.

Truyện cổ tích được chia thành ba loại: cổ tích về loài vật, cổ tích sinh hoạtcổ tích thần kì. Truyện cổ tích thần kì phong phú nhất và chiếm số lượng nhiều nhất.

2. Đặc trưng của truyện cổ tích thần kì

- Sự tham gia của yếu tố thần kì là khá phổ biến (tiên, bụt, sự biến hoá thần kì, những vật có phép màu…).

- Kết cấu tương đối thống nhất: Dạng kết cấu phổ biến là nhân vật chính trải qua những phiêu lưu, hoạn nạn, thử thách, cuối cùng đạt được ý nguyện của mình.

- Nhân vật chính phần lớn là những con người bình thường.

- Mâu thuẫn, xung đột gia đình và xã hội được thể hiện dưới dạng khái quát: đấu tranh giữa cái tốt và cái xấu, giữa cái thiện và cái ác.

3. Tấm Cám là truyện cổ tích tiêu biểu cho loại cổ tích thần kì. Câu chuyện là cuộc đấu tranh vô cùng quyết liệt giữa cái thiện và cái ác. Mẹ con Cám tàn nhẫn và độc ác đã chiếm đoạt tất cả những gì thuộc về Tấm và hơn nữa còn muốn tiêu diệt Tấm đến cùng. Thế nhưng bằng sức sống, sức trỗi dậy mãnh liệt, bằng ước mơ và niềm lạc quan của người lao động, Tấm đã đứng lên chiến đấu quyết liệt với cái ác và giành chiến thắng.

II. Rèn kĩ năng

1. Tóm tắt cốt truyện

Tấm và Cám là hai chị em cùng cha khác mẹ. Cha mẹ mất sớm, Tấm ở với dì ghẻ là mẹ của Cám. Dì ghẻ là người cay nghiệt, bắt Tấm phải làm lụng rất vất vả. Trái lại, Cám được nuông chiều. Một lần, khi đi bắt tôm tép ngoài đồng, để được thưởng chiếc yếm đỏ, Cám đã lừa Tấm, trút hết tép vào giỏ của mình. Tấm khóc, Bụt hiện lên bảo Tấm mang con bống còn sót lại trong giỏ về nuôi ở giếng. Mẹ con Cám biết chuyện, lừa Tấm đi chăn trâu đồng xa, bắt bống giết thịt. Mất bống, Tấm ngồi khóc thì Bụt lại hiện ra và bảo Tấm hãy nhặt lấy xương bống bỏ vào bốn lọ chôn ở bốn chân giường. ít lâu sau, nhà vua mở hội. Dì ghẻ lấy gạo trộn lẫn với thóc, bắt Tấm ở nhà nhặt rồi cùng Cám đi trảy hội. Tấm ngồi khóc một mình, Bụt lại hiện ra và sai đàn chim sẻ xuống nhặt giúp, lại bảo Tấm đào các lọ chôn ở chân giường lên để có đủ mọi thứ để đi trảy hội. Trên đường trảy hội, khi phóng ngựa qua chỗ lội Tấm đánh rơi một chiếc giày mà không kịp nhặt. Nhà vua đi qua nhặt được chiếc giày xinh xắn liền ra hạ lệnh để tất cả đàn bà con gái đi xem hội ướm thử, ai đi vừa thì sẽ lấy làm vợ. Tất cả không ai ngoài Tấm đi vừa chiếc giày. Tấm được rước vào cung làm vợ vua.

Ngày giỗ cha, Tấm về nhà, mẹ con Cám ghen ghét bày mưu để Tấm trèo cau rồi chặt gốc, giết chết Tấm. Cám vào cung thay Tấm. Tấm chết hoá thành chim vàng anh quấn quýt bên vua, Cám bắt chim làm thịt vứt lông chim ra vườn. Lông chim hoá ra hai cây xoan đào, vua thấy đẹp bèn sai mắc võng nằm chơi hóng mát hằng ngày, Cám sai chặt hai cây xoan đào làm khung cửi. Cám ngồi dệt, từ khung cửi phát ra tiếng oán trách. Cám đem đốt khung cửi, vứt tro ra xa hoàng cung. Từ đống tro mọc lên cây thị, đến mùa thị chỉ ra một quả và được bà lão hàng nước đem về. Hàng ngày, khi bà lão đi vắng, Tấm từ trong quả thị chui ra giúp bà mọi việc trong nhà xong lại chui trở vào. Bà lão rình biết được bèn ôm choàng lấy Tấm, nhận làm con. Một hôm vua đi chơi qua, ghé vào quán nước của bà lão, nhận ra Tấm và đón nàng về cung. Thấy Tấm ngày càng xinh đẹp, Cám hỏi, Tấm lừa Cám tự đào hố rồi sai đổ nước sôi. Cám chết, Tấm đem xác làm mắm và gửi về cho dì ghẻ. Mụ dì ghẻ ăn đến khi mắm gần hết thì thấy đầu lâu con gái, mụ lăn đùng ra chết.

2. Diễn biến của truyện có thể chia thành hai giai đoạn

- Từ đoạn truyện về chiếc yếm đỏ đến đoạn truyện Tấm đi xem hội phản ánh mâu thuẫn xoay quanh những quyền lợi về vật chất và tinh thần trong cuộc sống hàng ngày.

- Đoạn còn lại liên quan đến cái chết của Tấm và sự hóa thân trở đi trở lại của cô, xuất hiện những mâu thuẫn về địa vị và quyền lợi đẳng cấp (mâu thuẫn xã hội) nên tính quyết liệt của mâu thuẫn hiện rõ hơn.
Diễn biến của cốt truyện cho ta hình dung về xu hướng phát triển của hai tuyến nhân vật:

- Tuyến mẹ con Cám: càng ngày càng tỏ ra độc ác hơn, tàn nhẫn hơn.

- Tuyến nhân vật Tấm, từ những hành động và phản ứng yếu ớt, cô đã trở nên quyết liệt và chủ động hơn để đòi lại hạnh phúc đích thực của mình.

3. Tấm sau khi chết đã hóa thân trở đi trở lại thành: chim vàng anh - hai cây xoan đào - khung cửi - quả thị, nghĩa là đều hóa thành vật. Sự hóa thân thần kì này phản ánh một quan niệm của dân gian xưa: quan niệm đồng nhất giữa người và vật. Cả bốn hình thức biến hóa này đều cho thấy vẻ đẹp về phẩm chất của nhân vật vẫn không thay đổi: bình dị và sáng trong. Bốn lần biến hóa còn cho thấy sự biến chuyển trong ý thức đấu tranh của nhân vật.

Ví dụ: Khi là chim vàng anh, nhìn thấy Cám đang giặt áo, chim nói: "Phơi áo chồng tao, phơi lao phơi sào, chớ phơi bờ rào, rách áo chồng tao". Nhưng khi chiếc khung cửi lên lời, nó quyết liệt hơn:

Cót ca, cót két
Lấy tranh chồng chị
Chị khoét mắt ra

Có thể nói ý nghĩa chung nhất của quá trình biến hóa ấy là thể hiện sức sống mãnh liệt của Tấm. Sức sống ấy không thể bị tiêu diệt bởi bất cứ một thế lực nào. Và nó chính là nguyên nhân quan trọng nhất tạo nên chiến thắng cuối cùng của nhân vật.

4. Bản chất của mâu thuẫn và xung đột trong truyện Tấm Cám.

Mâu thuẫn và xung đột trong truyện cổ tích này trước hết là mâu thuẫn và xung đột trong gia đình phụ quyền thời cổ đại (mâu thuẫn dì ghẻ mâu thuẫn con chồng). Nguyên nhân bắt nguồn từ việc kế thừa tài sản và hưởng những quyền lợi vật chất của các thành viên (con cái) trong gia đình. Truyện cũng thấp thoáng xuất hiện những mâu thuẫn xã hội (về quyền lợi và địa vị) nhưng không phải là chủ đạo. ý nghĩa chung nhất của tác phẩm toát lên từ mâu thuẫn giữa cái thiện và cái ác. Đó là cuộc đấu tranh giữa người lương thiện và những kẻ bất lương.

5. Hành động Tấm giội nước sôi giết Cám, lấy xác làm mắm, gửi cho dì ghẻ ăn gây nhiều tranh cãi và không ít người phản đối cho rằng hành động ấy làm mất đi vẻ đẹp vẹn toàn của nhân vật Tấm. Thực ra phải hiểu rằng: trong truyền thống cảm nhận của dân gian, người ta không quan tâm đến tính chất dã man của sự việc. Theo quan niệm "ác giả ác báo" người ta chỉ chú ý đến việc cái ác bị trừng phạt như thế nào và với mức độ ra sao. Với tác giả dân gian, kết cục của mẹ con Cám như vậy là thích đáng, là phù hợp với những gì mà mẹ con mụ đã gây ra.

6. Những đặc trưng của thể loại truyện cổ tích thần kì được biểu hiện trong Tấm Cám:

- Cốt truyện có sự tham gia của nhiều yếu tố thần kì: nhân vật Bụt, xương cá bống và những lần biến hóa của nhân dân chính.

- Về kết cấu, truyện có dạng: nhân vật chính phải trải qua nhiều hoạn nạn cuối cùng mới được hưởng hạnh phúc. Đây là một trong những kiểu kết cấu khá phổ biến của loại truyện cổ tích thần kì.

- Truyện phản ánh những xung đột trong xã hội thời kì đã có sự phân chia giai cấp.

- Kết thúc truyện có hậu mang tính nhân đạo và lạc quan.

Thẻ

× 15

Lượt xem

37927

Lý thuyết liên quan

Chat chit và chém gió
  • Phạm Lý: hừm 3/2/2016 12:01:59 AM
  • Phạm Lý: lừa ng ư? 3/2/2016 12:02:03 AM
  • Phạm Lý: trung 3/2/2016 12:02:08 AM
  • Phạm Lý: onl = 2 nick hả 3/2/2016 12:02:19 AM
  • Phạm Lý: laughing 3/2/2016 12:02:23 AM
  • Phạm Lý: trung 3/2/2016 12:02:54 AM
  • Phạm Lý: lừa nhau 3/2/2016 12:03:00 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: điên a tl tin nhắn của ny 3/2/2016 12:03:03 AM
  • Phạm Lý: s qua măt ta đc 3/2/2016 12:03:16 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: qua mặt j 3/2/2016 12:03:25 AM
  • Phạm Lý: ny nào??? 3/2/2016 12:03:33 AM
  • Phạm Lý: lại off 3/2/2016 12:03:40 AM
  • Phạm Lý: trung onl giờ mà 3/2/2016 12:03:46 AM
  • Phạm Lý: trình độ còn kém lém 3/2/2016 12:04:17 AM
  • Ck'x Bích Hâm: a đây 3/2/2016 12:04:19 AM
  • Ck'x Bích Hâm: oll fb mà 3/2/2016 12:04:25 AM
  • Phạm Lý: đừng tưởng ta ko pit 3/2/2016 12:04:34 AM
  • Phạm Lý: mặc kệ ngươi lm j 3/2/2016 12:04:44 AM
  • Ck'x Bích Hâm: kái trang này lm sao oll đkk 2 nick 3/2/2016 12:04:47 AM
  • Phạm Lý: c/m thì pải ở đây mà c/m 3/2/2016 12:05:03 AM
  • Ck'x Bích Hâm: thôi cho email vào kt 3/2/2016 12:05:04 AM
  • Phạm Lý: lượn lờ đi đâu? 3/2/2016 12:05:10 AM
  • Ck'x Bích Hâm: apham7394@gmail.com 3/2/2016 12:05:18 AM
  • Ck'x Bích Hâm: mk 22111998 3/2/2016 12:05:25 AM
  • Ck'x Bích Hâm: ns ko ăn thua 3/2/2016 12:05:36 AM
  • Phạm Lý: ko thấy đợt trk ta vẫn onl đc 2 nick đó s??? 3/2/2016 12:05:37 AM
  • Ck'x Bích Hâm: chịu tôi ko bit 3/2/2016 12:05:48 AM
  • Phạm Lý: vào trang cá nhân lm j? 3/2/2016 12:05:50 AM
  • Ck'x Bích Hâm: vào mà kt thông tin 3/2/2016 12:05:57 AM
  • Phạm Lý: ở đó có j đâu 3/2/2016 12:05:59 AM
  • Phạm Lý: đó thây chưa? 3/2/2016 12:06:07 AM
  • Ck'x Bích Hâm: xem thật jả thế nào 3/2/2016 12:06:15 AM
  • Phạm Lý: kenbi giả đi thì trung onl 3/2/2016 12:06:17 AM
  • Ck'x Bích Hâm: ns ko ko ăn thua 3/2/2016 12:06:20 AM
  • Phạm Lý: trung đi thì kenbi kia lại onl laughing 3/2/2016 12:06:37 AM
  • Phạm Lý: đâu thể tin đc??? 3/2/2016 12:07:12 AM
  • Ck'x Bích Hâm: tôi là người bthg ns giối các bn lm j 3/2/2016 12:07:54 AM
  • Phạm Lý: haizz 3/2/2016 12:08:03 AM
  • Phạm Lý: sau khi bị vạch trần, ko muốn bị bêu xấu nên chuyển sag nick khac, thế thôi, ok? 3/2/2016 12:08:36 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: chịu 3/2/2016 12:08:51 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: oy 3/2/2016 12:08:55 AM
  • Phạm Lý: đó, trung off nam lại onl 3/2/2016 12:08:57 AM
  • Phạm Lý: chịu j? 3/2/2016 12:09:00 AM
  • Phạm Lý: pit ns j mà chịu? 3/2/2016 12:09:07 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: trung j 3/2/2016 12:09:18 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: đang nc tự dưng trung 3/2/2016 12:09:30 AM
  • Phạm Lý: nếu ko pải 1 ng thì tên nam kia đang ns nhảm j đây? 3/2/2016 12:09:32 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: tôi vào là c của tôi 3/2/2016 12:09:53 AM
  • Phạm Lý: ko có mặt mà kug pit ngta nc j s??? 3/2/2016 12:09:53 AM
  • Phạm Lý: laughing 3/2/2016 12:09:57 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: đọc ở trên nư 3/2/2016 12:10:05 AM
  • Phạm Lý: haha 3/2/2016 12:10:10 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: ờ....tôi bis đọc nhá 3/2/2016 12:10:18 AM
  • Phạm Lý: lừa ng vậy thôi, đủ rồi 3/2/2016 12:10:19 AM
  • Phạm Lý: diễn sâu quá 3/2/2016 12:10:32 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: tôi cứ đi đó 3/2/2016 12:10:39 AM
  • Phạm Lý: xem ảnh tui gởi cho trên fb chưa??? 3/2/2016 12:10:50 AM
  • Phạm Lý: laughing 3/2/2016 12:10:52 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: gửi bjờ 3/2/2016 12:10:59 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: ko bis 3/2/2016 12:11:05 AM
  • Phạm Lý: khôn ra phết nhỉ??? 3/2/2016 12:11:08 AM
  • Phạm Lý: lấy ảnh Kenbi chứ 3/2/2016 12:11:18 AM
  • Phạm Lý: laughing 3/2/2016 12:11:20 AM
  • Phạm Lý: đừng tưởng tui ko pit 3/2/2016 12:11:31 AM
  • Phạm Lý: ddaaya trung onl giờ mà 3/2/2016 12:11:45 AM
  • Phạm Lý: laughing 3/2/2016 12:12:17 AM
  • Phạm Lý: ko sai mà 3/2/2016 12:12:22 AM
  • Phạm Lý: 2 ng đâu thể onl cùng 1 luk 3/2/2016 12:12:33 AM
  • Phạm Lý: cùi lém 3/2/2016 12:12:40 AM
  • Phạm Lý: thú nhận đi thì tôi sẽ ko nói j 3/2/2016 12:13:07 AM
  • Phạm Lý: laughing 3/2/2016 12:13:10 AM
  • Phạm Lý: chạy rồi laughing 3/2/2016 12:14:15 AM
  • hoangthetiem: pam ly onl suot vay 3/5/2016 2:40:49 PM
  • maomun99hick: happy 3/7/2016 10:21:03 PM
  • thuylinhnguyenthptthanhha: mn! chắc các bn hay đọc văn học & tuổi trẻ lắm nhỉ! 3/8/2016 6:36:33 PM
  • thuylinhnguyenthptthanhha: cho mình hoỉ bài văn đạt giải nhất cuộc thi viết về nhà trường, giáo dục của t/g người TQ tên là gì z? 3/8/2016 6:37:52 PM
  • thuylinhnguyenthptthanhha: nôm na là nói về đề văn cô giáo cho hs lớp 4: 1+1=??? 3/8/2016 6:38:28 PM
  • supfe0: 8/3 chúc các chị em vui vẻ ngày càng học giỏi và xinh hơn năm ngoáirose 3/8/2016 7:35:15 PM
  • tuyenhien7: chào 3/9/2016 12:57:03 PM
  • phiyenlhpq: mọi người ơi, cho em hỏi xí được không ạ 3/13/2016 6:11:37 AM
  • phiyenlhpq: lúc em đặt câu hỏi, nó kêu nhập tag tìm kiếm là sao à 3/13/2016 6:12:03 AM
  • Ruanyu Jian: broken_heart 3/14/2016 9:56:32 PM
  • BỤT: broken_heart 3/20/2016 9:35:08 AM
  • ^pluto^kid: happy 3/20/2016 1:51:41 PM
  • *QuỲnh*MuUn*: laughing 3/23/2016 8:54:21 PM
  • thuanbighero123: devil 3/24/2016 7:42:17 PM
  • thaolinh26123: roseroseroseroseroseroseroserose 3/28/2016 6:50:45 PM
  • thaolinh26123: CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI 3/28/2016 6:57:11 PM
  • thaolinh26123: CHI MAI 3/28/2016 6:57:18 PM
  • ╠╣ải Ÿến: yawn 4/11/2016 8:18:35 PM
  • ღKhờღ: big_grin 4/13/2016 1:44:22 AM
  • HŸ: rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor ....rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor 4/17/2016 4:06:40 PM
  • HŸ: http://mp3.zing.vn/bai-hat/Sau-Tat-Ca-Erik-St-319-Minion-Cover-Minion-Cover/IWBZUA7D.html 4/17/2016 4:06:45 PM
  • songaokiss: - hi 4/20/2016 9:35:49 AM
  • songaokiss: wave 4/20/2016 9:36:46 AM
  • thanhngapu: 22222222222222 m.n 4/23/2016 8:41:23 AM
  • anhtuan100981: Tích điểm đổi card : 500 điểm =50.000đ -> nhah tay đăng kí . Mình cũng vừa được một người bạn giới thiệu thật thú vị .. “Các bạn thân mến! Mình là thành viên của Website Khảo sát thị trường trực tuyến InfoQ Việt Nam. Các bạn hãy click vào đường link ( http://infoq.vn/Registers/index?friend=e08c6f3feabde162 ) sau để đăng ký trở thành thành viên của Cộng đồng InfoQ, tham gia trả lời khảo sát, tích lũy điểm thưởng, tham gia các hoạt động từ thiện cũng như rinh về những phần quà hấp dẫn nhất!” Bước 1: bạn click vào đường link của mk đấy , trả lời các thông tin đăng ký thành viên. Bước 3: Sau khi đăng ký, sẽ có 1 email gửi về yêu cầu bạn xác nhận tài khoản. Hãy check email và click vào đường link kích hoạt tài khoản. Bước 4: Hoàn tất quá trình đăng ký. bạn đăng nhập vào và trả lời khảo soát đầu tiên nhé . (20 điểm đầu = 2000vnđ ) 4/25/2016 10:53:58 AM
  • .: confused 4/27/2016 7:22:59 PM
  • dương xỉ: xin chào laughing 4/27/2016 9:20:50 PM
  • dương xỉ: happy 4/27/2016 9:26:09 PM
Đăng nhập để chém gió cùng mọi người
  • Đỗ Quang Chính
  • Hỗ Trợ HTN
  • nguyenphuc423
  • Xusint
  • babylove_yourfriend_1996
  • watashitipho
  • thienthan_forever123
  • dangkhuong83
  • matanh_31121994
  • hatxihoiolala2000
  • thienhaxanh9898
  • quangtung237
  • vi_meo_2000
  • quybalamcam
  • milk_cake98
  • Phạm Anh Tuấn
  • ductoan933
  • nhile123456
  • tieuanngan
  • hoathuytien287_yt
  • hoanghuy321974
  • heocon97_cute
  • woodknight22
  • phmtho68
  • tuanhieu1997
  • trinhminhduc1998
  • nguyenducthien0197
  • babyhe0vip
  • nguyentranganh26
  • Dân Nguyễn
  • giapvancanhlls
  • Love_Chishikitori
  • sweetmilk1412
  • truongtram841
  • buiphuongok
  • judy
  • parkji99999
  • tranthiquyngoc96
  • thanhhai.dh.91
  • ckipcoi25
  • pupupun96
  • chjpchjp_xink_kut3
  • taolan96
  • sanghd099
  • phuongthanh320
  • trunghieu767
  • traitimbagza
  • lamtranghi
  • huongduong2603
  • ngondoisank
  • phuongsmile319
  • pelinh_ngocnghech_kute
  • thuylinhldb.1997
  • janiafwfg
  • huyhieu10.11.1999
  • quynhpro12351
  • pethanh01101999
  • mikako303
  • Thiên Trần
  • oanhkaly.a9.
  • phuonganhuh
  • Vũ Lệ Quyên
  • kudo_ran19
  • phamnhung0007
  • ♥•♥Thùy Lizzie ATPX 4869♥•♥
  • vuhoainam1412