Đọc - hiểu: "Nhìn về vốn văn hóa dân tộc"
Bài tham khảo:

NHÌN VỀ VỐN VĂN HOÁ DÂN TỘC
– Trần Đình Hượu -

Câu 1: Em hãy trình bày những nét chính về tác giả Trần Đình Hượu và bài Nhìn về vốn văn hoá dân tộc.
- Trần Đình Hượu (1926-1995) quê ở xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Từ 1963 đến 1993 , ông giảng dạy tại khoa Văn Trường đại học tổng hợp Hà Nội. Ông chuyên nghiên cứu các vấn đề lịch sử tư tưởng và văn học Việt Nam trung cận đại.
- Các công trình chính : Văn học Việt Nam giai đoạn giao thời 1900-1930, Nho giáo và văn học Việt Nam trung cận đại, Đến hiện đại từ truyền thống, Các bài giảng về tư tưởng phương Đông.
- Năm 2002, Trần Đình Hượu được tặng Giải thưởng nhà nước về khoa học và công nghệ.
- Văn bản được trích từ phần II, bài Về vấn đề tìm đặc sắc văn hoá dân tộc, in trong cuốn Đến hiện đại từ truyền thống.

Câu 2: Tác giả đã phân tích đặc điểm của vốn văn hoá dân tộc trên cơ sở những phương diện cụ thể nào của đời sống vật chất và tinh thần?

- Tác giả Trần Đình Hượu đã đề cập đến những đặc điểm của truyền thống văn hoá Việt Nam trên cơ sở những phương diện chủ yếu của đời sống tinh thần và vật chất : tôn giáo , nghệ thuật (kiến trúc ,hội hoạ ,văn học), ứng xử ( giao tiếp cộng đồng, tập quán ), sinh hoạt (ăn, ở, mặc).

Câu 3: Theo tác giả, đặc điểm nổi bật nhất trong các sáng tạo văn hoá của Việt Nam là gì? Đặc điểm này nói lên thế mạnh gì của vốn văn hoá dân tộc? Tìm một số ví dụ cụ thể trong đời sống văn hoá thực tiễn: Tín ngưỡng, văn học nghệ thuật, ứng xử, sinh hoạt mang tính truyền thống của người Việt để làm rõ luận điểm này.
- Văn hoá Việt Nam giàu tính nhân bản, tinh tế, hướng tới sự hài hoà trên mọi phương diện (tôn giáo ,nghệ thuật, ứng xử, sinh hoạt). Thực tế cho thấy Việt Nam có nhiều tôn giáo , nhiều dân tộc cùng tồn tại trên lãnh thổ nhưng hầu như trong lịch sử không xảy ra xung đột dữ dội về tôn giáo ,về sắc tộc. Các công trình kiến trúc như chùa Tây phương, chùa Một Cột, Tháp Rùa , lăng tẩm vua chúa đời Nguyễn …có kiến trúc với qui mô nhỏ nhưng vẫn có những điểm nhấn tinh tế ,hài hoà với thiên nhiên…
- Đặc điểm nổi bật nhất trong các sáng tạo của văn hoá Việt Nam : “Cái đẹp vừa ý là xinh, là khéo. Ta không háo hức cái tráng lệ ,huy hoàng, không say mê cái huyền ảo, kì vĩ. Màu sắc chuộng cái dịu dàng thanh nhã, ghét sặc sỡ. Quy mô chuộng sự vừa khéo, vừa xinh, phải khoảng. Giao tiếp ứng xử chuộng hợp tình,hợp lí. Áo quần ,trang sức , món ăn đều không chuộng sự cầu kì. Tất cả đều hướng vào cái đẹp dịu dàng, thanh lịch duyên dáng và có qui mô vừa phải”.
- Tác giả khẳng định: “ nhìn vào lối sống, quan niệm sống, ta có thể nói người Việt Nam sống có văn hoá, người Việt Nam có nền văn hoá của mình. Những cái thô dã,những cái hung bạo đã bị xoá bỏ để có cái nền nhân bản. Tinh thần chung của văn hoá Việt Nam là thiết thực, linh hoạt , dung hoà”

Câu 4: Những đặc điểm nào có thể coi là hạn chế của vốn văn hoá dân tộc?
- Ngay trong mặt tích cực của văn hoá Việt Nam cũng ẩn tàng những hạn chế. Do quan niệm “dĩ hoà vi quí” trong mọi lĩnh vực đời sống tinh thần, vật chất nên văn hoá Việt chưa có một tầm vóc lớn lao, chưa có một vị trí quan trọng, chưa nổi bật và chưa ảnh hưởng sâu sắc đến các nền văn hoá khác . So sánh với văn hoá Hi Lạp, La Mã , Ấn Độ, Trung Hoa…ta mới thấy được điêù đó.“Tôn giáo hay triết học đều cũng không phát triển”. Không có một ngành khoa học,kĩ thuật, giả khoa học nào phát triển đến đến thành có truyền thống. Âm nhạc, hội hoạ, kiến trúc đều không phát triển đến tuyệt kĩ…”, Không chuộng trí mà cũng không chuộng dũng. Dân tộc chống ngoại xâm liên tục nhưng không thượng võ”, “Không ca tụng trí tuệ mà ca tụng sự khôn khéo”. Tác giả nhận định khái quát về bản chất của nền văn hoá truyền thống: “ Đó là văn hoá của dân nông nghiệp định cư, không có nhu cầu lưu chuyển,trao đổi, không có sự kích thích của đô thị” và lí giải về nguyên nhân của những hạn chế này : “Phải chăng đó là kết quả của ý thức lâu đời về sự nhỏ yếu, về thực tế nhiều khó khăn, nhiều bất trắc”


Câu 5: Những tôn giáo nào có ảnh hưởng mạnh nhất đến văn hoá truyền thống của Việt Nam ? Người Việt đã tiếp nhận tư tưởng của các tôn giáo này theo hướng nào để tạo nên bản sắc văn hoá dân tộc? Tìm một số ví dụ cụ thể trong văn học để làm sáng tỏ luận điểm này?
- Phật giáo, Nho giáo là những tôn giáo có ảnh hưởng mạnh nhất đếnvăn hoá truyền thống Việt Nam. Người Việt đã tiếp nhận các tôn giáo này theo hướng : Thiết thực, linh hoạt, dung hoà. Những câu tục ngữ Việt Nam đã nói lên quan niệm đó : “Thứ nhất là tu tại gia , thứ nhì tu chợ, thứ ba tu chùa”… Tư tưởng nhân nghĩa ,trung quân ái quốc, tôn sư trọng đạo … của Nho giáo cũng được Việt hoá theo hướng phù hợp với tâm lí và xã hội người Việt:“Học thầy không tầy học bạn”… “Phép vua thua lệ làng” “Việc nhân nghĩa cốt ở yên

Câu 6: Nhận định : “ Tinh thần chung của văn hoá Việt Nam là “thiết thực, linh hoạt, dung hoà” nhằm nêu lên mặt tích cực hay hạn chế của văn hoá Việt Nam? Hãy giải thích rõ vấn đề này?
“ Tinh thần chung của văn hoá Việt Nam là thiết thực, linh hoạt , dung hoà” . Đặc điểm này vừa nêu lên mặt tích cực, vừa tàng ẩn những hạn chế của văn hoá Việt Nam.
- Đây là điểm tích cực vì :
+ Tính thiết thực khiến cho văn hoá Việt gắn bó sâu sắc với đời sống cộng đồng. Chẳng hạn nhà chùa là nơi thờ Phật tôn nghiêm nhưng đồng thời diễn ra nhiều sinh hoạt thế tục như ma chay, cưới hỏi, nuôi nấng trẻ em cơ nhỡ…
+ Tính linh hoạt thể hiện rõ ở khả năng tiếp nhận và biến đổi các giá trị văn hoá thuộc nhiều nguồn khác nhau sao cho phù hợp với đời sống bản địa của người Việt : Phật giáo, Nho giáo, Đạo giáo, Ki-tô giáo, Hồi giáo…đều có chỗ đứng trong văn hoá Việt.
+Tính dung hoà là hệ quả tất yếu của hai thuộc tính trên trong văn hoá của người Việt. Các giá trị văn hoá thuộc nhiều nguồn khác nhau không loại trừ nhau mà được người Việt tiếp thu có chọn lọc để tạo nên sự hài hoà bình ổn trong đời sống văn hoá.
=> Chính vì thế , vốn văn hoá Việt truyền thống giàu giá trị nhân bản, không sa vào tình trạng cực đoan, cuồng tín.
- Tuy nhiên trong mặt tích cực lại tàng ẩn những hạn chế . Hạn chế ấy là vì luôn dung hoà nên thiếu những sáng tạo lớn, không đạt đến những giá trị phi phàm, kì vĩ. Chỉ có những tư tưởng tôn giáo hoặc quan niện xã hội ít nhiều mang tính cực đoan mới tạo ra những giá trị đặc sắc nổi bật (Vạn lí trường thành-Trung Quốc, Kim Tự tháp-Ai Cập). - Tuy nhiên, trong hoàn cảnh địa lí , lịch sử , xã hội cụ thể của cộng đồng các dân tộc việt nam, tính thiết thực, linh hoạt, dung hoà bảo đảm cho văn hoá Việt tồn tại qua những gian nan bất trắc của lịch sử.

Câu 7: Vì sao có thể khẳng định: “Con đường hình thành bản sắc dân tộc của văn hoá không chỉ trông cậy vào sự tạo tác của chính dân tộc đó mà còn trông cậy vào khả năng chiếm lĩnh, khả năng đồng hoá các giá trị văn hoá bên ngoài. Về mặt đó ,lịch sử chứng minh dân tộc Việt Nam có bản lĩnh”.Hãy liên hệ với thực tế lịch sử , văn hoá và văn học để làm sáng tỏ vấn đề này.
- Ta có thể khẳng định: “Con đường hình thành bản sắc dân tộc của văn hoá không chỉ trông cậy vào sự tạo tác của chính dân tộc đó mà còn trông cậy vào khả năng chiếm lĩnh, khả năng đồng hoá các giá trị văn hoá bên ngoài. Về mặt đó ,lịch sử chứng minh dân tộc Việt Nam có bản lĩnh”.Thực tế lịch sử , văn hoá và văn học Việt Nam đã chứng minh điều đó. Thực tiễn sử dụng chữ viết của người Việt là một ví dụ .Lúc đầu , ta mượn chữ Hán để sáng tác văn chương. Sau đó , ta dùng chữ Hán ghi âm tiếng Việt để tạo thành chữ Nôm. Kiệt tác văn học Việt Nam thời trung đại là truyện Kiều được viết bằng thứ chữ này. Về sau, ta lại mượn mẫu tự La tinh ghi âm tiếng Việt để tạo ra chữ Quốc ngữ. Chữ Hán, chữ Nôm, Chữ Quốc ngữ đều tạo nên những tác phẩm mang quan niệm Việt Nam, tâm hồn Việt Nam.
- Tóm lại, bản sắc văn hoá là cái riêng, cái độc đáo mang tính bền vững và tích cực của một cộng đồng văn hoá. Vì thế không có sự tạo tác của cộng đồng đó thì nền văn hoá sẽ không có một nội lực bền vững. Ngược lại, nếu có nội lực mà bế quan toả cảng về văn hoá thì không thừa hưởng được những giá trị tinh hoa và tiến bộ của văn hoá nhân loại, không thể phát triển, cũng không toả rạng được giá trị vốn có vào đời sống văn hoá rộng lớn của thế giới
-TỔNG KẾT : Từ hiểu biết sâu sắc về vốn văn hoá dân tộc, tác giả đã phân tích rõ những mặt tích cực và một số hạn chế của văn hoá truyền thống.Bài viết có văn phong khoa học chính xác ,mạch lạc .
Nắm vững bản sắc văn hoá dân tộc, chúng ta có thể phát huy điểm mạnh ,khắc phục hạn chế để hội nhập với thế giới trong thời đại ngày nay.
Sưu tầm

Thẻ

Lượt xem

3041

Lý thuyết liên quan

Chat chit và chém gió
  • confident_duck4: có ai không 5/6/2014 2:18:42 PM
  • buiphuongct98: hú hú 5/7/2014 3:17:20 PM
  • buiphuongct98: wave 5/7/2014 3:17:34 PM
  • buiphuongct98: rolling_on_the_floorcall_me 5/7/2014 3:17:46 PM
  • buiphuongct98: rock_on 5/7/2014 3:17:52 PM
  • mylove_98_xq: có ai học lớp 10 k 5/7/2014 7:53:25 PM
  • mylove_98_xq: ddik chusq mày 5/7/2014 7:54:12 PM
  • mylove_98_xq: đinh công mạnh nhà bọn mày 5/7/2014 7:54:30 PM
  • thiencr7147: clgt? 5/7/2014 8:23:57 PM
  • vunguyenhongna: happy 5/7/2014 9:02:47 PM
  • huethanh527: :wave 5/7/2014 9:03:30 PM
  • vunguyenhongna: @@ 5/7/2014 9:51:23 PM
  • tranmylinhh: ai đó làm mở bài CHí khí anh hùng dùm mình đc k :/ 5/7/2014 10:04:14 PM
  • diepvu.10a6: mai thi rồi..... nản quá các bác ơi 5/7/2014 10:09:45 PM
  • diepvu.10a6: ai e-tics kb lw cái nhể 5/7/2014 10:13:26 PM
  • vunguyenhongna: mai các ban thy tốt nhé 5/7/2014 10:25:24 PM
  • jamesbondmv007: ai làm mở bài kết bài Trao Duyên với Chí Khí Anh Khùng... à nhầm Anh Hùng giùm mình với 5/10/2014 11:35:24 AM
  • jamesbondmv007: whew nail_biting I_dont_know not_worthy 5/10/2014 11:37:20 AM
  • jamesbondmv007: cryingat_wits_endwaitingtime_outstraight_face 5/10/2014 11:38:33 AM
  • sheep9: mọi người qua câu hỏi lịch sử cho câu trả lời đúng giúp em với,em đang treo thưởng! 5/12/2014 5:44:57 PM
  • suunguyen1994: peace_sign 5/14/2014 12:05:05 AM
  • suunguyen1994: hello 5/14/2014 12:05:16 AM
  • suunguyen1994: tất cả 5/14/2014 12:05:20 AM
  • suunguyen1994: có ai chém hem 5/14/2014 12:05:58 AM
  • suunguyen1994: not_listening 5/14/2014 12:06:32 AM
  • casauchua_nga: chào su 5/15/2014 8:30:51 PM
  • lethihuong427: aloooooooo 5/18/2014 6:22:26 PM
  • lethihuong427: xin chào các b mih` là thah` viên ms laughing 5/18/2014 6:22:38 PM
  • lethihuong427: 0ở đây ai học giỏi toán và T.anh nhất zị ^^ 5/18/2014 6:23:18 PM
  • nguyentringlong: anh chị ơi... các anh chị năm ngoái thi viết văn nghị luận đề j` z ạ??? 5/21/2014 5:53:48 PM
  • casauchua_nga: yawn 5/21/2014 6:23:29 PM
  • thuxga712: xin chao 5/27/2014 8:00:38 PM
  • onchay02: có ai ko 5/30/2014 6:23:05 PM
  • duynguyencamau1996: co' ai người cà mau trong đây ko 6/1/2014 7:20:31 PM
  • lamquynh3004: big_grin 6/1/2014 9:13:22 PM
  • lamquynh3004: ở đây vắng vẻ nhỉ 6/1/2014 9:13:38 PM
  • huethanh527: câu viết về biển đảo mà 7 đ thì vui nhỉ 6/2/2014 1:18:17 PM
  • huethanh527: tha hồ mà chém 6/2/2014 1:18:34 PM
  • onchay02: thấy rồi 6/2/2014 2:09:07 PM
  • thongoc1994: alien 6/3/2014 10:51:13 AM
  • onchay02: hi 6/6/2014 8:08:23 AM
  • onchay02: peace_sign 6/10/2014 7:50:29 AM
  • pechuapitnoi999: not_listening 6/18/2014 12:33:20 PM
  • pechuapitnoi999: em đk 10đ môn văn ạ 6/18/2014 12:34:13 PM
  • onchay02: ghê thế 6/19/2014 6:49:17 PM
  • Con Gái MAFIA: big_grin 6/20/2014 7:30:51 PM
  • Con Gái MAFIA: big_grin 7/6/2014 8:31:27 PM
  • ngoctram311297: hjjwave 7/9/2014 7:44:29 PM
  • Con Gái MAFIA: devil 7/28/2014 8:27:10 PM
  • nhulanhothi18: sleepy 8/19/2014 4:06:08 PM
  • thanhloan161: hj 8/21/2014 8:23:43 PM
  • thanhloan161: tony mô ôi 8/21/2014 8:23:53 PM
  • thanhloan161: nail_biting 8/21/2014 8:24:10 PM
  • thanhloan161: êk 8/21/2014 8:29:00 PM
  • thanhloan161: kn tê đâu ruui 8/21/2014 8:30:28 PM
  • thanhloan161: crying 8/21/2014 8:31:44 PM
  • thanhloan161:8/21/2014 8:31:47 PM
  • thanhloan161: xùy 8/21/2014 8:33:25 PM
  • thanhloan161: hj 8/21/2014 8:34:40 PM
  • thanhloan161: hj 8/21/2014 8:34:45 PM
  • thanhloan161: hello 8/21/2014 8:36:53 PM
  • thanhloan161: chào các bạn 8/21/2014 8:43:31 PM
  • thanhloan161: cho minh làm wen ha 8/21/2014 8:43:43 PM
  • thanhloan161: hj 8/21/2014 8:50:07 PM
  • thanhloan161: huhu 8/21/2014 9:24:41 PM
  • thanhloan161: huhu 8/21/2014 9:24:55 PM
  • thanhloan161: chào 8/22/2014 6:50:10 PM
  • thanhloan161: wave 8/22/2014 6:50:35 PM
  • thanhloan161: hj 8/22/2014 6:51:35 PM
  • duyvo8832: có ai giúp mình vs 8/22/2014 9:02:50 PM
  • thanhloan161: hj aj 8/24/2014 6:40:26 PM
  • thanhloan161: hj 8/24/2014 7:12:38 PM
  • BậtNắpQuanTàiHônAnhLầnCuối: devil 8/24/2014 7:47:54 PM
  • dat_11a5: chao 8/24/2014 8:15:07 PM
  • BậtNắpQuanTàiHônAnhLầnCuối: devil 8/25/2014 8:11:15 PM
  • trongthu66: thumbs_up làm quen nhé m.n 8/26/2014 7:51:41 PM
  • supermiu_q2: hello everybody <3 8/27/2014 6:46:46 PM
  • mai.nguyen605: wavewave 8/31/2014 3:01:06 PM
  • mai.nguyen605: copn naosn 98 hokzak 8/31/2014 3:01:56 PM
  • huongphu98: mình nè 9/3/2014 12:41:46 PM
  • embigay113: cc 9/9/2014 10:20:46 PM
  • fandonwd: mình cần gấp vẻ đẹp thiên nhiên, hình ảnh con người kháng chiến trong bài Tiếng hát con tàu 9/12/2014 2:42:22 PM
  • lnhan2s: ai ở KG học trường THPT hòn đất ko 9/14/2014 8:28:05 PM
  • nguyendinhcan951: ai hk o viet ba ko the 9/14/2014 10:37:35 PM
  • nguyendinhcan951: hello 9/14/2014 10:39:23 PM
  • nguyendinhcan951: ai ol ko 9/14/2014 10:39:26 PM
  • nguyendinhcan951: party 9/14/2014 10:40:57 PM
  • nguyendinhcan951: hi 9/15/2014 7:55:06 PM
  • supertien122122: ai ol ko 9/16/2014 8:16:20 PM
  • supertien122122: :v 9/16/2014 8:16:54 PM
  • nthuyhang2: xin hỏi có ai onl k ạ 9/17/2014 5:16:51 PM
  • linhco2601: thuyết trình bài ca ngắn đi trên bãi cát 9/17/2014 7:35:48 PM
  • nthuyhang2: có ai onl k vậy ạ 9/17/2014 8:18:10 PM
  • nthuyhang2: cho mk ? tí ddcj k> 9/17/2014 8:18:17 PM
  • nthuyhang2: có ai k ạ????????????????????????? 9/17/2014 8:21:37 PM
  • lta20041997: Heyy 9/19/2014 8:08:27 PM
  • thosuand1997: ai 97 diem danh phat 9/19/2014 8:33:39 PM
  • thosuand1997: I'm new member's. Nice to meet you 9/19/2014 8:35:19 PM
  • lequynhmai54: có mình 97 này 9/22/2014 9:14:52 PM
  • lequynhmai54: wave 9/22/2014 9:15:47 PM
Đăng nhập để chém gió cùng mọi người
  • Đỗ Quang Chính
  • Hỗ Trợ BQT
  • nguyenphuc423
  • Xusint
  • babylove_yourfriend_1996
  • watashitipho
  • thienthan_forever123
  • dangkhuong83
  • matanh_31121994
  • hatxihoiolala2000
  • thienhaxanh9898
  • quangtung237
  • vi_meo_2000
  • quybalamcam
  • milk_cake98
  • Phạm Anh Tuấn
  • ductoan933
  • nhile123456
  • tieuanngan
  • hoathuytien287_yt
  • hoanghuy321974
  • heocon97_cute
  • woodknight22
  • phmtho68
  • tuanhieu1997
  • trinhminhduc1998
  • nguyenducthien0197
  • babyhe0vip
  • nguyentranganh26
  • Angel
  • giapvancanhlls
  • dungsi9611
  • sweetmilk1412
  • truongtram841
  • buiphuongok
  • judy
  • parkji99999
  • tranthiquyngoc96
  • thanhhai.dh.91
  • ckipcoi25
  • pupupun96
  • chjpchjp_xink_kut3
  • taolan96
  • sanghd099
  • phuongthanh320
  • trunghieu767
  • traitimbagza
  • lamtranghi
  • huongduong2603
  • ngondoisank
  • phuongsmile319
  • pelinh_ngocnghech_kute
  • janiafwfg