1. Giải thích ý kiến
- Nói về "tài" là nói về mặt trí tuệ, kiến thức, kinh nghiệm và năng lực. "Tài" là khả năng hoàn thành nhiệm vụ với kết quả cao, giải quyết tốt mọi khó khăn xảy ra và luôn sáng tạo trong việc làm. "Đức" là đạo đức, là tinh thần hết lòng phục vụ nhân dân, là cần, kiệm, liêm, chính, dũng cảm khắc phục khó khăn, chịu đựng gian khổ và luôn luôn sống với phương châm: "Mỗi người vì mọi người".
2. Bàn luận
- "Có tài mà không có đức là người vô dụng". Một con người có tài mà không có đức thì con người đó không có ích cho cuộc sống.
+ Có tài, có hiểu biết, có kinh nghiệm nhưng lại không mang sự hiểu biết đó phục vụ nhân dân, làm đẹp cho đất nước thì cái tài đó hoàn toàn vô ích. Một người có tài mà chỉ thu vén cho lợi ích cá nhân thì người đó cũng trở thành vô dụng mà thôi.
+ Mặt khác, con người có tài mà làm việc xấu, trái với đạo đức, với lương tâm thì không những chỉ là vô ích mà còn có hại, cái tài ở đây không đáng trân trọng nữa. Thực tiễn cho thấy con người có tài năng càng cao mà không có đạo đức thì tác hại của nó thật to lớn.
- "Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó".
+ Đạo đức, tính cách con người là cái quý nhất. Song, không có tài năng thì con người làm việc cũng rất khó khăn, chật vật. Tài năng giúp chúng ta hoành thành tốt mọi công việc.
+ Có đức, muốn phục vụ tốt cho đất nước nhưng tài năng không có thì không đạt được những ý muốn của mình. Nhiều khi vì không có tài năng, còn làm hỏng việc và làm hại cả đến sự nghiệp chung. Một người cán bộ quản lí có tinh thần, ý chí và trách nhiệm cao nhưng tài năng kém sẽ làm cho công việc lúng túng, sai sót và vất vả... Trong một nhà máy, người lãnh đạo sống mẫu mực nhưng không có tài thì nhà máy sẽ làm ăn thua lỗ và dẫn đến bờ vực phá sản.
- Quả thật, ngoài đạo đức, tài năng cũng là một vấn đề rất cần thiết, nó phục vụ cho chính cuộc sống của chúng ta. Vì vậy, "tài luôn đi đôi với "đức", một con người có "đức" chưa đủ mà còn phải có cả tài năng và khi chúng ta rèn luyện thì phải rèn luyện cả "đức" lẫn "tài".
- "Đức" và "tài" là hai mặt không thể thiếu được trong phẩm chất của mỗi con người lao động kiểu mới. Hai mặt này không loại trừ nhau mà bổ sung cho nhau, tạo nên phẩm chất của con người toàn diện. Từ xưa các cụ đã thường nói: "Tiên học lễ", điều trước tiên đối với con người phải là vấn đề đạo đức. Vấn đề đó là gốc, là yếu tố quyết định, "tài" là biểu hiện cụ thể của "đức", không có khái niệm đạo đức chung chung, tách rời hiệu quả việc làm...
3. Bài học nhận thức và hành động
- Lời dạy của Bác là kim chỉ nam cho mọi hoạt động rèn luyện của thế hệ trẻ, vạch ra được phương hướng tu dưỡng cho mọi người.
- Mỗi người phải ra sức trau dồi, rèn luyện cả đức lẫn tài để trở thành người lao động toàn điện, có ích cho đất nước, cho cuộc sống.