Đề : Cảm nhận
của anh (chị) về bài thơ “Đàn ghi ta của Lor – ca” (Thanh Thảo)
DÀN BÀI
I. Mở bài:
- Thanh Thảo là nhà thơ trẻ thời chống Mỹ. Ông
được công chúng đặc biệt chú ý bởi những bài thơ và trường ca mang diện mạo độc
đáo viết về chiến tranh thời hậu chiến.
- Thơ Thanh Thảo là sự lên tiếng của người trí thức nhiều suy tư, trăn trở
về các vấn đề xã hội và thời đại
- Với niềm ngưỡng mộ và xót thương,
Thanh Thảo đã khắc hoạ cuộc đời nghệ sĩ Lor-ca với lý tưởng cách tân nghệ thuật
và cái chết oan khuất.
II. Thân bài:
1. Khái quát:
- Lor-ca tên đầy đủ: Phê-đê-ri-cô
Gar-xi-a-Lor-ca (1898-1936) là một trong những tài năng sáng chói của văn học
hiện đại Tây Ban Nha. Được coi là thần đồng với năng khiếu thiên bẩm trên nhiều
lĩnh vực của nghệ thuật: Thơ ca, hội hoạ, âm nhạc, sân khấu...
- Lor -
ca cổ vũ nhân dân đấu tranh, đòi quyền sống và là người khởi xướng những cách
tân nghệ thuật
-
Hoảng sợ trước ảnh hưởng xã hội to lớn của Lor-ca, năm 1936 bọn phát xít đã bắt
giam và bắn chết ông.
- Cái chết của Lor - ca đã
làm dấy lên một làn sóng phẫn nộ trên thế giới. Tên tuổi Lor-ca từ đó trở thành
một biểu tượng, là ngọn cờ tập hợp các nhà văn hóa Tây Ban Nha và thế giới
chiến đấu chống chủ nghĩa phát xít, bảo vệ văn hóa dân tộc và văn minh nhân
loại.
- Nói đến đất nước TBN là
nói đến cây đàn ghi ta, cây đàn trở thành biểu tượng âm nhạc và tinh thần của
đất nước này. Cảm hứng từ cây đàn ghi ta đã tác động đến những câu thơ của
Thanh Thảo. Những câu thơ tự do như những giai điệu ghi ta thánh thót trong
những đêm thanh vắng. Câu thơ quen thuộc của Lor – ca được Thanh Thảo lấy làm lời đề từ như chính
ước vọng và tâm hồn Lor – ca: nếu có phải chết thì sẽ chết trong tiếng đàn dân
tộc, trong nỗi niềm dân tộc và niềm vui được làm một người TBN
2. Phân tích:
a. Khổ 1 + 2 + 3: Hai bức
trang tương phản của đất nước TBN:
- Bài thơ mở ra với những tiếng
đàn ghi ta:
“Những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban
Nha áo choàng đỏ gắt”
+ Một liên tưởng để so sánh lạ và
rất gợi: tiếng ghi ta bồng bềnh như bọt nước, mong manh như bọt nước lan tỏa
trong không gian.
+ Nói đến TBN thì ngoài hình ảnh
cây đàn ghi ta, còn có hình ảnh của người dũng sĩ đấu bò tót với áo choàng màu
đỏ gắt. Như vậy, chỉ cần có hai thứ: một cây đàn ghi ta với những giai điệu
mênh mông, một chiếc áo choàng đỏ trên lưng ngựa, thế là thành một người TBN _
con người của một đất nước vừa rất nghệ sĩ, vừa rất quả cảm.
- Câu thơ không có từ ngữ mà chỉ
có âm thanh:
“li – la – li – la – li – la”
+ Câu thơ như chỉ để ghi lại
tiếng đàn.
+ Không cần từ ngữ bởi tự thân
những tiếng ấy đã mô phỏng đúng một dáng điệu, một phong thái, một tâm hồn: li
– la – li – la – li – la… -> vô tư, tự do, phóng khoáng…
- Hình ảnh Lor – ca:
“ đi lang thang về miền đơn độc
với
vầng trăng chuyếnh choáng
trên
yên ngựa mỏi mòn”
+ Buồn và cô đơn
+ Người và cảnh tương đồng: con
người thì lang thang, không gian thì đơn độc, vầng trăng thì chuyếnh choáng,
yên ngựa thì mỏi mòn.
- Những dòng thơ tiếp theo như vỡ
òa:
“Tây Ban Nha
hát
nghêu ngao
bỗng
kinh hoàng
áo
choàng bê bết đỏ”
+ Từ TBN “hát nghêu ngao” đến TBN
“bỗng kinh hoàng” là một sự đổ vỡ ghê gớm.
+ Từ hình ảnh áo choàng đỏ gắt
của người đấu sĩ đến “áo choàng bê bết đỏ” là một đổi thay bàng hoàng. Đất nước
TBN của nhân dân TBN, của những dũng sĩ và nghệ sĩ đã bị thay thế bởi đất nước
TBN phát xít của tên độc tài Phrăng – cô.
- Đất nước chìm trong bi thảm:
“Lor – ca bị điệu về bãi bắn
Chàng
đi như người mộng du”
+ Chàng trai đơn độc đối mặt với
cái chết.
+ “như người mộng du” -> Lor –
ca không hiểu, không tin những gì đang diễn ra trên đất nước mình và cũng không
quan tâm đến bãi bắn đang chờ chàng phía trước.
- Cùng với cái chết của Lor – ca,
mọi thứ đẹp đẽ của TBN cũng sụp đổ:
“Tiếng ghi ta nâu
bầu
trời cô gái ấy
tiếng
ghi ta lá xanh biết mấy
tiếng
ghi ta tròn bọt nước vỡ tan
tiếng
ghi ta ròng ròng
máu
chảy”
+ Từ tiếng đàn nâu của cô gái da
nâu, tiếng đàn ghi ta lá xanh của cuộc sống TBN, đến tiếng ghi ta tròn bọt
nước… tất cả nay chỉ còn một tiếng ghi ta duy nhất “tiếng ghi ta ròng ròng…máu
chảy”, tiếng ghi ta từ cái chết của Lor – ca, tiếng ghi ta của TBN đau thương.
+ Câu thơ của Thanh Thảo gãy ra
làm hai, tiếng đàn vỡ ra làm hai, cuộc sống cũng như bị chém đứt làm hai mảnh _
như tiếng ghi ta – ròng ròng – máu chảy…
b. Tiếng đàn bất diệt của Lor
– ca:
- Khổ thơ thứ tư như một lời
khẳng định dứt khoát một chân lí trường cửu:
“không ai chôn cất tiếng đàn
tiếng đàn như cỏ mọc hoang
giọt
nước mắt vầng trăng
long
lanh trong đáy giếng”
+ Nhịp điệu chậm rãi, đều đặn,
chắc chắn
+ Chân lí tự nhiên: người ta có
thể chôn một con người, nhưng “không ai chôn cất tiếng đàn”, tiếng đàn và tâm
hồn Lor – ca sống mãi.
+ Những điều so sánh với tiếng
đàn cũng chính là chân lí tự nhiên của sự sống: cỏ hoang cứ mọc mãi, xanh mãi
không ngừng, vầng trăng soi vào đáy giếng long lanh như giọt nước mắt…
- Khẳng định tiếng đàn Lor – ca
bất diệt, Thanh Thảo như nhìn thấy Lor – ca:
“đường chỉ tay đã đứt
dòng
sông rộng vô cùng
Lor – ca bơi sang ngang
trên
chiếc ghi ta màu bạc”
+ Hình ảnh tưởng tượng mới lạ.
+ Hình ảnh thể hiện niềm tin vào
sự bất tử của Lor – ca. Lor – ca vẫn sống mãi trong tâm trí người đời, sống cho
đến tận hôm nay, như một con người đã đi vào huyền thoại.
- Lor – ca đã vượt lên trên sức
mạnh của cái chết để trường tồn:
“chàng ném lá bùa cô gái Di – gan
vào
xoáy nước
chàng
ném trái tim mình
vào
lặng yên bất chợt”
+ Lá bùa của cô gái Di – gan làm
nghề bói toán tặng cho chàng để chàng tránh mọi hiểm nguy, thoát khỏi cái chết
-> Ném lá bùa vào xoáy nước: Lor – ca đã vượt lên nỗi sợ hãi cái chết thường
tình…
+ Ném trái tim mình vào lặng im
-> Lor – ca đã đi vào cõi tình yêu vĩnh hằng.
+ Hình ảnh cuối cùng của Lor – ca
vừa như một nghệ sĩ, vừa như một thánh nhân.
- Bài thơ kết thúc bằng âm điệu
ghi ta: “li – la – li – la – li – la” -> Mãi mãi tiếng đàn ghi ta vẫn còn,
cái tốt đẹp của cuộc đời có thể khuất lấp chứ không mất đi, Lor – ca bất tử.
III. Kết bài:
- Là một nhà thơ xuất thân là một
người lính từng vào sinh ra tử trong cuộc chiến tranh chống Mĩ cứu nước, Thanh
Thảo đã yêu mến, kính phục Lor – ca trong cả hai tư cách: nhà thơ và người
chiến sĩ.
- Âm điệu bài thơ như những tiếng
đàn, vừa bay bổng vừa đau thương, chuyển tải được tiếng đồng vọng của những tâm
hồn nghệ sĩ – chiến sĩ.