Đáp án - Hướng dẫn làm bài
A. Yêu cầu
- Nêu hoàn cảnh sáng tác và giới thiệu ngắn gọn nội dung tập thơ "Nhật kí trong tù".
- Diễn đạt gãy gọn, văn phong trong sáng.
B. Ý chính cần có.
Ý 1. Hoàn cảnh sáng tác
Tháng 8 năm 1942, với danh nghĩa là đại biểu của Việt Nam độc lập đồng minh và phân bộ quốc tế phản xâm lược của Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc lên đường xang Trung Quốc để tranh thủ sự viện trợ của thế giới. Sau nửa tháng đi bộ, đến Túc Vinh, Quảng Tây, Người bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam vô cớ. Trong xuốt 14 tháng ở tù (từ mùa thu năm 1942 đến cuối mùa thu năm 1943), tuy bị đày ải vô cùng cực khổ, Hồ Chí Minh vẫn làm thơ. Người đã sáng tác 133 bài thơ được viết ở trong tù.
Ý 2: Nội dung tập thơ "Nhật kí trong tù":
a, Tập thơ phản ánh chân thực bộ mặt xấu xa, tàn bạo, đen tối của chế độ nhà tù cũng như xã hội Trung Quốc thời Tưởng Giới Thạch. Đó là một chế độ mà luật pháp không đảm bảo và đầy rẫy những bất công (" Đường đời khó khăn", "Đánh bạc", "Ở Lai Tân", "" Cháu bé trong nhà lao Tân Dương", "Người vợ bạn tù đến thăm chồng" . . .). Đó còn là một chế độ cực kì vô nhân đạo: người tù bị bóc lột tàn nhẫn; đã thế , còn bị "trói", bị "xích", bị "cùm", chịu cảnh ăn đói, bệnh tật, chết chóc xảy ra như cơm bữa.
b, Tập thơ thể hiện tâm hồn phong phú, cao đệp của người tù vĩ đại. Về phương diện này, có thể xem "Nhật kí trong tù" như một bức chân dung như một bức tranh tự họa về con người tinh thần của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Chân dung Bác trong tập thơ là hình ảnh một nhà ái quốc vĩ đại lúc nào cũng nóng lòng sổ ruột hướng về Tổ Quốc ( "Đêm thu", "Ốm nặng", "Tức cảnh", "Không ngủ được", Ở Việt Nam có biến động" . . .), luôn luôn khát khao tự do. Bị đày đọa trong lao tù. Người vẫn luôn luôn hiện lên trong tư thế người chiến sĩ cộng sản kiên cường bất khuất (Đề từ", "Bốn tháng rồi", "Đánh cờ" . . .); vẫn ung dung tự tại, tràn đầy tinh thần lạc quan tươi sáng ("Ngắm trăng",, "Đi Nam Ninh", "Trên đường đi", "Buổi trưa, "Pha trò", Giải đi sớm", "Buổi sơm", "Buổi trưa", "Pha trò", Giải đi sớm". "Trời hửng" . . .).
- Chân dung Bác Hồ còn là hình ảnh bậc dại nhân có tình thương yêu bao la, thấu hiểu cảnh ngộ của mọi kiếp người, nhạy cảm với niềm vui, nỗi đau của con người ("Phu làm đường", "Người bạn thổi sáo", " Vợ người bạn tù đến nhà lao thăm chồng", "Một người tù cờ bạc "Chết cứng", "Cháu bé trong nhà lao Tân Dương" . . .).
- Tâm hồn Bác nhạy cảm với mọi biến thái của thiên nhiên ("Ngắm trăng", Giải đi sớm", "Chiều tối", "Mới ra tù tập leo núi", "Trời hửng", "Trên đường đi"). Tập "Nhật kí trong tù" đã bộc lộ rõ cốt cách của một thi nhân, một nghệ sĩ lớn.
Kết luận: Với những điều đã trình bày trên đây, chúng ta đã hoàn toàn tán thành với những lời bình luận rất sâu sắc và đúng đắn của Hoài Thanh "Tuy viết bằng chứ Hán, nhưng về mặt nội dung và cả về phong cách rõ ràng là tập thơ là một tác phẩm văn học Việt Nam rất đậm đà tính dân tộc, một tác phẩm văn học lớn, có tác dụng giáo dục sâu sắc phẩm chất đạo đức cách mạng cho tất cả chúng ta ngày nay".