Đề thi tuyển sinh cao đẳng năm 2010; Môn: Ngữ văn; khối: C, D
Câu 1: Cái tôi trữ tình trong bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu (2 điểm)
- Một cái tôi có ý thức cá nhân mạnh mẽ: ham sống, yêu đời, khát khao giao cảm.
- Một cái tôi tràn đầy cảm xúc lãng mạn.
- Một cái tôi mới mẻ về quan niệm thẩm mĩ, thời gian và tuổi trẻ, nhân sinh.
- Một cái tôi độc đáo thể hiện qua hình thức nghệ thuật, giọng điệu, hình ảnh, từ ngữ.
Câu 2:
* Về mối quan hệ giữa tài và đức.
- Tài và đức là hai mặt quan trọng trong việc hoàn thiện nhân cách của con người.
- Nếu chỉ trú trọng đến tài mà không qua tâm đến đức thì sẽ dẫn đến lệch lạc trong suy nghĩ và hành động, thiếu sự phấn đấu, tu dưỡng và rèn luyện bản thân; thậm chí quá coi trọng tài mag không chú ý đến đức thì sẽ dẫn đến những suy nghĩ hành động gây tác hại cho bản thân, cộng đồng và xã hội.
- Nếu chỉ lo phấn đấu, tu dưỡng đức mà không quan tâm đến việc nâng cao trình độ, năng lực và khả năng sáng tạo của bản thân thì cũng không hề có nhiều đống góp tốt cho cộng đồng và xã hội.
- Giải quyết tốt mối quan hệ hài hòa, gắn bó giữa tài và đức sẽ giúp con người phát triển toàn diện và có nhiều đóng góp hữu ích cho xã hội.
* Bài học nhận thức và hành động (0,5 điểm)
Phải biết trau dồi, rèn luyện bản thân cả về trình độ, năng lực, phẩm chất.
Câu 3.a
1. Vài nét về tác giả, tác phẩm trong đoạn trích.(0,5 điểm)
- Nguyễn Khoa Điềm thuộc thế hệ trẻ các nhà thơ thuộc thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước, Mặt đường khát vọng (1971) là trường ca xuất sắc viết về sự thức tỉnh của tuổi trẻ thanh niên miền Nam với đất nước, nhân dân.
- Đoạn thơ thể hiện cảm nhận mới mẻ, sâu sắc cảu nhà thơ về đất nước.
2. Cảm nhận mới mẻ sâu sắc về đất nước. (4 điểm)
a) Sự mới mẻ sâu sắc về nội dung (3 điểm)
- Cách nhìn về đất nước cụ thể mà khái quát, bình dị mà lớn lao.
+ Đất nước được hình thành từ cái gì nhỏ bé, gần gũi, riêng tư trong cuộc sosogn mỗi người.
+ Đất nước là sự hòa quyện không thể tách rời giữa cá nhân và cộng đồng dân tộc.
- Hình tượng đất nước được mở ra ở bề rộng không gian, chiều dài thời gian và chiều sâu văn hóa.
+ Bề rộng không gian gần gũi thân thương với mỗi người, không gian hò hẹn, nhớ nhung của tình yêu đôi lứa, không gian mênh mông giàu đẹp của lãnh thổ, không gian sinh tồn thiêng liêng của cộng đồng dân tộc đoàn kết.
+ Chiều dài thời gian gắn với chiều dài lịch sử, nhân dân bề bỉ kiên cường xây dựng và bảo vệ đất nước.
+ Chiều sâu văn hóa của một dân tộc có truyền thống dân gian lâu đời.
b) Sự mới mẻ, sâu sắc về nghệ thuật. (1 điểm)
- Cách thể hiện đậm đà màu sắc dân gian: vận dụng phong phú chất liệu văn hóa và văn học dân gian; Đất Nước của nhân dân trở thành hình tượng trung tâm gần gũi, giàu sức gợi cảm.
- Thể thơ tự do, biến đổi linh hoạt về nhịp điệu; có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất chính luận và trữ tình; từ Đất Nước được viết hoa, lúc được tách ra để khơi sâu, lúc lại hợp lại tạo sự thống nhất, gắn bó.
3. Đánh giá chung (0,5 điểm)
Đoạn thơ giàu chất suy tưởng và cảm xúc; thể hiện tình yêu, niềm tự hào về đất nước và cách nhìn sâu sắc, mới mẻ về Đất Nước của nhân dân. Qua đó nâng cao tình yêu và ý thức trách nhiệm với đất nước của mỗi người.
Câu 3.b.
1. Vài nét về tác giả, tác phẩm .(0,5 điểm)
- Nguyễn Khải là một trong những cây bút hàng đầu của văn xuôi Việt Nam sau Cách mạng tháng Tám 1945. Ở giai đoạn đổi mới, ông đặc biệt quan tâm đến số phận cá nhân trong cuộc sống đời thường, tiêu biểu là truyện ngắn Một người Hà Nội (rút ra từ Hà Nội trong mắt tôi - 1995).
- Lời bình luận của người kể chuyện thể hiện những cảm nhận sâu sắc về vẻ đẹp nhân cách của nhân vật bà Hiền.
2. Phân rích vẻ đẹp trong nhân cách của nhân vật bà Hiền. (4 điểm)
- Bà Hiền là nhân vật trung tâm trong tác phẩm, một người gốc Hà Nội: có bản lĩnh, trung thực, biết nhìn xa trông rộng. Cái "chuẩn" của bà Hiền là lòng tự trọng (với bà có lòng tự trọng xẽ có lòng yêu nước, có ý thức cộng đồng).
- Là người lịch lãm, ung dung và sâu sắc, khiêm tốn và rộng lượng (cách trang trí phòng khách, thái độ trước những biến động, những lời nói về qui luật tự nhiên . . .).
- Là người yêu Hà Nội, luôn tự hào và tin tưởng vào Hà Nội; có ý thức lưu giữ hồn thiêng văn hóa của đất kinh kì; với bà, Hà Nội thời nào nó cũng đẹp.
- Tác giả đặt nhân vật dưới nhiều cách nhìn; kể bằng đối thoại, bằng phân tích, bình luận tạo sự gần gũi với độc giả; giọng trần thuẩ đậm chất chiêm nghiệm, triết lí.
- Nhân vật bà Hiền chỉ là một người bình thường, nhưng như lời bình của người kể chuyện, đó là một hạt bụi vàng, mang cốt cách và bản lĩnh văn hóa của người Hà Nội thanh lịch, hào hoa. Cùng với bà Hiền, những con người như Dũng, em Dũng, Tuất, mẹ Tuất . . . là kết tinh những phẩm giá của người Hà Nội, góp phần làm cho đất kinh kì chói sáng những ánh vàng.
3. Đánh giá chung (0,5 điểm)
- Qua nhân vật bà Hiền, tác giả ca ngợi vẻ đjep và bản lĩnh văn hóa của người Hà Nội, đồng thời khẳng định sự tin tưởng những hạt bụi vàng của Hà Nội xẽ mãi trường tồn theo thời gian.
- Mỗi người cần có ý thức giữ gìn, phát huy những vẻ đẹp đó để cho đất kinh kì, cho đất nước chói sáng những ánh vàng.
Lưu ý chung:
Thí sinh có thể làm bài theo những cách khác nhau, nhưng phải đảm bảo những yêu cầu về kiến thức. Trên đây chỉ là những ý cơ bản, thí sinh cần đáp ứng; việc cho điểm cụ thể cần dựa vào bản hướng dẫn chấm kèm theo.