ĐỀ THI THỬ ĐẠI HỌC LẦN I (2012) - TRƯỜNG CHUYÊN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
PHẦN BẮT BUỘC (5 điểm)
Câu I (2 điểm)
Học sinh nêu các ý cơ bản sau đây (trên cơ sở chữ nghĩa rõ ràng, văn phong gãy gọn)
1. Thơ Tố Hữu tiêu biểu cho khuynh hướng thơ tình trính trị . . .
2. Thơ Tố Hữu mang đậm tính sử thi và cảm hứng lãng mạn . . .
3. Thơ Tố Hữu có giọng điệu riêng: giọng tâm tình, tự nhiên, đằm thắm, ân tình . . .
4. Thơ Tố Hữu mang tính dân tộc đậm nét . . .
(Ngoài việc nêu học sinh cần nêu tương đối cụ thể các biểu hiện theo sách giáo khoa)
Câu II (3 điểm)
Học sinh phải thể hiện được kỹ năng làm bài văn nghị luận xã hội (khoảng 600 từ), bộc lộ được quan niệm đúng đắn, những hiểu biết xã hội, có liên hệ với lứa tuổi . ..
Có thể bài làm theo nhiều phong cách, nhưng bài làm phải đảm bảo những ý cơ bản sau:
1) Giải thích ngắn gọn khái niệm và nội dung của câu nói (1,5 điểm)
- Bạn (bạn): Những người quen biết, có quan hệ gần gũi, coi nhau ngang hàng, do hợp nhau (tính tình, quan niệm, sở thích . . .)
- "Bạn tốt" : người bạn lý tưởng, giúp nhau những điều có ý nghĩa nhất
- Câu nói của đề bài dùng kiểu lập luận "không có . . .thì khó mà . .. " để nhấn mạnh vào ý nghĩa của bạn tốt: bạn tốt giúp ta nhận ra những sai lầm, những điều chưa tốt của bản thân để ta hoàn thiện (cách cư sử, học tập, công tác . . .)
- Điều này có cơ sở vì:
+ Là con người, không mấy ai không có khuyết điểm (trong lời nói, quan niệm, hành động . . .) nhưng không phải lúc nào ta cũng nhận ra.
+ Bạn, từ góc độ khách quan, thấy những khuyết điểm mà ta không thấy.
+ Bạn gần ta về tâm lý nên nhắc ta, ta dễ tiếp thu để sửa chữa.
+ Điều ấy chứng tỏ sự chân thành, trách nhiệm của bạn với ta.
- Ngược lại, nếu không có bạn tốt, hoặc đấy là bạn xấu, ta sẽ tiếp tục mắc sai lầm, không hoàn thiện bản thân . . .
2. Bình luận, mở rộng (1 điểm)
- Ở lứa tuổi nào, ở đâu ta cũng có thể có bạn, bạn tốt
- Vấn đề là ta phải biết chọn bạn, biết lắng nghe, biết sửa chữa, biết trân trọng tình bạn và chính ta cũng phải là người bạn tốt.
- Ở lứa tuổi học sinh, ta càng cần có những người bạn để chia sẻ, giúp đỡ lần nhau trong học tập, vượt qua những vất vả trong cuộc sống.
3. Lấy dẫn chứng thực tế, bản thân để minh họa cho ý kiến của mình. (0,5 điểm)
PHẦN TỰ CHỌN
Câu III.a (5 điểm)
Kiểu bài nghị luận văn học này nhằm đánh giá kỹ năng viết văn nghị luận và năng lực cảm thụ văn chương của học sinh. Bài viết phải đảm bảo những quy cách thông thường. Học sinh có thể tổ chức bài viết khác nhau, nhưng cuối cùng bài viết phải có các ý chính sau:
1. Giới thiệu ngắn gọn
- Nam Cao là nhà văn hiện thực xuất sắc, có khám phá độc đáo về người nông dân, người trí thức, tác phẩm chứa đựng chiều sâu nhân đạo).
-Truyện ngắn "Chí Phèo" viết về bi kịch và vẻ đẹp của người nông dân trước Cáng mạng tháng tám 1945.
- Trình bày ngắn gọn đoạn đời của Chí Phèo. . .
2. Phân tích diễn biến tâm lý của Chí Phèo từ khi gặp Thị Nở . . .(2,5 điểm)
- Đây là thời điểm Chí đã tha hóa, bị tước đoạt quyền làm người lương thiện, bị khinh bỉ; chí cô độc, đã "sang bên kia dốc cuộc đời"... Chí gặp Thị Nở một cách tình cờ (Thị Nở: xấu xí, ngẩn ngơ, có dòng giống mả hủi, nghèo, ế chồng . . . nhưng thị không sợ, không ghét Chí . . .)
- Sau cái đêm ở vườn chuối, được Thị chăm sóc tận tình, Chí đã dần thay đổi:
+ Chí thức dậy và thấy "bâng khuâng", lòng "mơ hồ buồn". Âm thanh của buổi sớm mai ( đã lâu vì say, vì không sống cuộc sống bình thường . . . Chí không nghe thấy, không thấy có ý nghĩa) nhắc Chí nhớ về quá khứ, vè giấc mơ xưa . . .
+ Trở về thực tại, Chí cảm nhận về sự cô độc, về tuổi già (Chí lâu nay không ý thức)
+ Thị Nở với những cử chỉ ân tình, với bát cháo hành khiến Chí xúc động, Chí thấy mình vẫn là người, Chí hạnh phúc, muốn "làm hòa với mọi người", muốn làm lại cuộc đời. Chí khao khát làm người lương thiện, và hắn tràn ngập niềm hi vọng. . .
- Nhưng bà cô Thị Nở, Thị Nở và thực chất là dân làng từ chối, Chí đã:
+ Hoảng hốt, núi kéo Thị, hơi cháo hành, hương vị hạnh phúc ám ảnh, Chí ôm mặt khóc rưng rức . . .
+ Khi biết mình không thể gắn bó với Thị Nở, không được trở lại làm người lương thiện, Chí đã quyết định trừng trị Thị Nở và bà cô thị, nhưng bước chân lại đưa Chí tới nhà Bá Kiến. Chí dõng dạc đòi alfm người lương thiện (nên so sánh với những lần trước), rồi chính Chí lại nhận ra không ai cho Chí làm người lương thiện nữa. Hắn đã đâm chết Bá Kiến rồi tự vẫn . . .
- Vậy là bi kịch chồng chất bi kịch, dù chết Chí vẫn không thay đổi được bi kịch đau đớn của mình.
-> Nam Cao đã thể hiện sự bế tắc, nỗi đau khổ tột cùng của người nông dân, đồng thời khẳng định nét đẹp không thể mất của họ.
3. Đánh giá những đóng góp riêng của Nam Cao ( nên so sánh với những bạn văn cùng thời)
a) Về nghệ thuật :lối văn xuôi hiện đại
- Phân tích tâm lí logic, sắc sảo, xúc động . . .
- Chọn lựa chi tiết đắt giá
- Ngôn ngữ trần thuật sống động phong phú về điển hình, giọng điệu.
b) Về nội dung tư tưởng
- Chỉ ra nỗi khổ của người nông dân: không chỉ bị bóc lột về vật chất, họ còn bị tước đoạt nhân cách, bị chặn đường trở lại làm người lương thiện . . . Tố cáo xã hội tàn ác, lạnh lùng, phi lí . . .
- Phát hiện vẻ đẹp ẩn kín, thể hiện niềm tin vào vẻ đẹp con người khi họ không còn được ai tin . . .
-> chiều sâu nhân đạo đáng quý, có ý nghĩa xã hội lâu dài . . .
Câu III.b
1. Giới thiệu ngắn gọn về Nguyễn Khoa Điềm và đoạn trích "Đất nước" với tư tưởng chủ đạo " Đất Nước này là của Nhân dân.Đất Nước của ca dao thần thoại"; hai câu thơ nằm ở phần cuối đoạn trích "Đất Nước" đã khái quát tinh thần, đặc điểm của chương V - trường ca "Mặt đường khát vọng" trên cả 2 phương diện nội dung vànghệ thuật. (0,5 điểm)
2."Đất Nước của Nhân dân"
- Định nghĩa về Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm với ba bình diện cơ bản: thời gian lịch sử, không gian địa lý, chiều sâu về văn hóa và bề dày về phong tục. Dù trên bình diện nào thì đất nước cũng mang đậm chất nhân văn. (1,0 điểm)
- Lời khẳng định trực tiếp chủ nhân thực sự của đất nước là nhân dân, những người đã làm ra của cải vật chất và những giá trị văn hóa tinh thần cho đất nước bằng cách thức độc đáo của nhân dân .(1điểm)
- Nét đặc trưng bao trùm của tư tưởng này là: Đất nước của nhân dân mà nhân dân bình dị nên đất nước của nhân dân là đất nước cảu những con người "giản dị bình tâm", vô danh, đất nước cuả những điều gần gũi thân thuộc: Cái cột cái kèo, miếng trầu hạt gạo . . . Nguyễn Khoa Điềm mang lại cho người đọc cảm nhận rõ nét rằng: Đất nước là máu xương của mình. (0,5 điểm)
3. "Đất Nước của ca dao thần thoại" (1,5 điểm)
- Đoạn trích đưa người đọc vào thế giới gần gũi thân thuộc của ca dao thần thoại bằng việc sử dụng hiệu quả, sáng tạo chất liệu văn hóa dân gian. Tác giả thành công khi viết về " Đất Nước này là của Nhân dân" bằng chính sản phẩm văn hóa tinh thần của nhân dân.
- Đoạn thơ giàu màu sắc chính luận nhưng cũng đậm chất trữ tình với hình thức một cuộc trò chuyện, đối thoại tâm tình giữa anh và em. Đó cũng là hình thức quen thuộc của ca dao dân ca . . .
4. Đánh giá chung (0,5 điểm)
- Tư tưởng " Đất Nước này là của Nhân dân" vừa là sự kế thừa truyền thống vừa là kết tinh tinh thần thời đại.
- Đoạn trích thể hiện rõ phong cách nghệ thuật Nguyễn Khoa Điềm. Với đoạn trích, Nguyễn Khoa Điềm đã có đóng góp lớn vào việc làm phong phú nội dung của đề tài đất nước trong thơ ca chống Mĩ.
Lưu ý chung:
- Học sinh phải trình bày hoàn thiện bài một cách trọn vẹn, tránh các lỗi cơ bản (chữ viết, chính tả, câu và lỗi văn bản . . .)
- Câu 2 điểm viết ngắn gọn, đảm bảo kiến thức cơ bản của SGK
- Câu 3 điểm viết khoảng 600 tiếng, có kiến thức thực tế.
- Câu 5 điểm phải được đầu tư chính đáng (bộc lộ được năng lực thẩm văn và tổ chức bài văn nghị luận văn học) . . .