ĐỀ THI THỬ ĐẠI HỌC (2012) - THPT HỮU LŨNG - LẠNG SƠN
Câu I. Nhận xét về cách kết thúc truyện ngắn Chí Phèo của Nam Cao? (2 điểm)
1. Nêu vấn đề:
Kết thúc truyện Chí Phèo là kết thúc đặc biệt, giàu ý nghĩa. (0,25 điểm)
2. Nội dung phần kết (0,5 điểm)
- Chí Phèo đâm Bá Kiến và tự sát
- Kết thúc tác phảm, khi Chí Phèo chết, bà cô thị Nở "đay nghiến" thị, Thị cười và nói lảng, rồi thấy thoáng hiện ra cái lò gạch cũ bỏ không, xa nhà cửa và vắng người qua lại.
3. Ý nghĩa của cách kết thúc tác phẩm (1,0 điểm)
- Cái chết của Chí Phèo là lời tố cáo sâu sắc xã hội vô nhân đạo đã cướp đi quyền làm người của những con người lương thiện, đồng thời khẳng định phẩm chất đẹp đẽ và khát vọng hoàn lương ở Chí Phèo.
- Hình ảnh cái lò gạch cũ xuất hiện ở phần đầu rồi lặp lại ở cuối truyện đã gây một sự ám ảnh ghê gớm về sự bế tắc của số phận và cảnh ngộ của người nông dân, đồng thời làm nổi bật hiện tượng những người nông dân bị tha hóa, lưu manh hóa trong xã hội cũ.
4. Đánh giá chung: kết thúc chuyện góp phần làm tăng giá trị hiện thực của tác phẩm, góp phần khẳng định tài năng, tấm lòng của nhà văn. (0,25 điểm)
Câu II. Hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 600 từ) về bài học cuộc sống mà anh/ chị rút ra từ lời tâm sự của nhà văn Mĩ Helen Keller "Tôi đã khóc vì không có giày để đi cho đến khi nhìn thấy một người không có chân để đi giày". (3 điểm)
1. Nêu vấn đề cần nghị luận: sự thiếu thốn khó khăn của mình chẳng thấm thía gì nếu so với những khổ đau, bất hạnh của người khác trong cuộc sống .(0,5 điểm)
2. Nội dung nghị luận:
- Giải thích hai hình ảnh đối lập nhau:
Không có giày để đi và không có chân để đi giày
Không có giày để đi: là sự thiếu thốn, khó khăn về vật chất (hoàn cảnh nghèo khó).
Không có chân để đi giày: là nỗi bất hạnh của số phận (nỗi đau về thể xác và tâm hồn)
- Ý nghĩa của lời tâm sự: cuộc sống có muôn vàn niềm vui những cũng có nhiều khổ đau và bất hạnh. Hãy thấy mình còn là người may mắn hơn nhiêu người khác để biết chi sẻ và cố gắng vươn lên, không bao giờ cúi đầu tuyệt vọng trước những bất hạnh và chông gai trong cuộc sống. (0,5 điểm)
- Phân tích, bình luận.
+ Người ta khóc là khi trạng thái tâm hồn xúc động, đau buồn, cũng có khi là hạnh phúc. Nữ sĩ Helen Keller khóc vì hoàn cảnh túng thiếu của mình " Không có giày để đi", bà đã khó c cho đến khi nhìn thấy một người " Không có chân để đi giày". Bà đã kịp nhận ra mình còn may mắn hơn họ rất nhiều. Như vậy dù phải đi bằng đôi chân trần thì mình còn có chân để bước trên đường đời. Người khác không còn chân nên dù có giày cũng không thể đi được, không thể làm được những gì họ muốn.
-> Những thiếu thốn vật chất chẳng thấm gì so với những thiếu thốn, mất mát về thể xác, tâm hồn.
+ Lời tâm sự của Helen Keller không dừng lại ở dôi giày, đôi chân (nếu đồi giày là ước mơ, khát vọng của mình thì đôi chân mới là ước mơ khát vọng của người khác). Thông điệp của câu nói này là: Hãy biết hài lòng với những gì mình đang có và biết chia sẻ nỗi bất hạnh với người khác, động viên nhau để có thể đạt đươc ngững ước mơ. Nếu yếu đuối, thiếu bản lĩnh, và nghị lực thì dễ bị buông xuôi và rơi vào tuyệt vọng.
(dẫn chứng về những tấm gương vượt khó trong cuộc sống)
Lời tâm sự của nữ sĩ không chỉ thể hiện sự thức ngộ trước cuộc sống mà còn hàm hchuwsa lời động viên, khích lệ; dù ở bất cứ hoàn cảnh nào cũng không được gục ngã, tuyệt vọng mà phải gắng sức vươn lên. Khó khăn, bất hạnh là thử thách tôi luyện chúng ta trưởng thành, hoàn thiện mình. (0,75 điểm)
3. Kết thúc vấn đề nghị luận (0,5 điểm)
Nêu bài học: không nên than vãn, bi quan trước hoàn cảnh khó khăn về vật chất. Cuộc sống mỗi người sẽ được hạnh phúc, nếu có nhận thức đúng đắn, có bản lĩnh và nghị lực vươn lên không ngừng.
Câu III.a Cảm nhận về hai đoạn thơ (5 điểm)
1. Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm (0,5 điểm)
- Quang Dũng là một nghệ sĩ đa tài, tên tuổi của ông gắn liền với thi phẩm Tây Tiến. Bài thơ là nỗi nhớ của nhà thơ về Tây Tiến. Bốn câu đầu thể hiện rõ nhất nội dung cũng như cảm hứng sáng tạo nghệ thuật của bài thơ.
- Việt Bắc là bài thơ xuất sắc của Tố Hữu. Cả bài thơ là tình cảm cách mạng sâu nặng của những người cán bộ kháng chiến với chiến khu và kỉ niệm kháng chiến. Bốn câu thơ nằm ở phần I của bài thơ phần nào thể hiện được đạo lí ân tình thủy chung đó.
2. Cảm nhận về đoạn thơ trong bài Việt Bắc của Tố Hữu
- Đoạn thơ là nỗi nhớ da diết, khôn nguôi về những kỉ niệm kháng chiến. Thiên nhiên, đất trời, núi rừng Việt Bắc đã trở thành những người đồng đội, những chiến sĩ anh hùng của quân dân ta: bao vây quân thù, chở che cho bộ đội.
- Núi rừng vốn là vật vô tri, song dưới con mắt của nhà thơ, núi rừng và thiên nhiên trở nên có ý chí, có tình người, cùng quân dân ta tham gia chiến đấu (Rừng cây núi đã ta cùng đánh Tây). Bằng nghệ thuật nhân hóa, liên tưởng Tố Hữu đã biến núi rừng, thiên nhiên thành những con người Việt Nam anh dũng, kiên cường (Núi giăng . . . quân thù). Hai từ :"che" và "vây" đã làm nổi bật vai trò cảu núi rừng Việt Bắc trong cuộc kháng chiến chống Pháp.
4. So sánh giữa hai đoạn thơ
- Điểm tương đồng: Hai đoạn thơ đều bộc lộ nỗi nhớ da diết, sâu nặng về thiên nhiên và con người ở những miền đất mà những người lính cách mạng đã đi qua, từng gắn bó.
- Điểm khác biệt:
+ Đoạn thơ trong Tây Tiến bộc lộ rõ nỗi nhớ cụ thể của người trong cuộc, toát nên vẻ hào hoa, lãng mạn. Hình ảnh thơ nghiêng về trực quan.
+ Đoan thơ trong Việt Bắc diễn tả cái tình, lòng biết ơn sâu nặng của người cán bộ kháng chiến đối với đất, người Việt Bắc, vì thế hình ảnh thơ nghiêng về khái quát tượng trưng.
5. Khái quát lại nội dung, nghệ thuật của hai đoạn thơ. Đánh giá, mở rộng (0, 5 điểm)
Câu III.b Phân tích nhân vật viên quản ngục trong tác phẩm Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân (5 điểm)
1. Giới thiệu vài nét về tác phẩm và nhân vật (0,5 điểm)
- Trong tác phẩm của Nguyễn Tuân, bên cạnh những con người tài phách, như Huấn Cao, còn những người biết trọng, biết nâng niu cái tài hoa, cái khí phách ấy. Viên quản ngục trong truyện ngắn Chữ người tử tù là một nhân vật như thế.
- Viết về nhân vật này, trong tác phẩm có đoạn viết: "Trong hoàn cảnh đề lào . . . xô bồ".
2. Vẻ đẹp của nhân vật quản ngục.
* Giới thiệu chung về vị trí và vẻ đẹp của nhân vật: viên quản ngục là người làm tôn thêm vẻ đẹp cho Huấn Cao, người làm toát nên cái thanh cao, khí phách, tài hoa của Huấn Cao.(0,5 điểm)
Là cai ngục của một chế độ xã hội phong kiến thối nát, suy tàn vật mà quản ngục thực sự là người tốt. Tính cách dịu dàng, biết trọng người có tài, ngay của viên quản ngục này khiến ông là một thanh âm trong trẻo trong một bản đàn hỗn loạn, xô bồ. (0,5 điểm)
* Những nét đẹp trong phẩm cách của viên quản ngục (1,5 điểm)
- Sống ở một nơi hỗn tạp xô bồ nhưng ông không bị tha hóa thành lọc lừa, tàn nhẫn, mà luôn day dứt, băn khoăn vì "chọn nhầm nghề mất rồi". Điều đó đã chứng tỏ quản ngục là người có nhân cách, đáng được cảm thông.
- Quản ngục là con người có tấm lòng biết nâng niu trân trọng người tài, biết kính mến những người có khí phách.
+ Nghĩ về thầy thơ lại "Có lẽ lão bát này cũng khá đây . . . Một kẻ biết kính mến khí phách, một kẻ biết tiếc, biết trọng người có tài hẳn không phải kẻ xấu hay vô tình".
+ Biệt đãi Huấn Cao trong hoàn cảnh đặc biệt: nhà lao với một kẻ tử tù. Cái nhún nhường, kiêng nể của viên quản ngục với Huấn Cao chính là cái khuất phục trước cái đẹp, cái tài, cái khí phách của con người.
- Khao khát có nhwungx nét bút tài hoa, thể hiện một ước mơ một đời tung hoành của Huấn Cao. Mong mỏi của quản ngục thật chân thành, thật cao thượng "có được chữ Huấn Cao mà treo là có được vật báu trên đời". (1,0 điểm)
* Đánh giá về nhân vật: Trong lòi khuyên của mình, Huấn Cao đã khẳng định phẩm chất thiên lương ở viên quản ngục. Nguyễn Tuân đã dồn tụ quan niệm, lý tưởng mà xây dựng một hình tượng Huấn Cao chói sáng và một quản ngục góp phần làm tôn cao, nổi bật hình tượng Huấn Cao thêm rực rỡ, uy nghi. Trong chốn ngục tù tăm tối, vô nhân đạo thì quản ngục đúng là "một thanh âm trong trẻo chen giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn độn, xô bồ. (0,5 điểm)
3. Đánh giá chung (0, 5 điểm)
Với một người như viên quản ngục, người độc thêm tin tưởng hơn vào sức mạnh của cái đẹp, cái cao thượng trên cuộc đời. Qua nhân vật này, Nguyễn Tuân khẳng định sự chiến thắng của cái đẹp, cái thiện. Có lẽ ý tưởng ấy đã khiến Nguyễn Tuân dồn bao tâm huyết vào từng câu chữ, nhờ đó Chữ người tử tù trở thành một tác phẩm giàu sức cuốn hút, trở thành niềm say mê thưởng thức của bao thế hệ bạn đọc.