ĐỀ THI THỬ ĐẠI HỌC LẦN I (2012) - TRƯỜNG CHUYÊN ĐẠI HỌC SPHN
PHẦN I: BẮT BUỘC CHO MỌI THÍ SINH
Câu I (2 điểm)
Thí sinh cần có các ý cơ bản sau:
- Không chú trọng xây dựng cốt truyện, tạo tình huống, nhà văn quan tâm dựng cảnh và miêu tả, cảm xúc, thế giới nội tâm của nhân vật trong bức tranh phố huyện từ chiều vào đêm và cảnh đợi tàu. (0,75 điểm)
- Sự hòa quyện giữa chất hiện thực và màu sắc lãng mạn, trữ tình: tả cảnh chiều tàn, chợ tàn và những kiếp người tàn, kiếp sống quẩn quanh, bế tắc; đồng thời cũng thể hiện vẻ đẹp bình dị của quê anh, cảu những khát vọng nhỏ bé mà mãnh liệt. . . Điều này được cụ thể hóa bằng giọng văn nhẹ nhàng, thấm thía, giàu chất thơ, bằng những hình ảnh tinh tế, trong đó: nhà văn dụng công thể hiện sự tương phản giữa ánh sáng và bóng tối, sự vắng lặng và ồn ào, giữa sự tù đọng và đổi thay . . . (1,25 điểm)
Câu II (3 điểm)
Học sinh có thể làm theo nhiều cách khác nhau, nhưng phải đảm bảo nguyên tắc cơ bản của một bài văn nghị luận xã hội, ý chính cần có:
1. Câu nói của Longfellow có độ hàm súc cao, ngắn gọn mà ý nghĩa: (0,75 điểm)
- "Tuổi xuân" : độ tuổi thanh niên; đang ở giai đoạn trưởng thành . . .
- "Tuổi xuân" chỉ đến một lần trong đời" : Theo qui luật tất yếu của thời gian một chiều (tuyến tính), tuổi thơ đi qua mỗi chúng ta buốc xang tuổi thanh xuân, sau đấy là trung niên và cao niên. Dù muốn hay không thì tuổi "thanh xuân" cũng đến rồi đi.
- Câu nói của nhà thơ, nhà giáo dục học Longfellow là một trải nghiệm, một lời khuyên để mỗi chúng ta tự rút ra bài học có ý nghĩa cho mình để đừng "sống hoài, sống phí".
2. Mỗi độ tuổi có một vẻ đẹp, một giá trị riêng, nhưng Longfellow lại nhấn mạnh vào giá trị đặc biệt của "tuổi xuân" là có lí do riêng :(1.0 điểm)
- Về thể chất: mạnh mẽ, sung sức . . .
- Về trí tuệ : Minh mẫn, có khả năng tiếp thu nhn, sáng tạo dồi dào . . .
- Về tâm hồn: trong sáng giàu ước mơ, khát vọng, thường có động lực là tình yêu đôi lứa. . .
3. Bài học rút ra từ câu nói của Longfellow:
Thực ra đây là một câu nói có tính chất gơi mở, mỗi người có thể rút ra cho mình những bài học riêng:
- Hãy biết hưởng thụ một cách chính đáng những gì mà tuổi xuân mang đến cho ta . . .
- Nhưng quan trọng hơn đó là biết rèn luyện cả về thể chất, trí tuệ, tâ hồn, nhân cách để có thể cống hiến những gì đẹp nhất cho đời, đồng thời tạo tiền đề cho những bước tiếp theo của cuộc đời . . .
- Tuổi xuân kéo dài hay qua mau là tùy thuộc vào mỗi chúng ta, nó không đơn thuần phụ thuộc vào thời gian. Nếu biết giữ gìn và phát huy, ta vẫn có những nét đẹp của tuổi xuân khi ở nhưng độ tuổi khác nhau . . .
- Là học sinh ở "tuổi xuân" mỗi người hãy đóng góp cho mùa xuân của xã hội để không bị non nớt hay già cỗi . . .Tránh lối sống lười biếng, hay lối sống gấp, chỉ hưởng thụ . . .
(Có thể lấy những dẫn chứng từ thực tế cuộc sống, từ trường lớp, gia đình, bản thân).
Lưu ý: Trong quá trình viết bài, thí sinh phải có những minh hạo hợp lí, có thể từ văn học, nghệ thuật nhưng nên là những dẫn chứng từ thực tế và bản thân. Bài viết hay ngoài việc đảm bảo hình thức phải có sự chân thành, sâu sắc, xúc động . . .
Nếu viết quá ngắn hoặc quá dài so với yêu cầu của đề bài, giám khảo có thể trừ điểm.
Câu IIIa (5 điểm)
1.Giới thiệu khái quát về Xuân Diệu và bài thơ" Vội vàng" và đoạn trích:
- Xuân Diệu là đại biểu xuất sắc cảu phong trào Thơ mới, là "nhà thơ mới nhất của phong trào Thơ mới". Bài thơ "Vội vàng" tiêu biểu cho phong trào thơ Xuân Diệu. Thi phẩm "mới" ở hình thứ và "mới" ở quan niệm nhân sinh quan táo bạo, hiện đại, đậm tính nhân văn.
- Đoạn thơ đề bài yêu cầu phân tích nằm ở phần đầu tác phẩm thể hiện ước mơ và phát hiện của nhân vật trữ tình về vẻ đẹp cuộc sống trẻ trung, ngập tràn sắc hương. Qua đó, nhà thơ biểu hiện khát vọng sống "vội vàng", sống tận hưởng hết mình đối với cuộc sống thực tại. (0,5 điểm)
2. Những đặc sắc về hình thức (1,75 điểm)
- Thể thơ tự do phóng túng, tự nhiên, giọng điệu thơ là "điệu nói" gần gũi, phơi trải những cảm súc mãnh liệt, tha thiết của trái tim nồng nàn.
- Bốn câu thơ đầu nhà thơ dùng lối điệp cấu trúc, điệp ngữ -> lời thơ rộn ràng, say sưa.
- Bảy câu sau: điệp ngữ , so sánh, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác . . .nhà thơ lấy con người ở tuổi trẻ là chuẩn mực, là thước đo cho vẻ đẹp cuộc sống.
- Những hình ảnh, âm thanh. . .tạo không gian tươi tắn, rộn ràng, gợi tâm hồn trẻ trung . . . (2,25 điểm)
3. Nội dung tư tưởng (2,25 điểm)
- Đoạn thơ thể hiện cảm xúc dạt dào và tư tưởng tiến bộ, nhân bản của nhà thơ.
- Bốn câu đầu :Bộc lộ những ước muốn sống trong thế giới ngạp tràn sắc hương, vẻ đẹp thanh xuân. Nhân vật trữ tình xuất hiện giữa vũ trụ, cuộc đời với cái tôi say sưa, mê đắm, ở đó cái đẹp và ước muốn giao cảm với vẻ đẹp cuộc sống sẽ là "Vĩnh viễn".
- Đoạn thơ tiếp theo vẽ ra bức tranh cuộc sống trần gian đẹp như giấc mộng. Nhân vật trữ tình đón nhận vẻ đẹp của hương sắc, âm thanh thiên nhiên, con người . . . với thái độ hân hoan, mãn nguyện, khỏe khoắn . . .
-> Quan niệm nhân sinh: vẻ đẹp không phải là ở quá khứ, chẳng phải ở chốn bồng lai . . mà ở cuộc đời này, hãy đón nhận, tận hưởng hết mình. . .
4. (0,5 điểm) Đánh giá khái quát: khẳng định giá trị của đoạn thơ, bài thơ và nhà thơ đối với cuộc sống và nền thơ ca.
Câu IIIb(5 điểm)
1. (0,5 điểm)Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Tuân, tùy bút "Người lái đò sông Đà" và nhân vật ông lái đò tài hoa, trí, dũng.
2. (0,5 điểm) Nêu ngắn gọn hình ảnh đối thủ của ông lái đò, thử thách đó mà ông vượt qua.
3. (2, 5 điểm) Phân tích hình ảnh ông lái đò mưu trí, dũng cảm trong cuộc chiến có vẻ không cân sức; ông cũng là người tài hoa trong nghệ thuật chèo đò (bám sát hình ảnh của ông khi vượt qua trùng vây thạch trận ).
4. (1,0 điểm)Những đặc sắc trong cách nghệ thuật thể hiện nhân vật của nhà văn:
+ Không hướng tới nhân vật hiểu "đặc tuyển" (như trước Cách mạng tháng Tám 1945), trong tùy bút này, nhà văn khám phá những con người bình dị trong cuộc sống lao động; tất nhiên, ở đó, Nguyễn Tuân vẫn thể hiện được nét phi thường ở họ.
+ Đặt nhân vật vào khung cảnh dữ dội của sông nước, vận dụng nguồn kiến thức uyên bác để miêu tả cuộc chiến đấu ác liệt và sự chiến thắng oanh liệt.
+ Sử dụng ngôn từ giàu chất hình ảnh, phong phú, sống động . . .viết nên bản anh hùng ca, ca ngợi anh hùng lao động đặc biệt . . .
5. (0,5 điểm) Đánh giá chung:
Lưu ý:
- Trong bài nghị luận van học, thí sinh phải thể hiện được kỹ năng tổ chức bài văn, viết câu, dùng từ cơ bản, chuẩn xác, tinh tế.
- Qua bài viết, thí sinh bộc lộ được khả năng cảm thụ vẻ đẹp nghệ thuật và tư tưởng của nhà văn.
- Khuyến khích những bài viết có nhuwngc sáng tạo, phát triển mới mẻ . . . Trừ điểm những lỗi cơ bản.