ĐỀ THI THỬ ĐẠI HỌC LẦN I (2012) - TRƯỜNG CHUYÊN ĐẠI HỌC SPHN
Câu 1 (2 điểm)
- Khái niệm: Hiện đại hóa là quá trình làm cho văn học thoát ra khỏi hệ thống thi pháp văn học trung đại và đổi mới theo hình thức văn học phương tây, có thể hội nhận với nền văn học thế giới. (0,5 điểm)
- Quá trình hiện đại hóa văn học Việt Nam diễn ra qua 3 giai đoạn:
+ Từ đầu thế kỷ XX đến khoảng năm 1920: Giai đoạn chuẩn bị các điều kiện vật chất cần thiết cho công cuộc hiện đại hóa: Chữ Quốc Ngữ được phổ biến ngày càng rộng rãi, báo chí dịch thuật ngày càng phát triển. Tuy nhiên thành tựu hiện đại hóa mới chỉ giới hạn ở một số truyện kí của mấy cây bút Nam Bộ. Nền văn học đất nước, trong lòng chủ lưu vẫn là thơ văn của các thi sĩ cách mạng, nhà tu tưởng chính trị xã hội tuy đã đổi mới nhưng quan điểm và tình cảm thẩm mỹ . . . vẫn chưa khác bao nhiêu so với các cây bút của thế kỷ XIX.
+ Từ khoảng năm 1920 đến 1930: Giai đoạn quá độ (giao thời). Quá trình hiện đại hóa văn học đã đạt được một số thành tựu vang dội với tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh, truyện ngắn Phạm Duy Tốn, thơ Tản Đà . . . Tuy nhiên, những yếu tố của văn học cổ vẫn tồn tại phổ biến từ nội dung đến hình thức. (0,5 điểm)
+ Giai đoạn 1930 đến 1945: Công cuộc hiện đại hóa được nâng lên một chất lượng mới với nhiều cuộc cách tân sâu sắc trên nhiều thể loại đặc biệt là tiểu thuyết, truyện ngắn và thơ. Hai thể loại mới là phóng sự và phê bình văn học chính thức ra đời.
Câu 2 (3 điểm)
Học sinh có thể làm bài theo nhiều cách, dưới đây là một vài gợi ý:
- Giải thích (0,75 điểm)
+ Gương là vật dùng để soi, nó phản chiếu hình ảnh người, sự vật. Người ta soi gương là muốn nhìn thấy hình ảnh của mình một cách khách quan, trung thực. Tác giả sử dụng cách nói hình ảnh - ví cuộc đời như một tấm gương - mượn đặc tính của gương để chuyển tải thông điệp của mình
+ Cuộc đời là tấm gương đặc biệt. Nó không chỉ phản chiếu hình ảnh của chính bạn mà còn phản chiếu thái độ, tình cảm của mọi người đối với bạn, đáp lại bạn bằng đúng thái độ, tình cảm bạn dành cho nó. Nếu bạn mỉm cười, nghĩa alf bạn vui vẻ, lạc quan, yêu đời, yêu người .... bạn sẽ nhận lại được sự vui vẻ thân thiện. Nếu bạn chau mày, cau có,khó chịu, bạn sẽ nhận lại "vẻ mặt chanh chua".
+ Con người, nhất là bạn trẻ có hai con đường lựa chọn, 2 cách sống trong cuộc đời. Hẳn không ai muốn nhìn thấy những gương mặt cau có, khó chơi, không ai muốn đối diện với một thái độ tiêu cực. Sự định hướng đã khá rõ ngay trong lời nhắn nhủ của Thác - cơ -rê.
- Chứng minh (0,75 điểm)
Học sinh cần vận dụng những hiểu biết xã hội của mình để chứng minh: ở đời ta cho đi cái gì xẽ nhận lại được thứ đó.
- Bàn luận mở rộng :(1,0 điểm)
+ Đạo phật có luật nhân -quả. Dân gian từng tổng kết, ở hiền gặp lành, gieo gió gặp bão, Nhà văn Frorence Shiece cũng cho rằng: "Cuộc sống như trò chơi gió gặp bão. Sớm hay muộn sẽ quay lại với chúng ta sự chính sác đến không ngờ" . . . Muốn người khác đối sử với mình thế nào, hãy đối sử với họ như vậy.
+ Ai cũng muốn được gặp gỡ, nhìn thấy những bộ mặt tươi cười, được yêu quí, tin cậy . . . Nhưng không phải ai cũng nhận được. Vấn đề là bạn phải mỉm cười với cuộc đời, với mọi người trước đã.
+ Song sự công bằng trong cuộc đời chỉ là tương đối. Đừng đòi hỏi một sự chính sác, công bằng tuyệt đối. Hãy cứ sống lạc quan, yêu đời, yêu người và vững tin bạn sẽ nhận lại đủ".
+ Đoạn văn là những lời bài luận, khuyên răn, định hướng rất có ý nghĩa, đặc iệt là những người trẻ tuổi đang đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời.
- Liên hệ bản thân (0,5 điểm)
Bạn đã dành cho cuộc đời, cho mọi người thái độ, tình cảm như thế nào. Bạn thấy mình cần thay đổi, điều chỉnh những gì . . .
Câu 3 a (5 điểm)
Giới thiệu tóm tắt về tác giả và tác phẩm
+ Nam Cao là một trong những gương mặt tiêu biểu , xuất sắc cảu nền văn học hiện đại Việt Nam, một nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn.
+ "Đời Thừa" là truyện ngắn xuất sắc của ông về đề tài người trí thức nghèo, thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn.
- Khái niệm: Gía trị nhân đạo là một giá trị cơ bản của những tác phẩm chân chính được tạo nên bởi niềm cảm thông sâu sắc đối với nỗi đau của con người, sự nâng niu, chân trọng những nét đẹp trong tâm hồn con người và lòng tin về sự vươn dậy của nó. (0,5 điểm)
- Phân tích giá trị nhân đạo sâu sắc của"Đời Thừa" với những biểu hiện chính:
+ Sự thấu hiểu và cảm thông với bi kịch tinh thần đau đớn của người trí thức nghèo trong xã hội cũ. Từ đây, nhà văn lên tiếng tố cáo xã hội bất công, kìm hãm, vùi dập những ước mơ, làm chết mòn đời sống tinh thần của con người.
+ Sự nâng niu trân trọng, ngợi ca của tác giả đối với những vẻ đẹp tâm hồn nhân cách cảu người tri thức: có đam mê, có hoài bão và nỗ lực trong việc biến ước mơ thành hiện thực, có quan niệm sống đúng đắn, tiến bộ. Trong mọi hoàn cảnh, tình huốn Hộ luôn coi tình thương là nguyên tắc của mình, Hộ trung thực: có khả năng tự ý thức cao, biết hối hận ăn năn trước những sai lầm của mình . . .
+ Niềm tin của nhà văn vào sự thức tỉnh ý thức cá nhân, luôn tự đấu tranh để hoàn thiện mình, luôn có ý thức vươn tới một cuộc sống có ích.
- Đánh giá chung (0, 5 điểm)
+ "Đời Thừa" là truyện ngắn có giá trị nhân đạo sâu sắc
+ Tác phẩm cũng có những thành công xuất sắc về nghệ thuật : kết cấu, giọng điệu, miêu tả tâm lý, ngôn ngữ . . .
+ Tinh thần nhân đạo là yếu tố quan trọng làm nên giá trị của những sáng tác của Nam Cao . Điều này cũng phù hợp với chủ trương, quan niệm của ông lúc sinh thời: "Một tác phẩm thật giá trị phải ca tụng lòng thương, tình bác ái, sự công bình . . . nó làm cho gần người hơn.
Câu 3 b (5 điểm)
Giới thiệu tóm tắt về tác giả và tác phẩm
+ Xuân Quỳnh là một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào thơ trẻ chống Mỹ, là một tiếng thơ phụ nữ chân thành, hồn hậu, luôn khắc khoải da diết trước hạnh phúc đời thường.
+ "Sóng" là bài thơ tiêu biểu của Xuân Quỳnh được chị làm ở biển Diêm Điền - Thái Bình thánh 2 - 1967
- Vẻ đẹp của bài thơ "Sóng" trước hết nằm ở các phát hiện và khám phá về tình yêu của Xuân Quỳnh từ sóng.
+ Sóng có những đặc tính trái ngược giống như tình yêu nhiều cung bậc, trạng thái, như tâm hồn, tính khí của người con gái khi yêu.
+ Hành trình của sóng cũng là hành trình tìm kiếm tình yêu và hạnh phúc một cách đầy chủ động của người con gái.
+ Cũng giống như sóng, tình yêu muôn đời bí ẩn, khó lí giải, nắm bắt.
+ Sóng luôn vận động, trăn trở, thao thức giống người phụ nữ khi yêu luôn nhớ nhung, khát khao, một lòng hướng về người mình yêu.
+ Khát vọng sóng cũng chính là khát vọng của tình yêu hướng tới sự vĩnh hằng, bất tử, chân thành, mãnh liệt, thủy chung, có đức hy sinh cao cả, bất chấp những trở ngại khó khăn luôn vững tin vào tình yêu, hạnh phúc. Cái tối Xuân Quỳnh ở "sóng" vừa dịu dàng, đằm thắm, nữa tính, vừa mãnh liệt, táo bạo. (1,0 điểm)
- Vẻ đẹp của "Sóng" còn là vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ khi yêu: yêu chân thành, mãnh liệt, thủy chung, có đức hy sinh cao cả, bất chấp những trở ngại khó khăn luôn vững tin vào tình yêu hạnh phúc. Cá tôi Xuân Quỳnh ở "Sóng" vừa đằm thắm dịu dàng, nữ tính, mãnh liệt , táo bạo. (1,0 điểm)
- Vẻ đẹp của bài thơ còn toát lên từ hình thức nghệ thuật đặc sắc của nó: thể hiện 5 chữ cắt khổ đề đặn giống như những con sóng cứ sô đuổi nhau. Hình tượng thơ đa dạng (sóng và em) giàu ý nghĩa. Ngôn ngữ giản dị, một mạc như chính tấm lòng tác giả . . . (1,0 điểm)