ĐỀ THI THỬ ĐẠI HỌC LẦN III(2012) - TRƯỜNG CHUYÊN ĐẠI HỌC SPHN
Câu 1(2 điểm)
- Nhan đề có ý nghĩa đặc biệt trong tác phẩm nghệ thuật, góp phần làm nên sức hấp dẫn và thể hiện chiều sâu tư tưởng của nhà văn. Nam Cao là nhà văn cẩn trọng, có trách nhiệm cao với ngòi bút của mình, nhan đề tác phẩm cũng được ông đặc biệt quan tâm, Truyện ngắn Chí Phèo cũng trải qua nhiều nhan đề, mỗi cái tên có một ý nghĩa riêng. (0,25 điểm)
- Đầu tiên, nhà văn đặt cho tác phẩm cái tên "Cái lò gạch cũ". Đây là một chi tiết gắn với phần mở đầu và phần kết thúc của tác phẩm. Ở phần đầu, cái lò gạch là nơi Chí Phèo bị bố mẹ bỏ rơi, đây là sự khởi đầu cho cuộc đời đầu cơ cực, bi kịch của hắn. Ở phần kết thúc tác phẩm, cái lò gạch cũ xuất hiện trong đầu Thị Nở, rất có thể đứa con xắp chào đời lại chịu chung số phận với cha nó xưa kia. Nhan đề này tạo nên kết cấu vòng tròn, gợi sự luẩn quẩn, bết tắc của người nông dân trong xã hội nủa phong kiến. (0,5 điểm)
- Nhan đề "Chí Phèo " mà nhà văn Nam Cao đặt ngắn gọn mà sâu sắc nhất, Chí Phèo đã trở thành nhân vật điển hình. Chí Phèo có số phận riêng, tính cách riêng, không thể trộn lẫn, đồng thời tiêu biểu cho người nông dân bị bần cùng hóa, lưu manh hóa, cay đắng hơn, hắn còn bị từ chối quyền trở lại làm người lương thiện, mặc dầu vậy, trong Chí Phèo , ta vẫn thấy khao khát hạnh phúc, mong ước được làm người lương thiện. Qua nhan vật này, không chỉ phơi bày sự thật khắc nghiệt về người nông dân, nhà văn còn cảm thông với bi kịch của họ, tin tưởng vào những nét đẹp quý giá của họ. (0,75 điểm)
Câu 2 (3 điểm)
Học sinh có thể làm theo nhiều cách, nhưng phải đảm bảo nguyên tắc cơ bản của một bài văn nghị luận xã hội. Các ý chính cần có:
- Không chỉ là nhân tài trong thế giới công nghệ và kinh doanh, Steve Jobs còn là tác giả của nhiều câu nói hay, có ý nghĩa. Câu nói trên như mượn hình ảnh người thợ mộc nhưng thực chất thể hiện một quan niệm nghề nghiệp cũng là một quan niệm sống nghiêm túc. "Mảnh gỗ tầm thường cho mặt lưng tủ dù nó luôn xoay úp vào trong lòng tường và chẳng có ai có thể nhìn thấy" gợi ta nghĩ đến những góc khuất mà người ta hay làm bừa, làm ẩu . . . Từ chối cách làm ấy tức là ta đã đòi hỏi một sự trung thực cao với mình, với người đòi hỏi cả TÂM và TÀI. (1 điểm)
- Triết lý của Steve Jobs có lí do vừa gần giũ, vừa sâu xa. Đó là bất kỳ một sự vật, hiện tượng nào cũng là một chỉnh thể trọn vẹn, các bộ phận gắn kết, cùng tạo nên giá trị. Nếu kém ở một bộ phận, một khâu, một khía cạnh nào đó . . . sản phẩm sẽ không hoàn hảo, giảm chất lượng, thậm chí gây nguy hiểm. Có thể loài người, người sử dụng chưa/ hoặc không biết, nhưng chính người tạo ra sản phẩm biết rõ nhất. Lương tâm, trách nhiệm không cho phép người ta lừa dối mình và lừa dối người. (1,0 điểm)
- Trong thực tế Steve Jobs và đồng nghiệp của mình đã tạo nên những sản phẩm kỳ diệu, có tác động tới toàn thể thế giới mà không đơn thuần vì lợi nhuận, mà ngược lại, có không ít người vì sự cẩu thả, vì lợi ích trước mắt . . . vẫn bất chấp tất cả để tạo nên những sản phẩm bề ngoài đẹp bên trong chứa đầy lỗi. Thậm chí, điều này trở thành một lối sống đang tồn tại khá phổ biến. Câu nói này của Steve Jobs là bài học quý giá với mỗi học sinh, thầy cô và toàn thể chúng ta. (1,0 điểm)
Câu 3.a(5 điểm)
- Giới thiệu khái quát về hai nhà thơ, hai bài thơ, hai đoạn thơ: (0,5 điểm)
- Cảm nhận về nét chung: (1 điểm)
+ Ở cả hai đoạn thơ đề có sự hình ảnh thiên nhiên trong trạng thái chia li, li biệt . . .
+ Đằng sau những hình ảnh ấy đều là nỗi đau và sâu sa hơn, lời thơ chứa đựng khao khát được gặp gỡ, gắn kết, yêu thương . . .
- Đoạn thơ của Hàn Mặc Tử (1,5 điểm)
+ Đây là khổ thơ thứ hai của bài thơ "Đây thôn Vĩ Dạ". Sau khi "về thăm thôn Vĩ" bằng tâm tưởng, nhân vật trữ tình dời thế giới lung linh hài hòa, tràn đầy sức sống để đối mặt với sự tan vỡ, chia lìa.
+ Lời thơ Hàn Mặc Tử mang dáng dấp thơ tượng trưng, nhưng lại phản chiếu logic tâm trạng. Đó là sự ám ảnh của nỗi đau, sự mặc cảm về một người tha thiết yêu cái đẹp, yêu đời, nhưng lại thấy mình bị hắt hủi . . . Cái nhìn trong hiện tại hay điều lo lắng trong tương lai đều hằn in những chia li, rạn vỡ. Vì thế, cảnh dù đẹp, vẫn đau đớn, đầy khắc khoải.
+ Khổ thơ trên gắn với số phận bi kịch của thi sĩ, khơi gợi ở người đọc sự cảm thông và trân trọng. Bởi lẽ dù thế nào, nhà thơ vẫn khao khát được gắn bó, yêu thương.
- Đoạn thơ của Xuân Diệu (1,5 điểm)
+ Đoạn thơ nằm ở khổ ba của bài thơ "Vội Vàng". Bài thơ bắt đầu bằng những điều tôi muốn, tôi sung sướng khi đắm chìm mình trong vẻ đẹp tươi tắn, rộn ràng, đậm xuân tình. Nhưng rồi, thi sĩ nhận ra sự khắc nghiệt: Thời gian không chỉ đem đến mùa xuân, sự trẻ trung . . . mà còn đang hủy hoại. Bốn câu thơ nằm trong mạch thơ thể hiện nỗi đau về cái đẹp bị hủy hoại.
+ Lời thơ Xuân Diệu tiêu biểu cho lối thơ lãng mạn. Nhân vật trữ tình bày tỏ những cảm xúc dạt dào mãnh liệt của mình. Lối tương phản, những câu hỏi, những từ ngữ gắn liền với những cảm xúc dạt dào mãnh liệt của mình. Lối tương phản, những câu hỏi, những từ ngữ gắn liền với cảm giác, cảm xúc vẽ ra một viễn cảnh đáng sợ, những run rẩy của tâm hồn. Nó mang theo dự cảm về li biệt (Trong gặp gỡ đã có phần li biệt)
+ Đoạn thơ trên gắn với ám ảnh về thời gian, gắn với một tâm hồn nồng nàn, tha thiết của một nhà thơ khao khát giao cảm với đời, muốn vĩnh viễn hóa tuổi xuân, cái đẹp . . . nhưng lại thấy cuộc đời hờ hững, tuổi xuân qua mau cái đẹp chóng tàn. Điều quý giá là, đằng sau những vần thơ này là lời "giục giã": Hãy sống "vội vàng", hết mình, tận hưởng cái đẹp trong cuộc đời này . . .
- Hai đoạn thơ, hai bài thơ đã góp phần thể hiện phong cách riêng của mỗi thi sĩ, đồng thời làm phong phú cho phong trào thơ mới (0,5 điểm)
Câu 3b. (5 điểm)
- Giới thiệu khái quát về Nguyễn Tuân, tùy bút "Người lái đò sông Đà" và nhân vật ông lái đò tài hoa, trí dũng . . .
- Nêu ngắn gọn hình ảnh đối thủ của ông lái đò, những thách đó àm ông vượt qua (0,5 điểm)
- Phân tích hình ảnh ông lái đò mưu trí, dũng cảm trong cuộc chiến có vẻ không cân sức; ông cũng là con người tài hoa trong nghệ thuật chèo đò (bám sát hình ảnh của ông khi vượt qua ba trùng vây thạch trận)
- Những đặc sắc trong cách miêu tả nhân vật của nhà văn: (1 điểm)
+ Không hướng tới nhân vật kiểu "đặc tả" (như trước cách mạng tháng Tám -1945), trong tùy bút này, nhà văn khám phá những con người bình dị trong cuộc sống lao động; tất nhiên; ở đó, Nguyễn Tuân vẫn thể hiện được nét đẹp phi tường ở họ.
+ Đặt nhân vật vào mạch viết phóng túng, nhà văn tạo nên một mạch viết tự nhiên, hồi hộp, hấp dẫn.
+ Vận dụng một nguồn kiến thức uyên bác để miêu tả cuộc chiến ác liệt và chiến thắng oanh liệt của ông lái đò.
+ Sử dụng ngôn ngữ giàu chất tạo hình, phong phú, sống động . . . viết nên bản anh hùng ca ca ngợi người anh hùng lao động đặc biệt. . .
Đánh giá chung:
Lưu ý:
- Trong bài nghị luận văn học, thí sinh phải thể hiện được kỹ năng tổ chức nài văn, viết câu, dùng từ cơ bản, chuẩn xác, tinh tế.
- Qua bài viết, thí sinh bộc lộ năng lực cảm thụ vẻ đẹp nghệ thuật và tư tưởng của nhà văn.
- Khuyến khích những bài viết sáng tạo, phát triển mới mẻ . . . trừ điểm những lỗi cơ bản.