ĐẠI HỌC - CAO ĐẲNG - KHỐI C - NĂM 2004
Câu 1: Các ý chính:
- Thơ Tố Hữu là thơ trữ tình chính trị, quan tâm thể hiện nhuwngc vấn đề lớn, lẽ sống lớn, tình cảm lớn của cách mạng và con người cách mạng. Khuynh hướng sử dụng nổi bật trong những sáng tác thơ cuối cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trở về sau.
- Thơ Tố Hữu tràn đầy cảm hứng lãng mạn, luôn hướng người đọc tới một chân trời tươi sáng.
- Thơ Tố Hữu có giọng tâm tình, ngọt ngào, tha thiết - giọng của tình thương mến. Nhiều vấn đề chính trị, cách mạng đã được thể hiện được những vấn đề của tình cảm muôn đời...
- Thơ Tố Hữu đậm đà tính dân tộc không chỉ trong nội dung mà còn trong nghệ thuật biểu diễn: cá thể thơ và thi liệu truyền thống được sử dụng nhuần nhuyễn, ngôn từ giản dị, vần điệu phong phú, nhạc tính dồi dào...
Câu 2: Các ý chính:
1. Giới thiệu chung về tách giả Hồ Chí Minh, tác phẩm Nhật kí trong tù và hai bài thơ
a. Hồ Chí Minh là nhà cách mạng vĩ đại đồng thời là tác giả văn học lớn.Sự nghiệp sáng tác văn học của Người rất phong phú, đa dạng gồm có ba bộ phận chính, trong đó thơ ca chiếm một vị trí nổi bật. Nhật kí trong tù (Ngục trung nhật kí) là tập thơ tiêu biểu được viết trong khoảng thời gian từ mùa thu 1942 đến mùa thu 1943, tức là thời gian Hồ Chí Minh bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam tại Quảng Tây (Trung Quốc).
b. Chiều tối (Mộ) và Giải đi sớm (Tảo giải) là hai bài thơ rất có giá trị trong tập thơ Nhật kí trong tù (Ngục trung nhật kí), vừa gợi cảnh sống gian truân của Hồ Chí Minh trong nhuwngc ngày bị giam cầm vừa amng tính chất biểu hiện sâu sắc. Qua hai bài thơ, ta có thể nhận ra những nét đẹp trong tâm hồn tác giả Hồ Chí Minh.
2. Những điểm cần phân tích ở bài "Chiều tối" (Mộ)
a. Dù lâm vào cảnh bị đọa đày, Hồ Chí Minh vẫn thể hiện tình cảm yêu mến thiết tha và thái độ đồng cảm chia sẻ với tạo vật, thiên nhiên vùng sơn cước lúc chiều buông. Cánh chim mỏi mệt (quyện điểu) và chòm mây lẻ loi (cô vãn) vừa là đối tượng của niềm thương cảm vừa chính là biểu hiện bên ngoài của nỗi buồn trong lòng người tù trên con đường đày ải, xa đất nước quê hương.
b. Sự chuyển cảnh ở sau bài thơ cho thấy lòng yêu con người, yêu cuộc sống đặc biết sâu sắc của Hồ Chí Minh. Người đã nói về hình ảnh cô gái xóm núi xay ngô với biết bao cảm xúc trìu mến. Hồ Chí Minh hiểu được nỗi khổ nhọc của người lao động ( cụm từ ma bao túc được lặp lại theo trình tự đảo ngược ở câu 3 và 4 góp phần biểu đạt ý này) nhưng đồng thời cũng nhìn thấy nét đẹp riêng, chất thơ riêng ở những mảnh đời bình dị (điều ít gặp trong thơ cổ điển).
c. Ánh hồng của lò than nhắc đến ở cuối bài (qua chữ hồng - nhãn từ trong tác phẩm) cho thấy tâm trạng Hồ Chí Minh đang chuyển biến từ buồn xang vui. Quan trọng hơn, nó giúp ta biểu hiện được niềm lạc quan đáng quí của nhà cách mạng. Rõ ràng trong hoàn cảnh nào Hồ Chí Minh cũng hướng tới phần tươi sáng của cuộc đời.
3. Những điểm cần phân tích ở bài :Giải đi sớm (Tảo giải)
a. Giải đi sớm (I) cho thấy ngững gian truân của những chuyến đi đày, thể hiện cái nhìn thấu suốt, điềm tĩnh của Hồ Chí Minh đối với hoàn cảnh. Tư thế của Hồ Chí Minh là tư thế người chiến sĩ, chủ động sẵn sàng đương đầu cùng thử thách (được hình tượng hóa qua hình ảnh đêm tối) do ý thức được rất rõ những trở ngại tất yếu trên con đường đang dần bước (chú ý phân tích khía cạnh biểu trưng của các hình ảnh chinh nhân, chinh đồ).
b. Vừa lên đường, tác giả đã hướng lên nhìn trời cao, tìm thấy hình ảnh của người bạn đồng hành tin cậy (chú ý phân tích các từ ôm (ủng), lên (thướng) vừa thể hiện được quỹ đạo chuyển động cảu sự vật cừa thể hiện niềm hứng khởi trong lòng người đi). Ở đây, lòng yêu thiên nhiên, sự nhạy cảm đối với cái đẹp, chút lãng mạn rất thi sĩ và tinh thần "thép" cùng được biểu lộ và thống nhất với nhau (phải có được sức mạnh tinh thần như thế nào mới vui được với trăng sao trong hoàn cảnh ấy).
c. Giải đi sớm (II) miêu tả cuộc đi đường trong ánh bình minh rực rỡ, nối tiếp rất đẹp với bài thứ nhất nói về cuộc đi trong đêm tối và gió rét. Kiểu tư duy thơ luôn hướng về ánh sáng, hướng về tương lai ở đây thể hiện rất rõ. Ta cảm thấy được sự giao hòa tuyệt với giữa Hồ Chí Minh với thiên nhiên tràn đầy sinh khí. Cái nồng của cảm súc bên trong được nhóm lên nhờ hơi ấm (noãn khí) bên ngoài, nhưng đến lượt mình, chính nó đã làm đất trời thêm phần ấm áp. Như vậy, trong bài thơ vừa có được hình ảnh một vị chính nhân cứng cỏi, vừa có được hình ảnh của một thi nhân tràn đầy cảm hứng về nét đẹp.
4. Khái quát về những nét đẹp trong tâm hồn tác giả Hồ Chí Minh được thể hiện qua hai bài thơ.
a. Hồ Chí Minh rất yêu thiên nhiên, luôn dạt dào cảm xúc thi ca trước mọi sắc thái đa dạng của nó (từ cảnh hiu hắt, tiêu sơ đến cảnh hoành tráng, lộng lẫy).
b. Hồ Chí Minh yêu con người, gắn bó trước hết với cuộc sống con người ( nhất là cuộc sống người lao động); thường biểu lộ tình cảm một cách tự nhiên, bình dị; dễ hòa đồng cuộc sống xung quanh).
c. Hồ Chí Minh có tinh thần "thép"; ý thức rõ về đường đi của mình, kiên nghị trước thử thách, tự chủ trong mọi hoàn cảnh. Người luôn lạc quan, tràn đầy lòng tin vào cuộc sống, tương lai, vào xu thế vận động tích cực của sự vật.
Câu 3. Các ý chính
1. Giới thiệu chung về tác giả Thạch Lam và truyện ngắn Hai đứa trẻ
- Thạch Lam (1910 - 1942) là tác giả tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại, rất nổi tiếng với những truyện ngắn vừa mang đậm phong vị trữ tình vừa thể hiện cảm quan hiện thực sâu sắc.
- Hai đứa trẻ (in trong tập Nắng trong vườn - 1938) là truyện ngắn thuộc loại tiêu biểu nhất của Thạch Lam đã miêu tả một cách đầy ám ảnh bức tranh đời sống ở phố huyện nghèo lúc chiều tối và tâm trạng đợi tàu của hai đứa trẻ.
2. Hình ảnh thiên nhiên ở phố huyện nghèo lúc chiều tối trong Hai đứa trẻ
a. Thiên nhiên với các biểu hiện cụ thể: Hình ảnh và màu sắc: hoàng hôn đỏ rực, dãy tre làng sẫm đen, ngàn sao lấp lánh, đom đóm nhấp nháy, bóng tối thăm thẳm, dày đặc..; âm thanh: tiếng ếch nhái văng vẳng, tiếng muỗi vo ve, tiếng hoa bàng rụng khe khẽ từng loạt..; mùi vị: mùi quen thuộc của cát bụi, "mùi riên của đất, quê hương này;;.. đặc điểm chung: êm ả, đượm buồn, thấm đượ, cảm xúc trùi mến, nâng nui của một nhà văn luôn nặng tình với những gì là biểu hiện của hồn xưa dân tộc.
b. Vai trò của hình ảnh thiên nhiên: gợi đúng đặc trưng của không gian phố huyện; làm nền cho hoạt động con người; gián tiếp thể hiện tâm trạng nhân vật; tạo nên chất chữ tình cho truyện ngắn,..
c. Nghệ thuật miêu tả của tác giả: đặt thiên nhiên dưới con mắt quan sát của Liên - một đứa trẻ; câu văn có nhịp điệu như thơ; hình ảnh bóng tối được láy đi láy ại như một mô típ đầy ám ảnh; âm thanh, màu sắc, mùi vị khéo hòa hợp cới nhau,...
3. Hình ảnh con người ở phố huyện nghèo lúc chiều tối trong Hai đứa trẻ
a. Các hình ảnh và hoạt động: những người bán hàng về muộn đứng nán lại nói chuyện, mấy đứa trẻ nghèo lom khom nhặt nhạnh các thanh nứa, thanh tre trên nền chợ, chõng nước tồi tàn của mẹ con chị Tý, gánh phở vắng khách của bắc Siêu, cảnh nhếch nhác cảu gia đình bác Xẩm, của hàng tạp hóa nhỏ xíu của chị em Liên,... các tâm trạng: buồn bã, ít hy vọng vào lối kiếm sống có tính chất cầu may hiện tại, mong đợi mơ hồ, xa xôi,... đặc điểm chung của "hình ảnh con người" heo hắt, xơ xác, mòn mỏi, tương hợp với hình ảnh thiên nhiên, tất cả được vẽ ra bằng ngòi bút tả chân sắc sảo, rất gần với các nhà văn hiện thực phê phán....
b. Nghệ thuật miêu tả của tác giả: tập hợp một loạt chi tiết tương đồng gợi không khi tàn tạ (ngày tàn, chợ tàn, kiếp nghèo tàn, . ..); dựng lên những mẩu đối thoại vẩn vơ; nhấn mạnh sự đối lập giữa cái mênh mông của bóng tối vùng sáng nhỏ nhoi của ngọn đèn; chú ý làm rõ trạng thái tâm hồn nhân vật.....