Bài làm tham khảo
Vua Hùng Vương thứ sáu mở cuộc thi chọn người nối ngôi. Vua ra điều kiện : trong lễ tế Tiên vương, ai làm vua hài lòng, người đó sẽ được truyền ngôi. Các lang liêu ( sau gọi là hoàng tử) liền tỏa đi khắp nơi tìm vàng bạc, châu báu, của ngon vật lạ để dâng lên. Thấy thế, Lang Liêu rất bối rối, hai mẹ con chàng ở ngoài cung đình nên rất nghèo, không thể tìm được đồ quý hiếm. Chàng băn khoăn, trằn trọc suy nghĩ…
Thế là sắp đến ngày lễ Tiên vương rồi. Ngày kia trong triều sẽ mở đại tiệc, hẳn các anh đã chuẩn bị được nhiều của ngon vật lạ lắm. Nào là nem công chả phượng, nào là huyết yến, vi cá…Vua cha rồi khen nức nở, chỉ việc chọn món nào ngon nhất mà thôi. Mình không ham gì ngôi cao, chỉ mong ước được sống bình yên như thế này thôi. Nhưng, dẫu sao cũng là tấm lòng, giá như mình có một món gì thật ý nghĩa dâng lên Tiên vương và cũng là thể hiện lòng thành kính đối với vua cha thì vẫn hơn.
Lang Liêu ngủ thiếp đi, trong mơ chàng thấy một cụ già râu tóc bạc phơ chống gậy đến, xưng là quan đại thần của Tiên vương trên trời, nói muốn đến giúp chàng.
Lang Liêu ạ, ta biết con tuy nghèo nhưng rất có hiếu. Con chỉ muốn có một món quà gì đó để dân lên Tiên vương và cũng để tỏ lòng hiếu thảo với vua cha phải không ? Vậy ta hỏi con, con làm nghề nông, trên đời cái gì cao nhất ?
Dạ, trời ạ !
Thế cái gì gần gũi và quý giá nhất ?
Dạ, đất ạ !
Vậy con hãy lấy những sản vật do chính tay con trồng cấy và nuôi nấng để làm ra món ăn gì đó vừa tượng hình được cho trời vừa tượng hình được cho đất. Đó chính là món quà quý nhất con có thể dâng lên Tiên vương.
Cụ già nói xong liền hóa thành một làn khói mỏng bay đi, Lang Liêu giật mình tỉnh dậy, nhớ lại giấc mơ vừa qua, chàng vô cùng mừng rỡ.
Sáng hôm sau, Lang Liêu nhờ mẹ lấy cho ít lá vẫn dùng làm bánh, chàng chọn thứ gạo ngon nhất, trắng nhất, mổ con lợn béo lấy những miếng thịt ngon nhất, béo nhất. Sau đó chàng lấy lá gói hai loại bánh, một loại vuông vức như mặt đất bao la, một loại tròn vành vạch như bầu trời buổi sớm. Xong xuôi chàng cho tất cả vào nồi luộc. Qua mấy canh giờ, mùi bánh chín bốc lên thơm nức cả làng xóm. Ai đi qua cũng ghé vào xem, khen rằng chưa từng có ai gói được thứ bánh ngon như thế.
Sáng hôm sau, mẹ Lang Liêu đội mâm bánh tròn đi trước, Lang Liêu đội mâm bánh vuông theo sau. Hai mẹ con vào đến cung thì mọi người cũng tề tựu đông đủ, các lang xưa nay vẫn ngầm khinh Lang Liêu nghèo khó, nay trông thấy mẹ con chàng đội bánh đến thì cười ầm lên. Lang trưởng bảo nhà vua.
Tâu phụ vương ! Người hãy xem Lang Liêu mang cái gì đến kia, có nên đuổi nó ra ngoài không ạ ?
Ấy chớ - nhà vua vội nói – của ngon không cốt lạ, vật quý không ở cái vỏ bên ngoài. Con chớ nên coi thường sự giản dị, mộc mạc.
Nói rồi đích thân nhà vua xuống bậc thềm đỡ hai mâm bánh của mẹ con Lang Liêu. Người đưa cho quan trị thần, truyền đặt vào chỗ trang trọng để lát cúng Tiên vương, các lang thấy thế không khỏi ngấm ngầm ghen tức. Có ai trong số họ được nhà vua ưu ái như thế đâu ? Một người nhân lúc nhà vua không để ý liền châm chọc.
Lang Liêu lấy thứ bánh ấy ở tầng mây thứ mấy đấy ?
Lang Liêu thật thà đáp :
Đâu có ! Toàn những thứ hai bàn tay em làm ra cả mà.
Sao lại có thể dâng lên vua những thứ tầm thường như thế ? Ngươi có biết rằng để có được những món quý lễ Tiên vương, ta phải cử người sang tận Tây Trúc không ? Những thứ chân quê vớ vẩn của nhà ngươi mà cũng đòi gọi là tế lễ ư ?
Lang Liêu lúc này mới hiểu được lòng dạ xấu xa của các bọn anh lang. Chàng không đáp, vẫn một mực tin ở lòng thành của mình.
Lễ Tiên vương xong, vua cùng các quan đại thần đi một vòng qua các mâm cỗ nếm thử. Đến mâm nào vua cũng chỉ nếm qua một miếng lấy lệ, tỏ vẻ không vui. Những gan hùm, tai gấu, tim voi, đến cả vi cá mập…Người cũng vẫn thường ăn hàng ngày, có gì lạ đâu ? Người buồn vì trước một thử thách như thế, các lang không nghĩ ra được cái gì có ý nghĩa, chỉ biết mỗi cách là đi các nơi khác tìm của ngon vật lạ.
Đến hai mâm bánh của Lang Liêu, Người bỗng dừng lại, ngẫm nghĩ. Từ hai mâm bánh bình dị toát lên một thứ mùi thật nồng nàn, thân thuộc. Mùi của nếp mới quyện trong sương sớm, của rơm tươi vừa gặt tỏa ra ngan ngát. Trong làn hương thoang thoảng, thấp thoáng bóng những người nông dân cặm cụi trên đồng, bên những cánh cò mải miết, phảng phất phía xa những làn khói lam chiều…
Người sai cắt bánh rồi chia cho mỗi người một miếng, ai ăn cũng tấm tắc khen ngon. Nhà vua hỏi Lang Liêu :
Ai bày cho con làm hai thứ bánh này ? Chúng có ý nghĩa như thế nào ?
Lang Liêu vội quỳ xuống thưa.
Muôn tâu vua cha. Thứ bánh tròn này chính là tượng cho bầu trời cao xa, nơi có đức Ngọc Hoàng cùng Tiên vương ngự trị, còn thứ bánh hình vuông này là tượng cho mặt đất rộng lớn, nơi có vua cha đang cai quản muôn dân, gìn giữ nền thái bình muôn thủa. Bánh được làm từ gạo nếp, đỗ xanh, thịt ngon do chính bàn tay con làm ra. Chính tấm lòng kính yêu của con đối với vua cha đã mách bảo cho con đấy ạ !
Vua đỡ Lang Liêu đứng dậy, nhìn thẳng vào mắt chàng, Người nói.
Con không những là đứa con có hiếu mà còn là một người rất yêu lao động, biết quý trọng những gì do bàn tay lao động làm ra.
Rồi trước mặt đông đủ văn võ bá quan, Người tuyên bố.
Như ta đã nói từ trước, người nối ngôi ta phải nối được chí ta, chí ta là muốn lo cho muôn dân được hưởng thái bình muôn thủa, ngày càng no đủ, sung túc. Muốn làm được điều đó, người đứng đầu thiên hạ phải hiểu được nghĩa lý của trời đất, phải biết yêu lao động, trân trọng từng hạt gạo do người nông dân đã phải một nắng hai sương, lam lũ vất vả làm ra. Lang Liêu tuy không phải là con trưởng, xưa nay cũng không mấy khi được ta quan tâm săn sóc nhưng nó lại là người gần ta và hiểu được ta hơn ai hết. Từ hôm nay, ta tuyên bố, Lang Liêu chính là người thay ta trị vì thiên hạ.
Mọi người nhất loạt quỳ xuống, hô vang.
Đức vua vạn tuế !
Nhà vua nói tiếp.
Ta cũng tuyên bố, từ nay trở đi sẽ lấy hai thứ bánh này để cúng tổ tiên. Thứ bánh vông này gọi là bánh chưng, bánh tròn gọi là bánh giầy.
Triều vua Hùng Vương thứ bảy đã được lập ra như thế đó, và hai thứ bánh chưng, bánh giầy ấy cùng với phong tục cúng lễ tổ tiên ngày Tết, vẫn còn được lưu truyền cho đến mãi bây giờ.