Tư liệu về bài ca dao "Trèo lên cây bưởi hái hoa".



Tư liệu tham khảo:

“Trèo lên cây bưởi hái hoa
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc
Em có chồng anh tiếc lắm thay”

“Ba đồng một mớ trầu cay
Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không?
Bây giờ em đã có chồng
Như chim vào lồng như cá cắn câu
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ
Chim vào lồng biết thuở nào ra?... ”

“Có lòng xin tạ ơn lòng
Đừng đi lại nữa mà chồng em ghen!”
Chùm thơ này đã có trong dân gian từ lâu. Gọi là chùm thơ vì đây không phải là một bài mà là ba bài, gieo theo thể liên vận, gắn với “Giai thoại Đào Duy Từ”.

Truyện rằng: “Năm Đinh Mão (1627), chúa Trịnh Đàng Ngoài muốn bắt họ Nguyễn ở Đàng Trong phải thần phục, bèn cử đoàn sứ giả mang sắc vua Lê vào phong cho Sãi Vương (chúa Nguyễn Phúc Nguyên) và đòi Sãi Vương phải cho con vào chầu, đồng thời phải nộp 30 con voi cùng 30 chiếc thuyền làm lễ vật cống nạp nhà Minh. Chúa Sãi không chịu, nhưng bề ngoài chưa biết xử trí ra sao, bèn hội họp triều thần hỏi mưu kế. Lộc Khê hầu Đào Duy Từ khuyên chúa Sãi bước đầu cứ nhận sắc phong, rồi sau sẽ tìm kế đối phó.

Ba năm sau, thấy thời cơ thuận lợi, bấy giờ Lộc Khê hầu mới bàn với Sãi Vương, sai thợ làm một chiếc mâm đồng có hai đáy, bỏ sắc vua Lê phong kèm với một tờ giấy có 4 câu chữ Hán vào giữa, rồi hàn kín lại. Trên mâm cho bày nhiều lễ vật hậu hĩnh, rồi cử Lại Văn Khuông làm sứ giả mang ra Thăng Long, tạ ơn vua Lê, chúa Trịnh.

Nhờ có chuẩn bị trước, khi ra kinh đô yết kiến chúa Trịnh, Lại Văn Khuông ứng đối rất trôi chảy. Chúa Trịnh hậu đãi, cho phép Khuông cùng phái đoàn sứ giả đi thăm kinh thành, để chờ Chúa dạy bảo. Trên đường đi, Khuông lén mở cẩm nang của Đào Duy Từ trao cho từ trước. Đọc xong, Khuông cùng cả phái đoàn lẻn trốn về Nam. Thấy phái đoàn sứ giả đột ngột trốn về, chúa Trịnh sinh nghi, bèn cho người đập vỡ mâm lễ, lại thấy tờ sắc phong khi trước, và 1 tờ giấy viết bốn câu thơ chữ Hán sau:

“Mâu nhi vô dịch
Mịch phi kiến tích
Ái lạc tâm trường
Lực lai tương địch
Cả triều đình không ai hiểu ý nghĩa bài thơ, cuối cùng Trịnh Tráng phải cho mời một nhà nho thông thái uyên bác tới giải nghĩa… Đọc xong, nhà nho giải thích rằng: “Chữ Mâu không có dấu phẩy là chữ Dư; chữ Mịch bỏ bớt chữ Kiến còn lại là chữ Bất; chữ Ái để mất chữ Tâm thì thành chữ Thụ, và chữ Lực đối địch với chữ Lai là chữ Sắc. Gộp cả bốn chữ mới lại thành câu: “DƯ BẤT THỤ SẮC, nghĩa là “Ta không nhận sắc phong”.

Nghe xong, Trịnh Tráng vội thét lính đuổi bắt Lại Văn Khuông, nhưng lúc đó Khuông cùng cả phái đoàn đã cao chạy xa bay rồi. Trịnh Tráng muốn ra quân đánh chúa Nguyễn nhưng gặp lúc Cao Bằng và Hải Dương đều có giặc giã nổi lên, đành phải hoãn lại. Cho người dò la biết được việc Sãi Vương không nhận sắc phong đều do một tay Lộc Khê Đào Duy Từ bày đặt ra cả. Chúa tính kế làm sao để lôi kéo Lộc Khê bỏ chúa Nguyễn (Đàng Trong) về với triều đình Lê - Trịnh (Đàng Ngoài).

Chúa lập mưu sai người mang nhiều vàng bạc bí mật vào biếu Đào Duy Từ, kèm một bức thư riêng với bốn câu thơ:

“Trèo lên cây bưởi hái hoa
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc
Em có chồng anh tiếc lắm thay”.
Lời thơ nói đến chuyện anh và em thuở nhỏ, trèo cây hái hoa bưởi, bước xuống ruộng cà hái lộc mùa xuân. Tứ thơ trong như ngọc, là lời nhắn nghĩa tình, nhắc ông rằng tổ tiên, quê quán vốn ở Đàng Ngoài. Nếu trở về sẽ được triều đình trọng dụng còn nếu không thì ngầm ý khống chế.

Tương truyền Đào Duy Từ đã xây mộ cho cha mẹ tại Bình Định để tránh bị Đàng Ngoài khống chế theo cách làm của Gia Cát Lượng đón mẹ của Khương Duy vào Hán Trung thuở xưa. Đào Duy Từ đã trả lại quà tặng và viết bài thơ phúc đáp chúa Trịnh như sau:

“Ba đồng một mớ trầu cay
Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không?
Bây giờ em đã có chồng
Như chim vào lồng như cá cắn câu
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ
Chim vào lồng biết thuở nào ra?...”
Chúa Trịnh đọc thơ biết khó lòng lôi kéo được họ Đào, nhưng thấy bài thơ chưa có câu kết, ý còn bỏ ngỏ, nên vẫn nuôi hy vọng, bèn cho người đem lễ vật hậu hơn, cầm thư chúa vào gặp Đào Duy Từ lần nữa.

Lần này, ông mới viết nốt hai câu kết gửi ra, để trả lời dứt khoát việc mời mọc của chúa Trịnh. Hai câu đó như sau:

“Có lòng xin tạ ơn lòng
Đừng đi lại nữa mà chồng em ghen!”

Từ đấy Đào Duy Từ ở lại giúp chúa Nguyễn ổn định và phát triển vùng đất miền trong, mở mang bờ cõi đất nước ta cho đến lúc qua đời…”
(Sưu tầm)


Thẻ

Lượt xem

1353

Lý thuyết liên quan

Chat chit và chém gió
  • uyenbabykute99: nói chuyện sau hí,tui off đã,má la zùi big_grin wave 10/1/2014 11:31:22 AM
  • dranhtuyet36: peace_sign 10/2/2014 5:38:24 PM
  • nkoksiengnang1999yg: 2 các p 10/5/2014 4:00:31 PM
  • meocon7699: CLGT 10/5/2014 10:06:29 PM
  • meocon7699: not_listening 10/5/2014 10:06:36 PM
  • meocon7699: ai làm quen ko t lớp 10 10/5/2014 10:07:07 PM
  • mr.betran.qn: có ai đang soạn tấm cám không big_grin 10/6/2014 8:37:01 PM
  • mr.betran.qn: mình cũng lớp 10 10/6/2014 8:37:16 PM
  • tieuthuthongminh12: ai giúp mik câu hỏi có thưởng nè 10/6/2014 9:27:44 PM
  • mr.betran.qn: câu gì bạn 10/6/2014 9:39:22 PM
  • tieuthuthongminh12: bài học em nhận được từ truyện cổ tích Thạch Sanh 10/6/2014 9:40:52 PM
  • tieuthuthongminh12: mai mik kt 45 phút hic... 10/6/2014 9:41:23 PM
  • tieuthuthongminh12: Bài học em nhận được từ truyện cổ tích Thạch Sanh là gì? 10/7/2014 4:26:58 PM
  • misschpro: chào mn 10/7/2014 6:41:07 PM
  • uyenbabykute99: cho hỏi mí bợn ở đâu zợ batting_eyelashes 10/7/2014 7:19:57 PM
  • kunbell3: rolling_on_the_floor 10/7/2014 7:32:11 PM
  • mr.betran.qn: fifia 10/9/2014 8:08:29 PM
  • duongvanpro99: xjn chao 10/9/2014 8:51:26 PM
  • duongvanpro99: hee_hee 10/9/2014 8:52:08 PM
  • duongvanpro99: t choj fifa nay 10/9/2014 8:55:26 PM
  • choconcpqn: chán quá!!có mem nào 99 lm quen cái đê rolling_on_the_floor 10/10/2014 9:09:55 PM
  • kieungan_99: 99 đây happy 10/10/2014 9:15:09 PM
  • kieungan_99: smug 10/10/2014 9:16:34 PM
  • tieuthuhoangtoc19: ^^ chào nhé, mình sinh năm 1999, đang học nên không nói chuyện với mọi người đc, dù sao cũng chúc 1 buổi tối vui vẻ nha mọi người, ^^ 10/10/2014 10:20:40 PM
  • tieuthuhoangtoc19: ối da, tin nhắn mình dài nhất sao? hahaha 10/10/2014 10:21:03 PM
  • tieuthuhoangtoc19: tạm biệt happy 10/10/2014 10:33:46 PM
  • duonganh_alone97: ai ôn thi đại học khối D và A1 kb vs tớ nhé wave 10/11/2014 3:11:32 PM
  • tieuthuthongminh12: có ai giup tui văn 6!!!!!!! 10/12/2014 11:59:29 AM
  • caothanhle1999: chào 10/12/2014 10:28:24 PM
  • ntt.thanhtung2699: toi cung sinh nam 99 ne 10/14/2014 8:55:35 PM
  • ntt.thanhtung2699: ban nao o bac ninh ko 10/14/2014 8:55:44 PM
  • ntt.thanhtung2699: tieuthuthongminh 12 : oke dua de day 10/14/2014 8:56:16 PM
  • ntt.thanhtung2699: @tieuthuthongminh12 : toi chuyen van day 10/14/2014 8:56:38 PM
  • ntt.thanhtung2699: 3 10/14/2014 8:59:37 PM
  • longmai285: co ai ko,,,hoiiiiiixi dc ko 10/19/2014 6:21:41 PM
  • huyson3108: có ai oln k 10/19/2014 8:37:18 PM
  • huyson3108: có ai oln k 10/19/2014 8:38:41 PM
  • huyson3108: có ai oln k 10/19/2014 9:20:41 PM
  • makon.lonton: há lổ :3 10/19/2014 9:25:39 PM
  • makon.lonton: transformer 10/19/2014 9:26:43 PM
  • makon.lonton: k ai onl à 10/19/2014 9:26:47 PM
  • tunglams229: hello 10/19/2014 9:26:47 PM
  • makon.lonton: lô tùng lâm 10/19/2014 9:27:12 PM
  • tunglams229: big_hug 10/19/2014 9:27:42 PM
  • makon.lonton: blushing 10/19/2014 9:28:19 PM
  • makon.lonton: rolling_on_the_floor) c nhiêu tuổi v? 10/19/2014 9:28:30 PM
  • tunglams229: 99 10/19/2014 9:28:39 PM
  • tunglams229: nerd 10/19/2014 9:29:03 PM
  • makon.lonton: trùng hợp vch 10/19/2014 9:29:18 PM
  • makon.lonton: t cũng 99 laughing 10/19/2014 9:29:31 PM
  • tunglams229: hurry_up 10/19/2014 9:29:32 PM
  • tunglams229: thoi hoc day 10/19/2014 9:29:44 PM
  • makon.lonton: ờm 10/19/2014 9:30:01 PM
  • tunglams229: hee_hee 10/19/2014 9:30:07 PM
  • longmai285: hoi m.n xi dc hom 10/19/2014 9:30:41 PM
  • longmai285: moi nguoi jup mk bai nay vs ,,,,,mk ko bk lm,,,,nek 10/19/2014 9:31:12 PM
  • makon.lonton: văn àh c 10/19/2014 9:31:26 PM
  • tunglams229: ? 10/19/2014 9:31:42 PM
  • longmai285: um.pn 10/19/2014 9:31:43 PM
  • makon.lonton: vậy t chịu haha broken_heart 10/19/2014 9:31:56 PM
  • tunglams229: chatterbox 10/19/2014 9:32:03 PM
  • tunglams229: rolling_on_the_floor 10/19/2014 9:32:13 PM
  • makon.lonton: worried 10/19/2014 9:32:41 PM
  • longmai285: nhung tac pham truoc the ki thu 14 the hien tinh yeu nuoc nhu the nao? văn học trước thế kỉ thứ 14 khac voi sau the ki 14 nhu the nao?những nghệ thuật trong văn học 10/19/2014 9:33:37 PM
  • longmai285: dok m.n.....jup mk vs ,,,,mk cm on nhiu lem akhappyhappy 10/19/2014 9:34:49 PM
  • tunglams229: kho vn 10/19/2014 9:34:49 PM
  • longmai285: ??? 10/19/2014 9:34:59 PM
  • tunglams229: at_wits_end 10/19/2014 9:35:19 PM
  • tunglams229: lop may vay 10/19/2014 9:35:31 PM
  • longmai285: 11 10/19/2014 9:35:36 PM
  • longmai285: pn 10/19/2014 9:35:39 PM
  • tunglams229: the thi thoi nhe 10/19/2014 9:35:45 PM
  • tunglams229: I_dont_know 10/19/2014 9:35:59 PM
  • longmai285: s zk,,,,pn k bk lm ak 10/19/2014 9:36:04 PM
  • longmai285: bn co wen ai gioi van ko,,,jup mk vs 10/19/2014 9:36:21 PM
  • tunglams229: sao ban ko len google ma` xem 10/19/2014 9:37:27 PM
  • longmai285: ko coa pn oiiii 10/19/2014 9:37:38 PM
  • makon.lonton: http://vnsharing.net/forum/showthread.php?t=49237 10/19/2014 9:38:03 PM
  • tunglams229: nail_biting 10/19/2014 9:38:12 PM
  • makon.lonton: thấy có vài dòng thôi c ạ 10/19/2014 9:38:18 PM
  • longmai285: ukm,,,, 10/19/2014 9:38:33 PM
  • longmai285: makon.lonton pn co bk ai joi van ko,,hoi jum mk cai dk ko pn 10/19/2014 9:39:40 PM
  • tunglams229: cha ai on nua dau 10/19/2014 9:40:03 PM
  • longmai285: s v 10/19/2014 9:41:07 PM
  • makon.lonton: câu khoai quá. cả lũ tịt -_- 10/19/2014 9:42:09 PM
  • makon.lonton: căn bản t kém văn :-dig chém đc 1 dòng thôi haha -_- 10/19/2014 9:42:52 PM
  • longmai285: ukm 10/19/2014 9:46:17 PM
  • dinhduye12: 99 day 10/21/2014 8:17:37 PM
  • minhkute141: 2 10/22/2014 8:33:35 AM
  • minhkute141: http://van.hoctainha.vn/Hoi-Dap/Cau-Hoi/2231/nghi-luan-van-hoc-xa-hoi GIÚP VS 10/22/2014 8:37:40 AM
  • minhkute141: GIÚP VS http://van.hoctainha.vn/Hoi-Dap/Cau-Hoi/2231/nghi-luan-van-hoc-xa-hoi 10/22/2014 8:37:56 AM
  • minhkute141: có ai hk ?? 10/22/2014 9:30:31 PM
  • minhkute141: at_wits_end 10/22/2014 9:30:45 PM
  • minhkute141: http://van.hoctainha.vn/Hoi-Dap/Cau-Hoi/2231/nghi-luan-van-hoc-xa-hoi 10/22/2014 9:30:53 PM
  • minhkute141: giúp vs 10/22/2014 9:31:04 PM
  • minhkute141: http://van.hoctainha.vn/Hoi-Dap/Cau-Hoi/2231/nghi-luan-van-hoc-xa-hoi 10/22/2014 9:31:08 PM
  • minhkute141: cái phòng ngữ văn 1 đống người z để làm cảnh hả? shame_on_you 10/22/2014 9:54:25 PM
  • minhkute141: GIÚP BÀI NV ĐI M.N ƠI http://van.hoctainha.vn/Hoi-Dap/Cau-Hoi/2231/nghi-luan-van-hoc-xa-hoi NG giúp vs ạ! 10/22/2014 9:54:50 PM
  • minhkute141: fye45qw987py 10/22/2014 9:55:07 PM
  • suong.haivl: alo 10/22/2014 10:01:27 PM
Đăng nhập để chém gió cùng mọi người
  • Đỗ Quang Chính
  • Hỗ Trợ BQT
  • nguyenphuc423
  • Xusint
  • babylove_yourfriend_1996
  • watashitipho
  • thienthan_forever123
  • dangkhuong83
  • matanh_31121994
  • hatxihoiolala2000
  • thienhaxanh9898
  • quangtung237
  • vi_meo_2000
  • quybalamcam
  • milk_cake98
  • Phạm Anh Tuấn
  • ductoan933
  • nhile123456
  • tieuanngan
  • hoathuytien287_yt
  • hoanghuy321974
  • heocon97_cute
  • woodknight22
  • phmtho68
  • tuanhieu1997
  • trinhminhduc1998
  • nguyenducthien0197
  • babyhe0vip
  • nguyentranganh26
  • Angel
  • giapvancanhlls
  • dungsi9611
  • sweetmilk1412
  • truongtram841
  • buiphuongok
  • judy
  • parkji99999
  • tranthiquyngoc96
  • thanhhai.dh.91
  • ckipcoi25
  • pupupun96
  • chjpchjp_xink_kut3
  • taolan96
  • sanghd099
  • phuongthanh320
  • trunghieu767
  • traitimbagza
  • lamtranghi
  • huongduong2603
  • ngondoisank
  • phuongsmile319
  • pelinh_ngocnghech_kute
  • thuylinhldb.1997
  • janiafwfg