Tư liệu về bài ca dao "Trèo lên cây bưởi hái hoa".



Tư liệu tham khảo:

“Trèo lên cây bưởi hái hoa
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc
Em có chồng anh tiếc lắm thay”

“Ba đồng một mớ trầu cay
Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không?
Bây giờ em đã có chồng
Như chim vào lồng như cá cắn câu
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ
Chim vào lồng biết thuở nào ra?... ”

“Có lòng xin tạ ơn lòng
Đừng đi lại nữa mà chồng em ghen!”
Chùm thơ này đã có trong dân gian từ lâu. Gọi là chùm thơ vì đây không phải là một bài mà là ba bài, gieo theo thể liên vận, gắn với “Giai thoại Đào Duy Từ”.

Truyện rằng: “Năm Đinh Mão (1627), chúa Trịnh Đàng Ngoài muốn bắt họ Nguyễn ở Đàng Trong phải thần phục, bèn cử đoàn sứ giả mang sắc vua Lê vào phong cho Sãi Vương (chúa Nguyễn Phúc Nguyên) và đòi Sãi Vương phải cho con vào chầu, đồng thời phải nộp 30 con voi cùng 30 chiếc thuyền làm lễ vật cống nạp nhà Minh. Chúa Sãi không chịu, nhưng bề ngoài chưa biết xử trí ra sao, bèn hội họp triều thần hỏi mưu kế. Lộc Khê hầu Đào Duy Từ khuyên chúa Sãi bước đầu cứ nhận sắc phong, rồi sau sẽ tìm kế đối phó.

Ba năm sau, thấy thời cơ thuận lợi, bấy giờ Lộc Khê hầu mới bàn với Sãi Vương, sai thợ làm một chiếc mâm đồng có hai đáy, bỏ sắc vua Lê phong kèm với một tờ giấy có 4 câu chữ Hán vào giữa, rồi hàn kín lại. Trên mâm cho bày nhiều lễ vật hậu hĩnh, rồi cử Lại Văn Khuông làm sứ giả mang ra Thăng Long, tạ ơn vua Lê, chúa Trịnh.

Nhờ có chuẩn bị trước, khi ra kinh đô yết kiến chúa Trịnh, Lại Văn Khuông ứng đối rất trôi chảy. Chúa Trịnh hậu đãi, cho phép Khuông cùng phái đoàn sứ giả đi thăm kinh thành, để chờ Chúa dạy bảo. Trên đường đi, Khuông lén mở cẩm nang của Đào Duy Từ trao cho từ trước. Đọc xong, Khuông cùng cả phái đoàn lẻn trốn về Nam. Thấy phái đoàn sứ giả đột ngột trốn về, chúa Trịnh sinh nghi, bèn cho người đập vỡ mâm lễ, lại thấy tờ sắc phong khi trước, và 1 tờ giấy viết bốn câu thơ chữ Hán sau:

“Mâu nhi vô dịch
Mịch phi kiến tích
Ái lạc tâm trường
Lực lai tương địch
Cả triều đình không ai hiểu ý nghĩa bài thơ, cuối cùng Trịnh Tráng phải cho mời một nhà nho thông thái uyên bác tới giải nghĩa… Đọc xong, nhà nho giải thích rằng: “Chữ Mâu không có dấu phẩy là chữ Dư; chữ Mịch bỏ bớt chữ Kiến còn lại là chữ Bất; chữ Ái để mất chữ Tâm thì thành chữ Thụ, và chữ Lực đối địch với chữ Lai là chữ Sắc. Gộp cả bốn chữ mới lại thành câu: “DƯ BẤT THỤ SẮC, nghĩa là “Ta không nhận sắc phong”.

Nghe xong, Trịnh Tráng vội thét lính đuổi bắt Lại Văn Khuông, nhưng lúc đó Khuông cùng cả phái đoàn đã cao chạy xa bay rồi. Trịnh Tráng muốn ra quân đánh chúa Nguyễn nhưng gặp lúc Cao Bằng và Hải Dương đều có giặc giã nổi lên, đành phải hoãn lại. Cho người dò la biết được việc Sãi Vương không nhận sắc phong đều do một tay Lộc Khê Đào Duy Từ bày đặt ra cả. Chúa tính kế làm sao để lôi kéo Lộc Khê bỏ chúa Nguyễn (Đàng Trong) về với triều đình Lê - Trịnh (Đàng Ngoài).

Chúa lập mưu sai người mang nhiều vàng bạc bí mật vào biếu Đào Duy Từ, kèm một bức thư riêng với bốn câu thơ:

“Trèo lên cây bưởi hái hoa
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc
Em có chồng anh tiếc lắm thay”.
Lời thơ nói đến chuyện anh và em thuở nhỏ, trèo cây hái hoa bưởi, bước xuống ruộng cà hái lộc mùa xuân. Tứ thơ trong như ngọc, là lời nhắn nghĩa tình, nhắc ông rằng tổ tiên, quê quán vốn ở Đàng Ngoài. Nếu trở về sẽ được triều đình trọng dụng còn nếu không thì ngầm ý khống chế.

Tương truyền Đào Duy Từ đã xây mộ cho cha mẹ tại Bình Định để tránh bị Đàng Ngoài khống chế theo cách làm của Gia Cát Lượng đón mẹ của Khương Duy vào Hán Trung thuở xưa. Đào Duy Từ đã trả lại quà tặng và viết bài thơ phúc đáp chúa Trịnh như sau:

“Ba đồng một mớ trầu cay
Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không?
Bây giờ em đã có chồng
Như chim vào lồng như cá cắn câu
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ
Chim vào lồng biết thuở nào ra?...”
Chúa Trịnh đọc thơ biết khó lòng lôi kéo được họ Đào, nhưng thấy bài thơ chưa có câu kết, ý còn bỏ ngỏ, nên vẫn nuôi hy vọng, bèn cho người đem lễ vật hậu hơn, cầm thư chúa vào gặp Đào Duy Từ lần nữa.

Lần này, ông mới viết nốt hai câu kết gửi ra, để trả lời dứt khoát việc mời mọc của chúa Trịnh. Hai câu đó như sau:

“Có lòng xin tạ ơn lòng
Đừng đi lại nữa mà chồng em ghen!”

Từ đấy Đào Duy Từ ở lại giúp chúa Nguyễn ổn định và phát triển vùng đất miền trong, mở mang bờ cõi đất nước ta cho đến lúc qua đời…”
(Sưu tầm)


Thẻ

Lượt xem

1947

Lý thuyết liên quan

Chat chit và chém gió
  • Phạm Lý: hừm 3/2/2016 12:01:59 AM
  • Phạm Lý: lừa ng ư? 3/2/2016 12:02:03 AM
  • Phạm Lý: trung 3/2/2016 12:02:08 AM
  • Phạm Lý: onl = 2 nick hả 3/2/2016 12:02:19 AM
  • Phạm Lý: laughing 3/2/2016 12:02:23 AM
  • Phạm Lý: trung 3/2/2016 12:02:54 AM
  • Phạm Lý: lừa nhau 3/2/2016 12:03:00 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: điên a tl tin nhắn của ny 3/2/2016 12:03:03 AM
  • Phạm Lý: s qua măt ta đc 3/2/2016 12:03:16 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: qua mặt j 3/2/2016 12:03:25 AM
  • Phạm Lý: ny nào??? 3/2/2016 12:03:33 AM
  • Phạm Lý: lại off 3/2/2016 12:03:40 AM
  • Phạm Lý: trung onl giờ mà 3/2/2016 12:03:46 AM
  • Phạm Lý: trình độ còn kém lém 3/2/2016 12:04:17 AM
  • Ck'x Bích Hâm: a đây 3/2/2016 12:04:19 AM
  • Ck'x Bích Hâm: oll fb mà 3/2/2016 12:04:25 AM
  • Phạm Lý: đừng tưởng ta ko pit 3/2/2016 12:04:34 AM
  • Phạm Lý: mặc kệ ngươi lm j 3/2/2016 12:04:44 AM
  • Ck'x Bích Hâm: kái trang này lm sao oll đkk 2 nick 3/2/2016 12:04:47 AM
  • Phạm Lý: c/m thì pải ở đây mà c/m 3/2/2016 12:05:03 AM
  • Ck'x Bích Hâm: thôi cho email vào kt 3/2/2016 12:05:04 AM
  • Phạm Lý: lượn lờ đi đâu? 3/2/2016 12:05:10 AM
  • Ck'x Bích Hâm: apham7394@gmail.com 3/2/2016 12:05:18 AM
  • Ck'x Bích Hâm: mk 22111998 3/2/2016 12:05:25 AM
  • Ck'x Bích Hâm: ns ko ăn thua 3/2/2016 12:05:36 AM
  • Phạm Lý: ko thấy đợt trk ta vẫn onl đc 2 nick đó s??? 3/2/2016 12:05:37 AM
  • Ck'x Bích Hâm: chịu tôi ko bit 3/2/2016 12:05:48 AM
  • Phạm Lý: vào trang cá nhân lm j? 3/2/2016 12:05:50 AM
  • Ck'x Bích Hâm: vào mà kt thông tin 3/2/2016 12:05:57 AM
  • Phạm Lý: ở đó có j đâu 3/2/2016 12:05:59 AM
  • Phạm Lý: đó thây chưa? 3/2/2016 12:06:07 AM
  • Ck'x Bích Hâm: xem thật jả thế nào 3/2/2016 12:06:15 AM
  • Phạm Lý: kenbi giả đi thì trung onl 3/2/2016 12:06:17 AM
  • Ck'x Bích Hâm: ns ko ko ăn thua 3/2/2016 12:06:20 AM
  • Phạm Lý: trung đi thì kenbi kia lại onl laughing 3/2/2016 12:06:37 AM
  • Phạm Lý: đâu thể tin đc??? 3/2/2016 12:07:12 AM
  • Ck'x Bích Hâm: tôi là người bthg ns giối các bn lm j 3/2/2016 12:07:54 AM
  • Phạm Lý: haizz 3/2/2016 12:08:03 AM
  • Phạm Lý: sau khi bị vạch trần, ko muốn bị bêu xấu nên chuyển sag nick khac, thế thôi, ok? 3/2/2016 12:08:36 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: chịu 3/2/2016 12:08:51 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: oy 3/2/2016 12:08:55 AM
  • Phạm Lý: đó, trung off nam lại onl 3/2/2016 12:08:57 AM
  • Phạm Lý: chịu j? 3/2/2016 12:09:00 AM
  • Phạm Lý: pit ns j mà chịu? 3/2/2016 12:09:07 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: trung j 3/2/2016 12:09:18 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: đang nc tự dưng trung 3/2/2016 12:09:30 AM
  • Phạm Lý: nếu ko pải 1 ng thì tên nam kia đang ns nhảm j đây? 3/2/2016 12:09:32 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: tôi vào là c của tôi 3/2/2016 12:09:53 AM
  • Phạm Lý: ko có mặt mà kug pit ngta nc j s??? 3/2/2016 12:09:53 AM
  • Phạm Lý: laughing 3/2/2016 12:09:57 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: đọc ở trên nư 3/2/2016 12:10:05 AM
  • Phạm Lý: haha 3/2/2016 12:10:10 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: ờ....tôi bis đọc nhá 3/2/2016 12:10:18 AM
  • Phạm Lý: lừa ng vậy thôi, đủ rồi 3/2/2016 12:10:19 AM
  • Phạm Lý: diễn sâu quá 3/2/2016 12:10:32 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: tôi cứ đi đó 3/2/2016 12:10:39 AM
  • Phạm Lý: xem ảnh tui gởi cho trên fb chưa??? 3/2/2016 12:10:50 AM
  • Phạm Lý: laughing 3/2/2016 12:10:52 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: gửi bjờ 3/2/2016 12:10:59 AM
  • Nguyễn Hoài Nam: ko bis 3/2/2016 12:11:05 AM
  • Phạm Lý: khôn ra phết nhỉ??? 3/2/2016 12:11:08 AM
  • Phạm Lý: lấy ảnh Kenbi chứ 3/2/2016 12:11:18 AM
  • Phạm Lý: laughing 3/2/2016 12:11:20 AM
  • Phạm Lý: đừng tưởng tui ko pit 3/2/2016 12:11:31 AM
  • Phạm Lý: ddaaya trung onl giờ mà 3/2/2016 12:11:45 AM
  • Phạm Lý: laughing 3/2/2016 12:12:17 AM
  • Phạm Lý: ko sai mà 3/2/2016 12:12:22 AM
  • Phạm Lý: 2 ng đâu thể onl cùng 1 luk 3/2/2016 12:12:33 AM
  • Phạm Lý: cùi lém 3/2/2016 12:12:40 AM
  • Phạm Lý: thú nhận đi thì tôi sẽ ko nói j 3/2/2016 12:13:07 AM
  • Phạm Lý: laughing 3/2/2016 12:13:10 AM
  • Phạm Lý: chạy rồi laughing 3/2/2016 12:14:15 AM
  • hoangthetiem: pam ly onl suot vay 3/5/2016 2:40:49 PM
  • maomun99hick: happy 3/7/2016 10:21:03 PM
  • thuylinhnguyenthptthanhha: mn! chắc các bn hay đọc văn học & tuổi trẻ lắm nhỉ! 3/8/2016 6:36:33 PM
  • thuylinhnguyenthptthanhha: cho mình hoỉ bài văn đạt giải nhất cuộc thi viết về nhà trường, giáo dục của t/g người TQ tên là gì z? 3/8/2016 6:37:52 PM
  • thuylinhnguyenthptthanhha: nôm na là nói về đề văn cô giáo cho hs lớp 4: 1+1=??? 3/8/2016 6:38:28 PM
  • supfe0: 8/3 chúc các chị em vui vẻ ngày càng học giỏi và xinh hơn năm ngoáirose 3/8/2016 7:35:15 PM
  • tuyenhien7: chào 3/9/2016 12:57:03 PM
  • phiyenlhpq: mọi người ơi, cho em hỏi xí được không ạ 3/13/2016 6:11:37 AM
  • phiyenlhpq: lúc em đặt câu hỏi, nó kêu nhập tag tìm kiếm là sao à 3/13/2016 6:12:03 AM
  • Ruanyu Jian: broken_heart 3/14/2016 9:56:32 PM
  • BỤT: broken_heart 3/20/2016 9:35:08 AM
  • ^pluto^kid: happy 3/20/2016 1:51:41 PM
  • *QuỲnh*MuUn*: laughing 3/23/2016 8:54:21 PM
  • thuanbighero123: devil 3/24/2016 7:42:17 PM
  • thaolinh26123: roseroseroseroseroseroseroserose 3/28/2016 6:50:45 PM
  • thaolinh26123: CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI CHI MAI 3/28/2016 6:57:11 PM
  • thaolinh26123: CHI MAI 3/28/2016 6:57:18 PM
  • ╠╣ải Ÿến: yawn 4/11/2016 8:18:35 PM
  • ღKhờღ: big_grin 4/13/2016 1:44:22 AM
  • HŸ: rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor ....rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor rolling_on_the_floor 4/17/2016 4:06:40 PM
  • HŸ: http://mp3.zing.vn/bai-hat/Sau-Tat-Ca-Erik-St-319-Minion-Cover-Minion-Cover/IWBZUA7D.html 4/17/2016 4:06:45 PM
  • songaokiss: - hi 4/20/2016 9:35:49 AM
  • songaokiss: wave 4/20/2016 9:36:46 AM
  • thanhngapu: 22222222222222 m.n 4/23/2016 8:41:23 AM
  • anhtuan100981: Tích điểm đổi card : 500 điểm =50.000đ -> nhah tay đăng kí . Mình cũng vừa được một người bạn giới thiệu thật thú vị .. “Các bạn thân mến! Mình là thành viên của Website Khảo sát thị trường trực tuyến InfoQ Việt Nam. Các bạn hãy click vào đường link ( http://infoq.vn/Registers/index?friend=e08c6f3feabde162 ) sau để đăng ký trở thành thành viên của Cộng đồng InfoQ, tham gia trả lời khảo sát, tích lũy điểm thưởng, tham gia các hoạt động từ thiện cũng như rinh về những phần quà hấp dẫn nhất!” Bước 1: bạn click vào đường link của mk đấy , trả lời các thông tin đăng ký thành viên. Bước 3: Sau khi đăng ký, sẽ có 1 email gửi về yêu cầu bạn xác nhận tài khoản. Hãy check email và click vào đường link kích hoạt tài khoản. Bước 4: Hoàn tất quá trình đăng ký. bạn đăng nhập vào và trả lời khảo soát đầu tiên nhé . (20 điểm đầu = 2000vnđ ) 4/25/2016 10:53:58 AM
  • .: confused 4/27/2016 7:22:59 PM
  • dương xỉ: xin chào laughing 4/27/2016 9:20:50 PM
  • dương xỉ: happy 4/27/2016 9:26:09 PM
Đăng nhập để chém gió cùng mọi người
  • Đỗ Quang Chính
  • Hỗ Trợ HTN
  • nguyenphuc423
  • Xusint
  • babylove_yourfriend_1996
  • watashitipho
  • thienthan_forever123
  • dangkhuong83
  • matanh_31121994
  • hatxihoiolala2000
  • thienhaxanh9898
  • quangtung237
  • vi_meo_2000
  • quybalamcam
  • milk_cake98
  • Phạm Anh Tuấn
  • ductoan933
  • nhile123456
  • tieuanngan
  • hoathuytien287_yt
  • hoanghuy321974
  • heocon97_cute
  • woodknight22
  • phmtho68
  • tuanhieu1997
  • trinhminhduc1998
  • nguyenducthien0197
  • babyhe0vip
  • nguyentranganh26
  • Dân Nguyễn
  • giapvancanhlls
  • Love_Chishikitori
  • sweetmilk1412
  • truongtram841
  • buiphuongok
  • judy
  • parkji99999
  • tranthiquyngoc96
  • thanhhai.dh.91
  • ckipcoi25
  • pupupun96
  • chjpchjp_xink_kut3
  • taolan96
  • sanghd099
  • phuongthanh320
  • trunghieu767
  • traitimbagza
  • lamtranghi
  • huongduong2603
  • ngondoisank
  • phuongsmile319
  • pelinh_ngocnghech_kute
  • thuylinhldb.1997
  • janiafwfg
  • huyhieu10.11.1999
  • quynhpro12351
  • pethanh01101999
  • mikako303
  • Thiên Trần
  • oanhkaly.a9.
  • phuonganhuh
  • Vũ Lệ Quyên
  • kudo_ran19
  • phamnhung0007
  • ♥•♥Thùy Lizzie ATPX 4869♥•♥
  • vuhoainam1412