Tư liệu về bài ca dao "Trèo lên cây bưởi hái hoa".



Tư liệu tham khảo:

“Trèo lên cây bưởi hái hoa
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc
Em có chồng anh tiếc lắm thay”

“Ba đồng một mớ trầu cay
Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không?
Bây giờ em đã có chồng
Như chim vào lồng như cá cắn câu
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ
Chim vào lồng biết thuở nào ra?... ”

“Có lòng xin tạ ơn lòng
Đừng đi lại nữa mà chồng em ghen!”
Chùm thơ này đã có trong dân gian từ lâu. Gọi là chùm thơ vì đây không phải là một bài mà là ba bài, gieo theo thể liên vận, gắn với “Giai thoại Đào Duy Từ”.

Truyện rằng: “Năm Đinh Mão (1627), chúa Trịnh Đàng Ngoài muốn bắt họ Nguyễn ở Đàng Trong phải thần phục, bèn cử đoàn sứ giả mang sắc vua Lê vào phong cho Sãi Vương (chúa Nguyễn Phúc Nguyên) và đòi Sãi Vương phải cho con vào chầu, đồng thời phải nộp 30 con voi cùng 30 chiếc thuyền làm lễ vật cống nạp nhà Minh. Chúa Sãi không chịu, nhưng bề ngoài chưa biết xử trí ra sao, bèn hội họp triều thần hỏi mưu kế. Lộc Khê hầu Đào Duy Từ khuyên chúa Sãi bước đầu cứ nhận sắc phong, rồi sau sẽ tìm kế đối phó.

Ba năm sau, thấy thời cơ thuận lợi, bấy giờ Lộc Khê hầu mới bàn với Sãi Vương, sai thợ làm một chiếc mâm đồng có hai đáy, bỏ sắc vua Lê phong kèm với một tờ giấy có 4 câu chữ Hán vào giữa, rồi hàn kín lại. Trên mâm cho bày nhiều lễ vật hậu hĩnh, rồi cử Lại Văn Khuông làm sứ giả mang ra Thăng Long, tạ ơn vua Lê, chúa Trịnh.

Nhờ có chuẩn bị trước, khi ra kinh đô yết kiến chúa Trịnh, Lại Văn Khuông ứng đối rất trôi chảy. Chúa Trịnh hậu đãi, cho phép Khuông cùng phái đoàn sứ giả đi thăm kinh thành, để chờ Chúa dạy bảo. Trên đường đi, Khuông lén mở cẩm nang của Đào Duy Từ trao cho từ trước. Đọc xong, Khuông cùng cả phái đoàn lẻn trốn về Nam. Thấy phái đoàn sứ giả đột ngột trốn về, chúa Trịnh sinh nghi, bèn cho người đập vỡ mâm lễ, lại thấy tờ sắc phong khi trước, và 1 tờ giấy viết bốn câu thơ chữ Hán sau:

“Mâu nhi vô dịch
Mịch phi kiến tích
Ái lạc tâm trường
Lực lai tương địch
Cả triều đình không ai hiểu ý nghĩa bài thơ, cuối cùng Trịnh Tráng phải cho mời một nhà nho thông thái uyên bác tới giải nghĩa… Đọc xong, nhà nho giải thích rằng: “Chữ Mâu không có dấu phẩy là chữ Dư; chữ Mịch bỏ bớt chữ Kiến còn lại là chữ Bất; chữ Ái để mất chữ Tâm thì thành chữ Thụ, và chữ Lực đối địch với chữ Lai là chữ Sắc. Gộp cả bốn chữ mới lại thành câu: “DƯ BẤT THỤ SẮC, nghĩa là “Ta không nhận sắc phong”.

Nghe xong, Trịnh Tráng vội thét lính đuổi bắt Lại Văn Khuông, nhưng lúc đó Khuông cùng cả phái đoàn đã cao chạy xa bay rồi. Trịnh Tráng muốn ra quân đánh chúa Nguyễn nhưng gặp lúc Cao Bằng và Hải Dương đều có giặc giã nổi lên, đành phải hoãn lại. Cho người dò la biết được việc Sãi Vương không nhận sắc phong đều do một tay Lộc Khê Đào Duy Từ bày đặt ra cả. Chúa tính kế làm sao để lôi kéo Lộc Khê bỏ chúa Nguyễn (Đàng Trong) về với triều đình Lê - Trịnh (Đàng Ngoài).

Chúa lập mưu sai người mang nhiều vàng bạc bí mật vào biếu Đào Duy Từ, kèm một bức thư riêng với bốn câu thơ:

“Trèo lên cây bưởi hái hoa
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc
Em có chồng anh tiếc lắm thay”.
Lời thơ nói đến chuyện anh và em thuở nhỏ, trèo cây hái hoa bưởi, bước xuống ruộng cà hái lộc mùa xuân. Tứ thơ trong như ngọc, là lời nhắn nghĩa tình, nhắc ông rằng tổ tiên, quê quán vốn ở Đàng Ngoài. Nếu trở về sẽ được triều đình trọng dụng còn nếu không thì ngầm ý khống chế.

Tương truyền Đào Duy Từ đã xây mộ cho cha mẹ tại Bình Định để tránh bị Đàng Ngoài khống chế theo cách làm của Gia Cát Lượng đón mẹ của Khương Duy vào Hán Trung thuở xưa. Đào Duy Từ đã trả lại quà tặng và viết bài thơ phúc đáp chúa Trịnh như sau:

“Ba đồng một mớ trầu cay
Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không?
Bây giờ em đã có chồng
Như chim vào lồng như cá cắn câu
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ
Chim vào lồng biết thuở nào ra?...”
Chúa Trịnh đọc thơ biết khó lòng lôi kéo được họ Đào, nhưng thấy bài thơ chưa có câu kết, ý còn bỏ ngỏ, nên vẫn nuôi hy vọng, bèn cho người đem lễ vật hậu hơn, cầm thư chúa vào gặp Đào Duy Từ lần nữa.

Lần này, ông mới viết nốt hai câu kết gửi ra, để trả lời dứt khoát việc mời mọc của chúa Trịnh. Hai câu đó như sau:

“Có lòng xin tạ ơn lòng
Đừng đi lại nữa mà chồng em ghen!”

Từ đấy Đào Duy Từ ở lại giúp chúa Nguyễn ổn định và phát triển vùng đất miền trong, mở mang bờ cõi đất nước ta cho đến lúc qua đời…”
(Sưu tầm)


Thẻ

Lượt xem

1025

Lý thuyết liên quan

Chat chit và chém gió
  • heoconbiban: minh dang kiem bai phan tich doan 1 bai phu song bach dang 2/14/2014 7:56:21 PM
  • heoconbiban: voi doan 1 binh ngo dai cao 2/14/2014 7:56:40 PM
  • hienly_97: ??? 2/17/2014 7:33:40 PM
  • ongcuitay_chosoituyet: hey 2/18/2014 8:19:02 PM
  • ongcuitay_chosoituyet: 2 2/18/2014 8:26:18 PM
  • Chie: hừmmm 2/18/2014 9:16:04 PM
  • Chie: cho e hỏi với ạ 2/18/2014 9:16:08 PM
  • tommy_gunny: hoi gi z ban 2/18/2014 9:25:44 PM
  • Choco*Pie: big_grin 2/19/2014 3:32:07 PM
  • pikpapon: a lo có ai k 2/20/2014 3:28:47 PM
  • minhphanngc: hjhj 2/21/2014 6:55:38 PM
  • jerry.letuyen: viết văn là một hoạt động tiêu tốn rất nhiều calo ở não 2/21/2014 8:59:36 PM
  • anhpro588: her 2/22/2014 10:37:55 PM
  • anhpro588: tốn calo và chi cần lên mạng chép là xong 2/22/2014 10:38:32 PM
  • anhpro588: ô 2/23/2014 7:51:20 AM
  • anhpro588: thumbs_up 2/23/2014 8:59:36 AM
  • Choco*Pie: big_grin 2/23/2014 1:51:12 PM
  • loctienbui: chào mấy thím happy 2/23/2014 7:53:14 PM
  • congchuayeukieu_12345_hd: co ai lam ho minh bai van moipuppy_dog_eyes 2/26/2014 8:35:26 PM
  • congchuayeukieu_12345_hd: thumbs_up 2/26/2014 8:41:02 PM
  • soidongco98: star 2/26/2014 10:32:03 PM
  • lehang123.gauto: 2 2/26/2014 10:42:37 PM
  • lehang123.gauto: Mấy bạn ơi cho mình hỏi cái trang hoctainha này có tốt cho việc tham khảo để thi đại học không ạ 2/26/2014 10:43:35 PM
  • ckipcoi25: 22 2/26/2014 10:45:57 PM
  • ckipcoi25: lehang mình xem rồi có thể tham khảo được 2/26/2014 10:46:29 PM
  • nhok.kitty96: m thay hay ma 2/27/2014 2:58:38 PM
  • nhok.kitty96: dung thu di 2/27/2014 2:58:45 PM
  • mi.tran12: hjhappy 2/27/2014 8:31:39 PM
  • mi.tran12: co aj dag chat hok 2/27/2014 8:32:16 PM
  • mi.tran12: sad 2/27/2014 8:33:01 PM
  • ckipcoi25: mi.tran12: 2 2/27/2014 10:25:15 PM
  • mi.tran12: hj 2/28/2014 7:54:27 PM
  • mi.tran12: ckipcoi25:2 2/28/2014 7:56:13 PM
  • mi.tran12: happy 2/28/2014 8:23:45 PM
  • phuongthanh320: chao moi nguoi.ai biet nam nay thj tot nghiep mon tieng anh nhu the nao k nhj?jup minh voi 3/2/2014 8:53:38 PM
  • newbin89: co thánh văn nào kh6ng 3/2/2014 10:17:51 PM
  • newbin89: not_worthy 3/2/2014 10:18:10 PM
  • nin_x0an: đề j vậy bạn.? 3/3/2014 1:46:33 PM
  • nth11097: helu 3/4/2014 10:04:24 AM
  • hachau1993: helo có ai ko cho chém gió với mấy bợm 3/4/2014 5:50:07 PM
  • cá riếc: 2 3/4/2014 8:09:57 PM
  • votinhnhe: nan qaaaaaaa 3/5/2014 10:08:52 PM
  • ẩn ngư: yawn 3/6/2014 10:30:58 AM
  • ẩn ngư: yawn 3/6/2014 10:32:42 AM
  • o0opyn.ng0ko0o: chào mọi người 3/20/2014 8:28:19 PM
  • o0opyn.ng0ko0o: mọi người cho mình làm quen nhá 3/20/2014 8:28:33 PM
  • loctrang78: 2 m.n 3/20/2014 9:10:50 PM
  • phuongthanh320: co ai khong vay???/ 3/21/2014 6:48:01 PM
  • trunghieu767: có ai koo 3/21/2014 7:35:37 PM
  • trunghieu767: cho mình hỏi đề văn chút 3/21/2014 7:35:54 PM
  • phuongthanh320: happy 3/21/2014 9:03:27 PM
  • ckipcoi25: trunghieu bạn hỏi đi 3/22/2014 8:17:05 PM
  • phuongthao_nguyenthi24: 222222222222 3/23/2014 9:32:24 PM
  • gaingeothuychung37: hiwave 3/24/2014 1:37:40 PM
  • gaingeothuychung37: lam wen nhe may ban 3/24/2014 1:38:42 PM
  • trunghieu767: ai bít :a^2+b^2+c^2+#=2(a+b+c) kooooooooo 3/24/2014 9:43:12 PM
  • thanhtmt2: chatterbox 3/24/2014 10:01:41 PM
  • thanhtmt2: bring_it_on 3/24/2014 10:01:50 PM
  • Lã Phụng Tiên: các bạn giúp mình với đang cần gấp quá mai nộp cho cô rồicrying 3/26/2014 2:32:39 PM
  • Lã Phụng Tiên: http://van.hoctainha.vn/Hoi-Dap/Cau-Hoi/1968/nho-moi-nguoi-giup-do-dang-can-gap-gan-thi-roi 3/26/2014 2:32:45 PM
  • ckipcoi25: Lã Phụng Tiên: bạn chép lại đề đi 3/26/2014 2:51:50 PM
  • bongbi9996: hế lu 3/26/2014 3:44:54 PM
  • Lã Phụng Tiên: đề cô cho mình như vậy đó bạn ạ 3/26/2014 3:45:47 PM
  • Lã Phụng Tiên: mọi người giúp mình với ạ mai nộp rồicrying 3/26/2014 8:01:21 PM
  • Lã Phụng Tiên: http://van.hoctainha.vn/Hoi-Dap/Cau-Hoi/1968/nho-moi-nguoi-giup-do-dang-can-gap-gan-thi-roi 3/26/2014 8:01:23 PM
  • lelinhh41.1: Moi nguoi oi 3/26/2014 10:29:28 PM
  • lelinhh41.1: ý nghĩa nhan đề chiếc thuyền ngoài xa như thế nào ạaa sad 3/26/2014 10:29:54 PM
  • lelinhh41.1: sigh 3/26/2014 10:30:33 PM
  • Lã Phụng Tiên: http://van.hoctainha.vn/Hoi-Dap/Cau-Hoi/1968/nho-moi-nguoi-giup-do-dang-can-gap-gan-thi-roi 3/27/2014 8:16:41 PM
  • Lã Phụng Tiên: ko ai giúp mình à đề khó quá gần phải nộp rồi 3/28/2014 9:12:08 PM
  • Lã Phụng Tiên: http://van.hoctainha.vn/Hoi-Dap/Cau-Hoi/1968/nho-moi-nguoi-giup-do-dang-can-gap-gan-thi-roi 3/28/2014 9:12:11 PM
  • khanghy.com.vn: sssssssssssssss 3/31/2014 9:40:00 PM
  • khanghy.com.vn: ai học lớp 10 ko 3/31/2014 9:40:10 PM
  • trand414: chj z pan 4/1/2014 8:22:51 PM
  • trand414: ?? 4/1/2014 8:22:59 PM
  • be.cutie98: có ai thuyết minh bài Hồi Trống Cổ Thành với Tình lẻ loi của người chinh phụ chưa? 4/5/2014 9:54:43 AM
  • be.cutie98: Mình học lớp 10 này >.< 4/5/2014 9:54:58 AM
  • ♂Vitamin_Tờ♫: help me. 4/6/2014 10:05:53 AM
  • maiquynh1106: hypnotized 4/6/2014 3:32:17 PM
  • maiquynh1106: có tớ này1 4/6/2014 3:38:25 PM
  • ♂Vitamin_Tờ♫: câu hỏi tớ đăng ý. giúp với 4/6/2014 6:59:07 PM
  • thaihoapro88: cac ban oi 4/6/2014 9:55:38 PM
  • chutbuonlongtoi: f 4/7/2014 6:20:11 PM
  • chutbuonlongtoi: ? 4/7/2014 7:47:51 PM
  • johnnyle0512: ... 4/8/2014 5:20:21 PM
  • buichithanh456hp: partybig_hugrolling_on_the_floorcoolrose 4/10/2014 8:31:45 PM
  • buichithanh456hp: clownbig_hugwhewpartynail_bitingcowboythumbs_upit_wasnt_mepirateangelI_dont_knownot_worthy 4/10/2014 8:32:49 PM
  • buichithanh456hp: transformertime_outwaitingrolling_on_the_floor 4/10/2014 8:42:32 PM
  • tttnhu1998: 2 m.n 4/10/2014 9:03:43 PM
  • phuongthanh320: chao cac ban 4/10/2014 9:53:31 PM
  • thanhkute15101995: vbvbat_wits_end 4/11/2014 2:01:25 PM
  • thanhkute15101995: no_talking 4/11/2014 2:21:56 PM
  • xilicaloan10: hello !!! 4/12/2014 10:25:56 AM
  • xilicaloan10: các pạn ơi các pạn cko mih hỏi dàn bài phân tích đoạn thơ trao duyên của Nguyễn Du nha!!!!!!!!! 4/12/2014 10:32:19 AM
  • minhyeuv6: cao thủ chém gió mô hết rồi 4/14/2014 2:49:42 PM
  • minhyeuv6: rolling_on_the_floor 4/14/2014 2:50:01 PM
  • mashimaro.baby225: @@ 4/14/2014 6:07:02 PM
  • mashimaro.baby225: có ai k v =]]~ 4/14/2014 6:07:15 PM
  • nhoxpinzcodon: h ngồi coi đi coi lại mấy cái nghị luận lớp 8 mà nhớ trường ghê rock_on 4/15/2014 7:52:45 AM
  • thanhtamkute508: moi nguoi oi 4/20/2014 8:27:35 PM
Đăng nhập để chém gió cùng mọi người
  • Đỗ Quang Chính
  • Đỗ Đức Vỹ
  • nguyenphuc423
  • Xusint
  • babylove_yourfriend_1996
  • watashitipho
  • thienthan_forever123
  • dangkhuong83
  • matanh_31121994
  • hatxihoiolala2000
  • thienhaxanh9898
  • quangtung237
  • vi_meo_2000
  • quybalamcam
  • milk_cake98
  • Phạm Anh Tuấn
  • ductoan933
  • nhile123456
  • tieuanngan
  • hoathuytien287_yt
  • hoanghuy321974
  • heocon97_cute
  • woodknight22
  • phmtho68
  • tuanhieu1997
  • trinhminhduc1998
  • nguyenducthien0197
  • babyhe0vip
  • nguyentranganh26
  • Death
  • giapvancanhlls
  • dungsi9611
  • sweetmilk1412
  • truongtram841
  • buiphuongok
  • parkji99999
  • tranthiquyngoc96
  • thanhhai.dh.91
  • ckipcoi25
  • pupupun96
  • chjpchjp_xink_kut3
  • taolan96
  • sanghd099
  • phuongthanh320
  • trunghieu767
  • Thảo Thanh Thảo