1. Giới thiệu Nguyễn Trung Thành và truyện ngắn Rừng xà nu
2. Phân tích những nét đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm
Đây là một truyện ngắn giàu chất sử thi từ chủ đề, cốt truyện, bút pháp xây dựng nhân vật cho đến giọng điệu và ngôn ngữ tác phẩm.
- Đề tài của truyện Rừng xà nu nói đến vấn đề sinh tử hết sức hệ trọng không chỉ của cả cộng đồng làng Xô Man mà của cả dân tộc Việt Nam. Truyện viết về một thời điểm lịch sử trọng đại của cách mạng miền Nam (những năm đen tối sau hiệp định Giơ-ne-vơ năm $1954$ cho đến lúc Đồng khởi năm $1960$), nhưng đây cũng là thời điểm tức nước vỡ bờ, nhân dân miền Nam chuẩn bị vũ trang chiến đấu.
- Chủ đề của tác phẩm mang đậm tính sử thi: trước sự tàn ác của kẻ thù, nhân dân miền Nam chỉ có con đường duy nhất là cầm vũ khí vùng lên chiến đấu giải phóng quê hương.
- Những nhân vật trong tác phẩm tiêu, tiêu biểu như Tnú, cụ Mết, thực chất là những con người kết tinh cao độ nhiều phẩm chất tiêu biểu của cả cộng đồng (gắn bó với dân làng, trung thành với cách mạng, căm thù giặc sâu sắc, kiên cường bất khuất, dũng cảm chiến đấu hi sinh...). Lí tưởng sống của những nhân vật này luôn gắn liền với vận mệnh của cả cộng đồng. Hơn nữa, các nhân vật này cũng được xây dựng thể hiện sự tiếp nối các thế hệ cách mạng làng Xô Man. (Cụ Mết đại diện cho thế hệ cách mạng từ thời chống Pháp, cụ truyền lại cho con cháu truyền thống oanh liệt của dân làn; Tnú tiêu biểu cho ý chí và sức mạnh của cộng đồng; Dít, Heng là thế hệ non trẻ nối tiếp cha anh...). Vì thế, tất cả số phận của mọi nhân vật đều thống nhất với nhau, thống nhất với số phận của cả cộng đồng. Điều đó thể hiện tính sử thi của tác phẩm.
- Ngoải ra, chất sử thi còn bôc lộ qua cách trần thuật. Trong Rừng xà nu, câu chuyện về cuộc nổi dậy của dân làng Xô Man đan xen vào câu chuyện về cuộc đời và con đường của nhân vật Tnú; trong đó, chuyện về cuộc đời và con đường của Tnú là cốt lõi.
Câu chuyện ấy mới diễn ra, nhưng nó đã được kể như một câu chuyện lịch sử bằng ngôn gữ của sử thi, trong không khí trang trọng (bên bếp lửa), với thái độ trang nghiêm của cả người kể (cụ Mết - già làng) và người nghe (dân làng Xô Man). Người kể muốn truyền cho con cháu, cho dân làng những trang lịch sử đau thương và oanh liệt của cả một cộng đồng, thông qua cuộc đời và con đường của một thành viên ưu tú (nhân vật Tnú).
"Đêm nay tau kể chuyện nó cho cả làng nghe, để mừng nó về thăm làng. Người Strá ai có cái tai, ai có cái bụng thương núi, thương nước, hãy lắng mà nghe, mà nhớ. Sau này tau chết rồi, chúng mày phải kể lại cho con cháu nghe...".
Giọng kể trang nghiêm, trầm hùng (câu chuyện được kể bằng giọng kể của một già làng bên đống lửa bập bùng giữa nhà ưng, bên ngoài lấm tấm mưa đêm, rì rào như gió nhẹ) khiến cho câu chuyện mang màu sắc thiêng liêng như một trang sử của cộng đồng.
- Ở tác phẩm này, Nguyễn Trung Thành đã xây dựng được nhiều hình ảnh chói lọi, kì vĩ như hình ảnh câu xà nu, rừng xà nu, hình ảnh hai bàn tay bị đốt của Tnú.
- Giọng văn trong truyện là giọng văn trang trọng, trang nghiêm, hùng tráng (chẳng hạn những đoạn tường thuật lời cụ Mết nói với dân làng, những đoạn đặc tả rừng xà nu hiên ngang vươn lên bất chấp bom đạn của kẻ thù). Đấy là những hình ảnh của sử thi, giọng văn của sử thi.