1.Giải thích khái niệm (từ ngữ)
- Hỏi là biểu hiện của những băn khoăn, của mong muốn tìm hiểu, khám phá và lí giải song đồng thời cũng là cách nêu vấn đề đánh thức khả năng nhận thức, tư duy của đối tượng giao tiếp.
- Đất,nước,cỏ là những vật thể vô tri thuộc về thế giới tự nhiên, sự tồn tại và quan hệ giữa chúng rất hồn nhiên, tự nhiên. Song khi bước vào thế giới của nghệ thuật ní trở thành những ẩn dụ, thành phương tiện nghệ thuật để chở tải suy nghĩ, tình cảm, quan niệm của người nghệ sĩ về thế giới của con người và những vấn đề thuộc về thế giới ấy.
- Sống với nhau: Quan hệ, cách sống, cách ứng xử giữa các cá nhân cá thể trong cuộc sống.
- Tôn cao nhau: Ửng hộ, nâng đỡ, đề cao nhau để giúp nhau khẳng định sự tồn tại của cá nhân mình.
- Làm đầy nhau: Bù đắp, bổ sung cho nhau để trở nên hoàn thiện.
- Đan vào nhau làm nên những chân trời: Đoàn kết, gắn bó với nhau để làm nên một khối thống nhất và vững mạnh, cũng là để cuộc sống của mỗi cá nhân được mở rộng phạm vi mà trở nên phong phú, lớn lao hơn
Đặc điểm tồn tại của đất, của nước, của cỏ được lọc qua cái nhìn và tư duy con người trở thành một bài học về lối sống cho con người. Cần lưu ý tới sự đối xứng giữa ba câu hỏi dành cho đất,nước,cỏ với ba câu hỏi dành cho con người. Sự đối xứng này khiến bài thơ Hỏi trở thành bài thơ giãi bày, đề xuất một quan niệm sống bởi trong câu hỏi đã câu sẵn câu trả lời.
2.Phân tích, lí giải
- Con người cần ủng hộ, giúp đỡ, trân trọng nhau để giúp nhau tiến bộ:
+ Mỗi cá nhân khi bước vào cuộc sống đều có thể gặp phải những khó khăn, vướng mắc hoặc sai lầm, vấp ngã. Nếu không có sự ủng hộ, giúp đỡ của người khác sẽ rất khó có thể vượ lên, không có sự coi trọng của người khác. Tinh thần thiện chí nãy sẽ giúp mỗi người tự hoàn thiện mình và góp phận hoàn thiện các cá nhân khác.
- Để có thể ủng hộ, giúp đỡ, bù đắp, bổ sung nhau, con người không thể và không nên sống ích kỉ, chỉ biết nghĩ đến mình, cũng không thể sống riêng rẽ, xa rời các cá nhân khác. Tinh thần đoàn kết, gắn bó luôn là cần thiết cho sự tiến bộ mỗi cá nhân cũng như sự tiến bộ chung của toàn xã hội.
3.Bình luận đánh giá
- Trong thức tế, con người rất khó tránh khỏi việc mắc phải thói đố kị, sự hẹp hòi, tính ích kỉ...vốn là những biểu hiện tâm lí dẫn người ta đến chỗ nghĩ cho mình, vì mình, thích đề cao mình, đặt mình cao hơn người khác. Khi nét tâm lý này phát triển vượt qua ngoài sự kiểm soát của lí trí, nó sẽ làm xấu đi mối quan hệ giữa con người với con người và góp phần tạo nên những bất ổn, lêch lạc trong đời sống xã hội.
- Tác giả của bài thơi không cao giọng rao giảng đạo đức mà chỉ nêu ra một vấn đề, gợi mở để mọi người cùng ngầm nghĩ, tự lựa chọn và tự điều chỉnh bản thân. Ở chiều sâu tư tưởng của bài thơ là một bài học vô cùng thấm thía về cách sống, cách làm người để mỗi người trở nên "người" hơn