ĐỀ THI THỬ ĐẠI HỌC NĂM 2011 - TRƯỜNG THPT Nguyễn Du Nghệ An
Câu 1 : (2 điểm)
Quan điểm sáng tác và phong cách nghệ thuật của Nguyễn Ái Quốc:
a. Quan điểm sáng tác
- Hồ Chí Minh xem văn nghệ là một hoạt động tinh thần phong phú và phục vụ có hiệu quả cho sự nghiệp cách mạng. Nhà văn, nhà thơ phải ở giữa cuộc đời góp phần vào nhiệm vụ đấu tranh giải phóng xã hội (Cảm tưởng độc thiên gia giải thi)
- Hồ Chí Minh chú ý đến đối tượng thưởng thức, quảng đại quần chúng là đối tượng để phục vụ.
- Người đã đề ra một kinh nghiệm chung cho hoạt động báo chí văn chương : Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết cái gì? Viết như thế nào?
- Tác phẩm văn chương phải mang tính chân thật
+ Yêu cầu văn nghệ sĩ:"Miêu tả cho hay, cho chân thật, cho hùng hồn".
+ Đề tài của hiện thực cách mạng phải chú ý nêu gương uốn nắn và phê phán cái xấu
+ Chú ý hình thức biểu hiện, tránh lối viết cầu kỳ, xa lạ, nặng nề. Tác phẩm phải trong sáng hấp dẫn, ngôn từ phải chọn lọc, gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt. Tác phẩm văn chương phải thể hiện được tinh thần của nhân dân và được nhân dân yêu thích.
b. Phong cách nghệ thuật
- Văn chính luận bộc lộ tư duy sắc sảo, giàu tri thức văn hóa, gắn với lý luận thực tiễn, giàu tính luận chiến, vận dụng hiệu quả nhiều phương thức biểu hiện.
- Truyện và kí đặt nền móng cho văn xuôi cách mạng, ngòi bút chủ động và sáng tạo, Cách kể chuyện chân thực, giọng điệu sắc sảo, châm biếm, châm biếm, tinh tế chất trí tuệ và hiện đại là những nét đặc sắc của truyện ngắn Nguyễn Ái Quốc.
- Thơ ca đa dạng và phong phú sử dụng nhiều thể loại. Nhiều hình thức theo lối cổ thi, hàm xúc uyên thâm đạt chuẩn mực về nghệ thuật. Thơ của Người mạng dđặc điểm thơ ca cổ Phương Đông nói ít, gợi nhiều.
Câu 2. (3 điểm)
1. Mở bài : Nêu khái quát quan niệm của Nguyễn Du về đồng tiền tác oai tác quái trong đời Kiều và hôm nay vẫn còn nguyên giá trị thời sự
2. Thân bài:
- Quan niệm của Nguyễn Du về đồng tiền trong truyện Kiều:
1. Đồng tiền xuyên xuốt cuộc đời bất hạnh của Kiều, khiến Kiều trở thành vật ngã giá, trao đổi.
2. Đồng tiền vùi dập vẻ đẹp nhân cách, giá trị tinh thân về tình yêu, tình thương trong xã hội.
3. Qua đời Kiều Nguyễn Du tố cáo và lên án đanh thép sự đảo điên của xã hội vì đồng tiền
- Quan điểm của bản thân về đồng tiền trong cuộc sống ngày hôm nay:
1. Nêu lên tác hại của đồng tiền đối với những người lạm dụng nó làm vụ lợi cá nhân.
2. Khẳng định giá trị đồng tiền ở mặt tích cực
3. Có những thứ quan trọng hơn tiền bạc, nhưng đồng tiền lại là một phần không thể thiếu trong cuộc sống
- Nêu suy nghĩ của bản thân: Từ chỗ nhận thấy được giá trị cũng như tác hại của đồng tiền trong cuộc sống để rút ra bài học kinh nghiệm về tiết kiệm và sử dụng đồng tiền một cách chính đáng.
3. Kết luận: Khẳng định lại suy nghĩ của bản thân.
Câu 3.a: Theo chương trình chuẩn
* Giọng thơ tâm tình, ngọt ngào, tha thiết:
Bài thơ Việt Bắc nói chung và trích đoạn được nói riêng được viết theo lối đối đáp giao duyên nam nữ, gần với ca dao - dân ca. Đó là giọng thơ tha thiết, mặn nồng của người đi, kẻ ở ( mình - ta; ta - mình)
Âm hưởng trữ tình âu nặng từ khúc dạo đầu đến ngững lời nhắn gửi, giãy bày, nỗi nhớ da diết trong toàn đoạn thơ.
* Tính dân tộc đậm đà:
- Ở phương diện nội dung:
+ Bức tranh chân thực đậm đà bản sắc dân tộc về thiên nhiên và con người Việt Bắc để tái hiện trong tình cảm thiết tha, gắn bó sâu sắc của tác giả.
+ Tác phẩm đã đề cập tới vấn đề truyền thống ân nghĩa thủy chung
- Ở phương diện nghệ thuật:
+ Thể thơ lục bát được tác giả sử dụng nhuần nhuyễn với những câu thơ lúc hùng tráng, lúc tha thiết, sâu lắng nhẹ nhàng
+ Kết cấu: Cách cấu tứ gần với lối đối đáp giao duyên cảu nam nữ trong ca dao - dân ca
+ Hình ảnh: Nhiều hình ảnh mang tính chất dân tộc (núi, nguồn . . ._, hình ảnh mang tính giai cấp được sử dụng một cách tự nhiên và sáng tạo.
+ Ngôn ngữ: Cặp đại từ nhân xưng "ta" - "mình" và cấu trúc lời hỏi, lời đáp đối ứng được sử dụng xuyên xuốt trong bài thơ gần với hình thức ca dao về tình cảm lứa đôi.
+ Nhạc điệu: Nhiều từ ngữ được lặp lại nhiều lần (nhớ, ta, mình . . .) tạo âm điệu nhịp nhàng, tha thiết, ngọt ngào, sâu lắng nhưng không đơn điệu (lúc hùng tráng, lúc trang nghiêm)
+ Chất liệu văn học và văn hóa dân gian được vận dụng phong phú, đa dạng, đặc biệt là ca dao trữ tình.
Đánh giá: Việt Bắc là đỉnh cao của thơ Tố Hữu và cũng là một thi phẩm xuất sắc của văn học Việt Nam thời kì kháng chiên chống Pháp. Thành công đó một phần chính là ở giọng thơ tâm tình ngọt ngào và tính dân tộc đậm đà. Với những đặc điểm trên, Tố Hữu đã thực sự lôi cuốn người đọc đến với tác phẩm này và đã làm cho tác phẩm có sức sống lâu bền trong lòng nhân dân.
Câu 3.b (Theo chương trình nâng cao)
* Điểm chung ở 2 tác phẩm:
- Cả 2 tác phẩm đều là những sáng tác thuộc giai đoạn văn học cách mạng 1945 - 1975
- Nhân vật chính trong truyện đều là những người lao động, có cuộc sống bất hạnh khổ đau nhưng họ đều có vẻ đẹp trong tâm hồn: Cho dù cuộc sống có bị vùi dập, bị đẩy vào tình thế bi đát nhưng họ vẫn luôn có niềm tin vào cuộc đời, vẫn luôn hướng tới một tương lai tươi sáng.
* Nét riêng:
- Vợ chồng A Phủ của nhà văn Tô Hoài:
+ Miêu tả số phận: Tác phẩm là bức tranh chân thực về số phận đau khổ của những người nông dân lao động miền núi dưới ách áp bức nặng nề của phong kiến, thực dân.
+ Phát hiện khẳng định vẻ đẹp tâm hồn của người lao động: Tác phẩm chính là bài ca bất diệt, về khát vọng tự do hướng tới cuộc đời mới và cách mạng của những người lao động miền núi vùng Tây Bắc của Tổ quốc.
- Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân
+ Miêu tả số phận: Tác phẩm đã khắc họa một cách chân thực, cảm động về thân phận bi thảm, rẻ rúng của con người trong nạn đói khủng khiếp năm Ất Dậu 1945 - Trong nạn đói, con người có thể xem như một thứ hàng có thể nhặt được giữa đường.
+ Phát hiện khẳng định vẻ đẹp tâm hồn của người lao động: Dù phải đối mặt với cái chết đang cận kề, người lao động vẫn cưu mang, đùm bọc, che chở và giúp đỡ nhau để vượt qua hoàn cảnh khốn cùng, họ vẫn luôn khao khát một tổ ấm gia đình, hướng tới tương lai tươi sáng.
Qua phân tích những đặc sắc riêng từng tác phẩm, học sinh cần thấy vai trò và khả năng sáng tạo của nhà văn, đồng thời cũng thấy được khuynh hướng chung trong cảm nhận và miêu tả, khám phá đời sống của văn học Cách mạng Việt Nam sau cách mạng tháng Tám năm 1945.