1.Giải thích khái niệm (tư ngữ)
- Tập quán xấu: Thói quen, nếp quen trong đời sống xã hội trong cuộc sống lao động, sinh hoạt ngày có khả năng gây hại đến cuộc sống cá nhân như xã hội.
- Người khách qua đường: Người xa lạ, không quen biết , chỉ tình cờ ghé ngang qua, chỉ thoảng qua trong cuộc sống, để lại dấu ấn mờ nhạt trong kí ức của ta, ta không để ý đến nhiều và cũng không suy nghĩ đến thực chất của nó.
- Người bạn thân ở chung nhà: Gắn bó, song song tồn tại và có những ảnh hưởng sâu đậm đến cuộ sống cũng như tâm hồn của ta.
- Ông chủ nhà khó tính: Chế ngự, điều khiên, bắt buộc ta phải làm theo một sức mạnh không thể cưỡng lại được khiến ta phải quy phục.
- Khách qua đường, bạn thân chung nhà, ông chủ nhà khó tính là cách nói hình ảnh để khái quát quá trình của thói quen xấu: nó len lỏi từng bước trong đời sống con người, dần dần, theo thời gian, nó biến đổi về chất, từng bước thay đổi dần vai trò của nó trong đời sống của ta. cùng với sự thay đổi vai trò của tập quán xấu trong cuộc sống của ta là sự thay đổi bản chất của chính ta: khi để thói quen xấu chế ngự bản thân là ta đã tự đánh mất chính mình, không còn là ta nữa.
Câu nói khẳng định sức tác động mạnh mẽ của thói quen xấu trong việc làm thay đổi cuộc sống và nhân cách con người.
2.Phân tích lí giải
- Vì sao thói quen xấu có thể xâm nhập và tạo thành những ảnh hướng đến sự sống của chúng ta?
+ Do nhận thức của ta còn hạn chế, chưa phân biệt được tốt-xấu và chưa ý thức được đầy dủ về tác hại của cái xấu.
+ Do bản lĩnh của ta còn kém, chưa đủ dức để chế ngự và khắc phục những thói quen xấu của bản thân mình.
+ Do ý thức của ta chưa nghiêm túc nên còn dễ dãi hời hợt đối với bản thân.Sự buông lỏng của bản thân bao giờ cũng dẫn con người đến những thói xấu.
- Vì sao thói quen xấu ban đầu chỉ là người khách qua đường mà cuối cùng lại là ông chủ khó tính?
+ Mỗi một thói quen, dù tốt hay xấu, đều không bỗng dung mà có. Nó phải có biểu hiện đầu tiên, rồi lặp đi lặp lại nhiều lần mà ăn sâu vào tiềm thức để tồn tại một bản năng, lúc ấy nó mới thành tập quán, thói quen.
- Trong mỗi cá nhân đều tồn tại hai phần: ý thức và bẳn năng. Nếu ý thức là hàng rào chắn vững chắc thì bản năng lại là khe hở của hàng rào. Có sự tự ý thức mỗi người sẽ không dễ dàng buông trôi bản thân theo cái xấu. Song chính sự tồn tại của những khe hở trong ý thức của con người sẽ khiến con người lùi bước thỏa hiệp với những thói quen không tốt.
+ Sự lùi bước lúc đầu có thể tạm thời, do ảnh hưởng của những điều kiện khách quan. SOng nếu không có ý thức điều chỉnh bản thân, nghiệm khắc với chính mình thì dần dần việc lùi bước trước cái xấu cũng trở thành một thói quen khiên ta chấp nhận chế ngự thói quen xấu.
3.Bình luận đánh giá
- Lời nhận xét đúng đắn xuất phát tử sự thấu hiểu đặc điểm tâm lí của con người (ví dụ: hút thuốc là dẫn đến nghiện, lười học dẫn đến cóp bài, tham lợi nhuận dẫn đến làm hàng giả,kém chất lượng, thiếu khả năng kiềm chế dẫn đến nói tục, chửi bậy, cáu gắt, thôi bạo, ngại va chạm nên dẫn đến ươn hèn...)
- Lời cảnh báo nghiêm khắc và sáng suốt xuất phát từ ý thức về tác hại của thói quen xấu và khả năng tác động của nó đối với cuộc sống và phẩm chất của con người.
4.Liên hệ, rút ra bài học
Để ngăn chặn thói quen xấu cần nghiêm khắc với bản thân mình, cần tỉnh táo nhận thức rõ và phân biệt tốt-xấu, đúng-sai, cần nâng cao hiểu biết, dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật để loại bỏ thói xấu, vượt lên chính mình.