Hãy làm rõ biểu hiện của tính sử thi trong đoạn trích "Việt Bắc" của Tố Hữu.
Hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về câu nói của nhà bác học L. Pát -xtơ:
Trong " Đất nước" (Trích trường ca "Mặt đường khát vọng"), Nguyễn Khoa Điềm viết:
Nước là nơi "con cá ngư ông móng nước biển khơi".
Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng.
Anh/ chị hãy phân tích đoạn thơ trên để làm rõ nét mới lạ, sâu sắc trong cách cảm nhận của nhà thơ về đất nước.
Câu 3b. Theo chương trình nâng cao:
Nét riêng trong cảm hứng nhân đạo thể hiện qua truyện ngắn "Hai đứa trẻ" của Thạch Lam và " Chí Phèo" của Nam Cao.
ĐÁP ÁN
I. PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH (5,0 điểm)
Câu I (2 điểm)
Tính sử thi trong đoạn trích "Việt Bắc" của Tố Hữu
- Tính sử thi là khuynh hướng thẩm mỹ, tiêu biểu của văn học Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975. "Việt Bắc" là một tác phẩm xuất sắc trong giai đoạn này mang đậm tính sử thi.
- Biểu hiện ở nội dung:
+
Coi những sự kiện chính trị lớn của đất nước là đối tượng thể hiện chủ
yếu, luôn đề cập đến những vấn đề có ý nghĩa lịch sử và có tính toàn
dân.
+ Tập trung khắc họa những bối cảnh rộng lớn, những biến cố quan trọng có tác động mạnh mẽ tới vận mệnh dân tộc.
+ Con người đại diện cho khí phách, phẩm chất và ý chí toàn dân tộc.
( Học sinh có thể trình bày đề tài
đề cập đến cuộc kháng chiến vĩ đại, thần thánh của dân tộc, tình cảm
lớn đối với nhân dân đất nước và Bác Hồ; chủ đề đước thể hiện nghĩa tình
cách mạng và kháng chiến, "Việt Bắc" là bản hùng ca về cuộc kháng chiến
ảnh hùng; con người mang tầm vóc sử thi: mỗi cán bộ, mỗi người dân Việt Bắc là một chiến sĩ. Họ thể hiện phẩm chất tốt đẹp của dân tộc.)
- Biểu hiện ở hình thức, nghệ thuật: dung lượng tác phẩm, lớn, bài thơ dài; giọng điệu chung là hào hùng, tha thiết, khi sảng khoái . . .; khai thác hiệu quả các biện pháp tu từ so sánh, cường điệu . . .
Câu II (3 điểm)
+ Hiểu đầy đủ câu nói trên: mỗi người có thể học tập, tiếp thu tri thức của nhân loại ở bất kỳ nơi nào nhưng trong lòng phải có Tổ Quốc.
- Bình luận:
+
Con người có thể học tập, tiếp nhận tri thức mà không cần phân biệt
nguồn gốc tri thức đó vì tri thức là của chung của nhân loại.
+
Người có học vấn phải nhận thức được ý nghĩa của Tổ Quốc đối với mỗi
người, từ đó ý thức về bổn phận, trách nhiệm của mình với Tổ Quốc.
+ Người có học vấn mà trong lòng không có Tổ Quốc sẽ thiếu trách nhiệm, thậm trí có thể phản bội Tổ Quốc.
+
Thể hiện tình yêu Tổ Quốc, người có học vấn biết trân trọng những giá
trị truyền thống của Tổ Quốc mình, biết đem trí tuệ, năng lực để phụng
sự Tổ Quốc.
- Bày tỏ thái độ và ý kiến: Không phải
chỉ có những người có học vấn mới có tình yêu Tổ Quốc, câu nói là lời
nhắc nhở những người trí thức hãy đem tài năng, trí tuệ để góp sức và
công cuộc xây dựng đất nước. Liên hệ bản thân.
Câu III. a (5 điểm)
Phân tích đoạn thơ" Đất nước" của Nguyễn Khoa Điềm để làm rõ nét mới lạ, sâu sắc trong cách cảm nhận của nhà thơ về đất nước.
1. Giới thiệu về tác giả , tác phẩm, đoạn trích:
-
Nguyễn Khoa Điềm thuộc thế hệ nhà thơ trẻ thời kỳ chống Mỹ cứu nước.
"Mặt đường khát vọng" (1971) là bản trường ca xuất sắc viết về sự thức
tỉnh của tuổi trẻ miền Nam với đất nước, nhân dân.
- Đoạn thơ thể hiện cảm nhận mới mẻ, sâu sắc của nhà thơ về đất nước.
2. Cảm nhận mới mẻ, sâu sắc về đất nước.
a/ Sự mới mẻ, sâu sắc về nội dung
- Cách nhìn về đất nước cụ thể mà khái quát, bình dị mà lớn lao:
+ Đất nước được hình thành từ những gì bé nhỏ, gần gũi, riêng tư trong cuộc sống mỗi người.
+
Đất nước là sự hòa quyện không tách rời. -Hình tượng đất nước được mở
ra ở bề rộng không gian, chiều dài thời gian, và ở chiều sâu văn hóa:
+
Bề rộng không gian, gần gũi thân thương với mỗi người, không gian hò
hẹn nhớ nhung của tình yêu đôi lứa, không gian mênh mông giàu đẹp của
lãnh thổ, không gian sinh tồn thiêng liêng của cộng đồng dân tộc đoàn
kết.
+ Chiều giài thời gian gắn liền với chiều dài lịch sử, nhân dân bền bỉ, kiên cường xây dựng và bảo về đất nước.
+ Chiều sâu văn hóa của một dân tộc có truyền thống lâu đời.
b. Sự mới mẻ, sâu sắc về nghệ thuật:
- Cách thể hiện đậm đà màu sắc dân gian: Vận dụng phong phú chất liệu văn hóa và văn học dân gian: Đất Nước của nhân dân trở thành hình tượng trung tâm, giàu sức gợi cảm.
- Thể thơ tự do, biến đổi linh hoạt về nhịp điệu, có sự kết hợp giữa chất chính luận và trữ tình, từ Đất Nước viết hoa, lúc được tách ra để khơi sâu, lúc hợp lại tạo sự thống nhất, gắn bó.
3. Đánh giá chung:
Đoạn thơ giàu chất suy tưởng và cảm xúc, thể hiện tình yêu, niềm tự hào về đất nước và cách nhìn mới mẻ về Đất Nước của nhân dân. Qua đó nâng cao tình yêu và ý thức trách nhiệm với đất nước của mỗi người.
Câu IIIb (5 điểm)
Nét riêng trong cảm hứng nhân đạo thể hiện qua truyện ngắn "Hai đứa trẻ" của Thạch Lam và " Chí Phèo" của Nam Cao.
1. Giới thiệu chung:
- Thạch Lam là cây bút truyện ngắn xuất sắc trước cách mạng tháng Tám 1945. " Hai đứa trẻ" là một trong những truyện ngắn đặc sắc nhất của Thạch Lam. Tác phẩm được in trong tập "Nắng trong vườn". Cũng như nhiều truyên ngắn khác của tập truyện, "Hai đứa trẻ" thể hiện cảm hứng nhân đạo rõ rệt.
+
Nam cao là nhà văn hiện thức tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại.
Tác phẩm của ông chân thực và thấm đượm triết lý nhân sinh . . "Chí Phèo" là truyện ngắn xuất sắc tiêu biểu cảu Nam Cao trước cách mangh tháng Tám có giá trị nhân đạo sâu sắc.
2. Nét riêng trong cảm hứng nhân đạo thể hiện qua truyện ngắn "Hai đứa trẻ" của Thạch Lam và " Chí Phèo" của Nam Cao.
a. Hai đứa trẻ (Thạch Lam)
-
Thể hiện niềm xót thương của nhà văn với những kiếp người nghèo khổ,
sống mòn mỏi, lay lắt nơi phố huyện nghèo (Mấy đứa trẻ, mẹ con chị Tí,
Bác Xẩm . . .và chị em Liên )
_ Phát hiện những phẩm chất tốt đẹp của người dân nghèo ở phó huyện (Cần cù, chịu thương chịu khó, giàu lòng yêu thương . . .)
- Trân trọng ước mơ nhỏ bé, bình dị của người dân nghèo về một cuộc sống tươi sáng, có ý nghĩa hơn.
b. Chí Phèo ( Nam Cao)
- Lên án xã hội tàn bạo tha hóa con người, chặn mọi đường sống của người dân vô tội.
-
Thể hiện niềm thông cảm trước số phận bi kịch cảu con người bị xã hội
tước quyền sống, quyền hạnh phúc, đẩy vào con đường lưu manh tội lỗi.
-Khẳng định bản chất lương thiện, khát vọng hoàn lương của họ.
c. Mỗi tác giả thể hiện cảm hứng nhân đạo bằng nghệ thuật độc đáo.
- "Hai đứa trẻ" (Thạch
Lam) không có cốt truyện, nhân vật không nhiều, biến cố ít . . ., diễn
tả nội tâm sâu sắc, giọng điệu nhẹ nhàng, sâu lắng . . .
- "Chí Phèo" (Nam Cao): Bút pháp hiện thực sắc sảo, miêu tả nội tâm nhân vật sâu sắc, giọng văn lạnh lùng như dồn nén cảm xúc.
3. Đánh giá chung
Thạch
Lam và Nam Cao thể hiện cùng đề atfi, cùng có cảm hứng nhân đạo nhưng
bằng phong cách riêng đã tạo ra hai tác phẩm độc đáo - "Hai đứa trẻ" và "Chí Phèo" - làm giàu có nền căn học Việt Nam Trước cách mạng tháng Tám.