Câu 1
Tây Bắc ư? Có riêng gì Tây Bắc
Khi lòng ta đã hóa những con tàu
Khi Tổ quốc bốn bề lên tiếng hát
Tâm hồn ta là Tây Bắc, chứ còn đâu?
(ChếLan Viên – Tiếng hát con tàu)
1.Hai hình ảnh nổi bật trong đoạn thơ là gì? Chúng được xây dựng theo biện pháptu từ nào? Ý nghia của hai hình ảnh đó?
2.Kết cấu của khổ thơ có gì độc đáo? Ý nghĩa của cách kết cấu đó trong việc thểhiện nội dung, cảm xúc thơ?
3.Nêu nội dung, cảm hứng của khổ thơ được lấy làm lời đề từ cho bài “Tiếng hátcon tàu” này. Hãy cho biết khổ đề từ này gợi cho anh/ chị suy nghĩ gì về bàithơ này?
Trảlời:
1.Haihình ảnh nổi bật trong đoạn thơ: Hình ảnh con tàu và hình ảnh Tây Bắc. Hai hìnhảnh được xây dựng thông qua biện pháp ẩn dụ.
- Ý nghĩa:
+ Hìnhảnh con tàu là một hình ảnh biểu tượng vì khi bài thơ ra đời và được in trongtập “Ánh sáng và phù sa” thì vẫn chưa có đường tàu lên Tây Bắc. Do đó, nói đếncon tàu ta thường nghĩ đến những chuyến đi xa, đến những miền đất trên khắp Tổquốc. Đặt trong hoàn cảnh sáng tác bài thơ, khi đất nước đang bước vào côngcuộc xây dựng, phát triển vùng kinh tế mới Tây Bắc, con tàu biểu tượng cho khátvọng lên đường, khát vọng đi xa, về với nhân dân, hòa nhập trong đời sống lớncủa đất nước. Đó chính là con tàu tâm tưởng, con tàu của khao khát được khámphá và sáng tạo của cái tôi trữ tình.
+ Địa danh Tây Bắc: là một vùng núi cao phíatây của Tổ quốc, nơi diễn ra công cuộc tái thiết sau kháng chiến chống Phápnhững năm 1958 – 1960. Nói đến Tây Bắc, ta thường liên tưởng đến những miền đấtxa xôi của Tổ quốc, những nơi còn đó vết thương chiến tranh cần bàn tay dựngxây, hàn gắn. Nhưng Chế Lan Viết “Có riêng gì Tây Bắc”, ý thơ do đó được rộngmở, và Tây Bắc trở thành hình ảnh biểu tượng cho mọi miền của đất nước, nơi cócuộc sống gian lao mà sâu nặng nghĩa tình, nơi khắc ghi bao kỷ niệm khángchiến, nơi vẫy gọi mọi người đi tới, nơi được coi là cội nguồn của sự sống, cảmhứng sáng tạo nghệ thuật.
2. Kết cấuđặc biệt của khổ thơ:
- Khổ thơ có kết cấu độc đáo: là lời tự vấn rồi tự trả lờicủa nhân vật trữ tình. Dù có thành phần gọi – đáp nhưng đó là sự tự nhận thức,tự vấn rồi thôi thúc bản thân.
- Ý nghĩa: cách kết cấu này khiến đoạn thơ giống như một lờitự bạch, tự giãi bày cảm xúc, nỗi niềm của nhân vật trữ tình trước đời sốnglớn, không khí mới của đất nước, trước lời gọi của Tổ quốc bốn bề lên tiếnghát. Nó thể hiện quá trình nhận thức, tự đấu tranh, để rồi tự nguyện lên đường,khẳng định “tâm hồn ta là Tây Bắc” – hòa cái Tôi cá nhân nhỏ bé trong đời sốnglớn của đất nước, trong cái ta chung của nhân dân. Do đó, đây là một hình thứcbộc lộ một cách chân thành, tha thiết mà rất sâu sắc tâm trạng của chủ thể trữtình.
3. Nội dung, cảm hứng của khổ thơ: Toàn bộ khổ thơ là lời tựnhận thức, giục giã bản thân lên đường, hòa mình trong không khí của thời đại,trong cuộc sống lớn của nhân dân. Đó chính là khát vọng của cái Tôi cá nhân hòanhập trong cái Ta chung, đi từ chân trời của một người đến chân trời của muônngười, để được góp sức dựng xây, cống hiến cho đất nước.
- Nội dung, cảm hứng của khổ đề từ này chính là mạch nguồn,định hướng mạch cảm xúc xuyên suốt toàn bài thơ: khát vọng về với nhân dân, vềvới Tổ quốc trong ân tình sâu nặng và lòng biết ơn tha thiết.
Câu 2
Hỡi đồng bào cả nước,
“Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bìnhđẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong nhữngquyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc".
Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn Độc lậpnăm 1776 của nước Mỹ. Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: tất cả các dân tộctrên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sungsướng và quyền tự do.
Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền củaCách mạng Pháp năm 1791 cũng nói: “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyềnlợi; và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi”.
Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được.
(HồChí Minh – Tuyên ngôn độc lập)
1.Mở đầu bản “Tuyên Ngôn độc lập”, Hồ Chí Minh đã trích dẫn lời trong những bảntuyên ngôn nào? Việc trích dẫn đó có ý nghĩa gì về mặt nội dung, tư tưởng vànghệ thuật lập luận?
2.Trong đoạn mở đầu trên, từ lời tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ, Hồ Chí Minh cósự sáng tạo ra luận điểm gì mới? Suy nghĩ của em về luận điểm đó?
3.Đối tượng hướng tới của bản “Tuyên ngôn Độc lập” là ai? Cách lập luận ở đoạntrích trên phù hợp vỡi đối tượng đó như thế nào?
4.Đoạn trích trên thuộc phong cách ngôn ngữ nào? Lý giải tại sao có kết luận vậy?
Trảlời:
1.Mở đầubài tuyên ngôn độc lập HCM đã trích dẫn lời trong những bản tuyên ngôn độc lậpcủa nước Mỹ và tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp.
- Ý nghĩa:
+ Về nội dung, tư tưởng: Nêu lên nguyên lý chung về quyềncon người sinh ra phải được tự do, bình đẳng, mưu cầu hạnh phúc. Đó là những tưtưởng lớn, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, tạo tiền đề chính nghĩa, làm cơ sởpháp lý cho bản tuyên ngôn và dân tộc ta.
+ Về nghệ thuật lập luận: Đây là những chứng cứ cụ thể, đượccả nhân loại ghi nhận nên không thể chối cãi. Cho nên, việc trích dẫn này khiếncho lập luận chặt chẽ, thuyết phục, làm cơ sở cho những lập luận tiếp theo vàhệ thống lập luận trong toàn bản tuyên ngôn.
2.Trongđoạn mở đầu trên, từ lời tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ, Hồ Chí Minh có sự sángtạo ra luận điểm mới: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng,dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do. Đây là lờikhẳng định sự bình đẳng của mọi dân tộc trên thế giới. Đồng thời khẳng định vịthế ngang hàng, bình đẳng của dân tộc Việt Năm với các nước lớn trên thế giới.Qua đó, Hồ Chí Minh khẳng định đanh thép độc lập, chủ quyền của dân tộc, gópphần thức tỉnh, thôi thúc phong trào đấu tranh giành độc lập ở các xứ thuộcđịa. Vì thế, đây là một đóng góp lớn về mặt lí luận cách mạng của Hồ Chí Minh.
3.Đốitượng hướng tới của bản tuyên ngôn độc lập là: quốc dân đồng bào, nhân dân thếgiới và bọn thực dân, đế quốc đang âm mưu quay trở lại xâm lược nước ta.
- Sự phù hợp của cách lập luận với đối tượng:
+ Với nhân dân ta: thể hiện được ý chí, tinh thần yêu nước,tự hào dân tộc, đặc biệt là ý thức về độc lập, chủ quyền của đất nước ta trướccác nước lớn. Hồ Chí Minh đặt ngang hàng ba bản tuyên ngôn, ba cuộc cách mạngvà ba nền độc lập của nước Mỹ, Pháp và Việt Nam với nhau.
+Với nhân dân thế giới: Việc trích lời trong hai bản tuyênngôn nói trên thể hiện rõ việc độc lập của Việt Nam theo đúng các nguyên tắcdân tộc bình đẳng, vì những giá trị nhân văn, đặc biệt là quyền con người.
+ Với bọn đế quốc, thực dân âm mưu xâm lược: Cách mở đầu nàynhư một lời cảnh báo chúng chớ có quay lại xâm lược. Vì nền độc lập của ta vừalà quyền vừa là kết quả tất yếu của quá trình đấu tranh cách mạng gần 100 nămqua. Nếu chúng quay lại, vô hình chung đã xâm phạm lên những tư tưởng, nguyêntắc về nhân quyền, dân tộc quyền của cha ông chúng để lại. Đó là một sự phảnbội, một tội ác.
4.Đoạntrên thuộc phong cách ngôn ngữ chính luận.
Lý do:
+ Đề cập đến vấn đềchính trị, xã hội mang tính trọng đại quốc gia.
+ Thể hiện rõ lập trường, tư tưởng của người viết, mang tínhluận chiến cao.
+ Lập luận chặt chẽ, lý lẽ sắc bén, dẫn chứng xác thực.
+ Giọng văn vừa hào hùng, đanh thép vừa thiết tha, tràn đầycảm xúc, mang tính thuyết phục cao