Từ ấy - tố Hữu

TỪ ẤY

Mở bài: (Tham khảo)

          Tố Hữu được ví như “cánh chim đầu đàn” của nền thơ ca cách mạng Việt Nam. Thơ ông có sức sống lâu bền trong lòng bạn đọc nhờ chất men say của lí tưởng cộng sản, của tình yêu thương chân thành đối với con người và niềm tin bất diệt vào tương lai. Bài “Từ ấy” đã ghi lại những giây phút say mê cuả nhà thơ khi bắt gặp ánh sáng của Đảng soi đường. Đó không chỉ là cảm xúc vui sướng, phấn khởi và còn là những chuyển biến lớn trong tình cảm, nhận thức, sự thay đổi lẽ sống của một tâm hồn trẻ tuổi đang tìm hướng đi cho cuộc đời.

*Khổ 1: Niềm vui sướng, niềm hạnh phúc tột đỉnh và niềm say mê của tác giả khi bắt gặp lí tưởng cách mạng.

          - Tác giả khẳng định lí tưởng cộng sản như một nguồn sáng mới làm bừng tỉnh, bừng sáng tâm hồn và trí tuệ nhà thơ (chú ý phân tích hình ảnh “bừng nắng hạ”: ánh sáng của ngày hè, rất nồng nàng, rạng rỡ. Từ “bừng” chỉ ánh sáng phát ra đột ngột).

          - Hình ảnh “mặt trời chân lí chói qua tim” là một hình ảnh độc đáo, bất ngờ, táo bạo, giàu ý nghĩa thẩm mĩ mà rất chính xác, gợi cảm. Mặt trời là nguồn sáng rực rỡ, chói chang và duy nhất đưa lại nguồn sống cho muôn loài. Hình ảnh “mặt trời chân lí” đi liền với nhóm từ “chói qua tim” đã diễn tả được niềm vui rất đỗi thiêng liêng, có cái gì đó gần như “choáng váng” (Hoài Thanh) và có sức xuyên thấu kì diệu, mạnh mẽ của lý tưởng cộng sản đối tình cảm, nhận thức của người chiến sĩ.

          - Hai câu sau: với bút pháp trữ tình, lãng mạn cùng với hình ảnh so sánh có tính chất khẳng định (Tố Hữu dùng từ “là” chứ không dùng từ “như”, tác giả đã bày tỏ được niềm hạnh phúc vô biên, sức sống kì diệu cua tâm hồn mình trong buổi đầu đến với lí tưởng của Đảng. Người đọc có thể hình dung ra tâm hồn nhà thơ trước khi bắt gặp ánh sáng lí tưởng cách mạng giống như một khu vường mùa đông, hiu quạnh, cành khô, úa lá còn giờ đây khu vườn ấy được tưới tắm dưới ánh sáng của lí tưởng cách mạng bổng trở nên xanh tươi, tràn ngập ánh nắng của mặt trời hồng, rộn rã tiếng chim ca và ngào ngạt hương sắc. Vẻ đẹp của khu vường ấy đối với nhà thơ Tố Hữu còn là vẻ đẹp và sức sống mới của một hồn thơ.

          * Khổ 2: Biểu hiện những nhận thức mới và lẽ sống mới

          - Giác ngộ lý tưởng cộng sản, giác ngộ về nhận thức và lẽ sống đối với người chiến sĩ cộng sản được thể hiện trước hết ở việc thay đổi chỗ đứng.  Nếu như trước đó, tâm trạng của nhà thơ là: “Bâng khuâng đứng giữa hai dòng nước/Chọn một dòng hay để nước trôi” thì bây giờ nà thơ chủ động, tự giác hòa “cái tôi” với “cái ta” chung của mọi người”, tự nguyện đứng trong hàng ngũ những người lao khổ.

          - Từ “buộc” thể hiện ý thức tự nguyện sâu sắc và quyêt tâm cao độ của Tố Hữu nguyện gắn bó mật thiết, sống chan hòa với “mọi người” với “trăm nơi” với quần chúng lao động khắp mọi miền đất nước, đặc biệt là những người cùng khổ. Cụm từ “để tình trang trải” thê hiện tâm hồn nhà thơ như muốn trải rộng với cuộc đời rộng lớn, tạo ra khả năng đồng cảm sâu xa với mọi cảnh ngộ của cuộc đời cần lao.

          - Hai câu sau: “Để hồn tôi..../Gần gũi...đời” khẳng định tình cảm hữu ái giai cấp của Tố Hữu. Tâm hồn nhà thơ từ đây sẽ nghiêng về phía “bao hồn khổ” để cảm thông, chia sẻ, để cá nhân hòa vào tập thể, tạo nên một sức mạnh quần chúng đông đảo, vĩ đại.

* Khổ 3: Tiếp tục thể hiện sự chuyển biến trong nhận thức và sự thay đổi lẽ sống

          - Tố Hữu khẳng định sự chuyển biến tình cảm của mình. Tác giả tự nhận mình là một thành viên thân thiết ruột thịt trong đại gia đình quần chúng bị áp bức, đau khổ trong xã hội. Các điệp từ “là” cùng với các từ “con”, “em”, “anh” đã khẳng định điều đó.

          - Số từ ước lệ “vạn” chỉ số lượng hết sức đông đảo. Chính những người “anh” phải sống “kiếp phôi pha”, những người “em” .. “cù bất cù bơ” ấy mà Tố Hữu đã dũng cảm, say mê dấn thân trên con đường cách mạng dù biết răng: “Dấn thân vô là phải chịu tù đày/Là gươm kề tận cổ súng kề vai/Là thân sống chỉ coi còn một nửa”. Và cũng từ đây thơ Tố Hữu luôn là tiếng nói cảm thông đối với những “em bé mồ côi”, “lão đầy tớ”, “cô gái giang hồ”.. những con người bần cùng trong xã hội.

          Kết luận:

Có thể coi “Từ ấy” là một tuyên ngôn nghệ thuật và mang đậm phong cách thơ Tố Hữu. Nó xứng đáng là một tiếng hát lạc quan, yêu đời, đắm say lí tưởng của người chiến sĩ trẻ tuổi. Tiếng hát đó cất lên cách đây gần một thế kỉ vậy mà vẫn cứ đắm say lòng người.