Gợi ý tham khảo:
1. Mở bài
- Giới thiệu nhà văn Kim Lân
- Giới thiệu tác phẩm Vợ nhặt:
+ Xuất xứ.
+ Nội dung chính.
+ Giá trị nhân đạo sâu sắc tạo nên nét hấp dẫn cho tác phẩm.
2.Thân bài
1. Giải thích khái niệm nhân đạo
- Cảm hứng nhân đạo là cảm hứng truyền thống của văn học và con người
Việt Nam. Cốt lõi của tinh thần nhân đạo là tình yêu thương con người.
Nó biểu hiện ra ở thái độ cảm thông, chia sẻ với mọi nỗi khổ đau, bất
hạnh của con người, là sự trân trọng, là niềm tin ở những phẩm chất tốt
đẹp của con người. Nó còn thể hiện ở thái độ đồng tình và khao khát phấn
đấu cho con người để sống sung sướng, tự do trong hoàn cảnh xã hội có
đấu tranh giai cấp. Lòng nhân đạo còn thể hiện ở tinh thần hướng tới
tương lai, chỉ ra được con đường giải thoát cho người lao động.
-
Trong tác phẩm “Vợ nhặt” tác giả lấy bối cảnh là nạn đói 1945 – một hoàn
cảnh xã hội điển hình nên càng thấm thía hơn tinh thần nhân đạo.
2. Sự thể hiện giá trị nhân đạo trong truyện ngắn “Vợ nhặt”
a). Lòng nhân đạo thể hiện trước hiện ở thái độ cảm thông của mình với
nỗi khổ đau bất hạnh của con người trong xã hội cũ.
- Không
hiểu về người nông dân, không có một thái độ trân trọng có lẽ KL không
thể tái hiện được bức tranh về hoàn cảnh bi đát khốn cùng của người
nông dân trong nạn đói thê thảm 1945 chân thực đến thế.
- Bức tranh chung của ngày đói thật thảm thương: hình ảnh, âm thanh, mùi vị.
- Không chỉ dừng lại ở đó KL còn giúp ta hiểu hơn nỗi bế tắc, khổ đau
của từng gia đình, từng số phận, trong ngày đói thân phận chị vợ nhặt
Gia cảnh nhà T: một căn nhà dúm dó, đêm tân hôn, bữa ăn… (phân tích).
- Khai thác tình huống T nhặt được vợ nếu ở cây bút bình thường rất dễ
trở thành hài hước và nhân vật chắc chắn không khỏi dị dạng, méo mó.
Nhưng điều đó đã không xảy ra với ngòi bút Kim Lân. Trong những trang
viết của ông có chút rất riêng của nhà văn xứ Kinh Bắc nhưng đằng sau
những chi tiết đó vẫn là một tấm chân tình nồng hậu.
- Ta có
thể cảm nhận được nỗi xót thương, sự cảm thông của nhà văn đối với con
người bị hoàn cảnh đẩy vào sự khốn cùng, bèo bọt trong từng trang văn
của KL. Có được sự cảm thông ấy bởi KL cũng đã từng sống cuộc sống của
người lao động đầy cơ cực như nhà văn nói: “ăn cháo cám thì tôi và bạn
tôi đã từng ăn”.
b) Không chỉ dừng lại ở sự cảm thông chiều sâu
của tinh thần nhân đạo còn ở chỗ nhà văn đã phát hiện, trân trọng những
phẩm chất tốt đẹp của người lao động, luôn tin tưởng ở bản chất lương
thiện của người lao động: con người dù bị đẩy đến đường cùng vẫn giữ
được bản chất lương thiện.
- Vẻ đẹp tâm hồn:
+ Tràng cho người đàn bà ăn.
+ Mẹ T, bà cụ Tứ, chấp nhận người con dâu.
+ Dân xóm ngụ cư.
- Bản chất lương thiện: phân tích hình ảnh chị vợ nhặt sau khi về nhà chồng.
Qua đây thể hiện cái nhìn đầy niềm tin của KL ở bản chất lương thiện
của con người: con người…Phát hiện ra điều đó, ngòi bút KL có tính nhân
đạo sâu sắc.
c) Điều đặc biệt KL còn thấy được bản chất sống
khỏe khoắn trong tâm hồn người lao động: dù bị cái đói, cái chết dồn
đuổi đến bước đường cùng, họ vẫn khao khát sống, khao khát hạnh phúc
- Tràng.
- Bà cụ Tứ.
- Dân xóm ngụ cư.
d) KL đã thấy được tương lai của họ. Là nhà văn CM, KL không dừng lại ở
những hiện thực u ám, chi tiết kết thúc tác phẩm là một chi tiết giàu ý
nghĩa của thiên truyện.
- Trong bữa cơm đón nàng dâu mới dù
chỉ có (…) nhưng câu chuyện của người vợ nhặt lại nói đến những đoàn
người đi cướp kho thóc của Nhật…Trong óc T hiện ra hình ảnh của lá cờ đỏ
sao vàng…Chi tiết này đã hé mở cho chúng ta thấy con đường giải thoát
của người lao động: con đường đến với cách mạng. Chỉ ra con đường giải
thoát cho người lao động tác phẩm của KL có giá trị nhân đạo sâu sắc.
3. Kết bài
- Khẳng định giá trị nhân đạo – sức hấp dẫn, chiều sâu tư tưởng của tác phẩm.
- Có được giá trị nhân đạo này bởi KL có sự gắn bó ân tình sâu nặng với người nông dân.