1. MB- Nhắc đến Hồ Xuân Hương là nhắc đến một cá tính độc đáo trong thơ ca Việt Nam. Bà được mệnh danh là "bà chúa thơ Nôm"; "là nhà thơ của hai lần độc đáo" - người phụ nữ biết làm thơ và lại là làm thơ để nói về người phụ nữ. Thơ của bà trước hết là tiếng lòng của một người phụ nữ khao khát được yêu, khao khát hạnh phúc. Trong đó, bài "Tự tình II" có thể được coi là tiếng nói thương cảm đối với số phận hẩm hiu của người phụ nữ Việt Nam thời phong kiến, đồng thời để cao vẻ đẹp và khát vọng sống của họ.
2. TB
- Xuyên suốt nội dung bài thơ là ý thức về bi kịch duyên phận và khát vọng sống khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân Hượng.
- Bài thơ đã nêu lên một nghịch đối: duyên phận muộn màng, lỡ dở trong khi thời gian cứ lạnh lùng trôi qua. Nghịc đối này dẫn đến tâm trạng vừa buồn tủi, vừa phẫn uất nhưng cuối cùng vẫn đọng lại nỗi xót xa.
- Nỗi niềm buồn tủi của nhà thơ được gợi lên giữa một đêm khuya:
Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn,
Trơ cái hồng nhan với nước non.
+ Thông thường, giữa không gian rợn ngợp con người cảm thấy mình nhỏ bé, cô đơn, ở đây HXH lại cảm nhận sự cô đơn trước thời gian.
+ Cái nhịp gấp, liên hồi của tiếng trống vừa là sự cảm nhận vừa là sự thể hiện bước đi dồn dập của thời gian và sự rối bời của tâm trạng.
+ Từ "trơ" là tủi hổ, bẽ bàng. Thêm vào đó hai chữ "hồng nhan" đi với từ "cái" thật rẻ rúng mỉa mai
- Hai câu thực nói rõ hơn cảnh và tình:
Chén rượu hương đưa say lại tỉnh,
Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn,
+Dường như HXH đã "ngồi nhẫn tàn canh", ngồi một mình trong cô đơn đối diện với đêm khuya, với vầng trăng lạnh.
+ Cảnh tình chưa đựng hai lần bi kịch: Trăng sắp tàn mà vẫn khuyết chưa tròng. Tuổi xuân đã qua mà nhân duyên không trọn vẹn
+ Hương rượu để lại vị đắng chát, hương tình thoảng qua chỉ để lại phận ẩm duyên ôi.
- Tuy nhiên ở HXH nỗi buồn tủi bao giờ cũng gợi lên một phản ứng tích cực hơn, đo là niềm phẫn uất, phản kháng:
Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám.
Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn.
+ thiên nhiên dường như cũng mang nỗi niềm phẫn uất của con người. Những sinh vật hèn mọn, nhỏ bé cũng không chịu yếu mềm.
+ Cảnh vật đầy sức sống. Một sức sống mãnh liệt ngay trong tình huống bi thảm nhất.
- Thế nhưng bi kịch của HXH là ở chỗ "bà không mảy may thấy mình thua cuộc" nhưng "kết quả là HXH thua cuộc". Bài thơ khép lại bằng tâm trạng chán chường, buồn tủi:
Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại,
Mảnh tình san sẻ tí con con!
+ Từ xuân mang 2 nghĩa: vừa là mùa xuân vừa là tuổi xuân. Mùa xuân của đất trời thì qua đi rồi trở lại. Mùa xuân của cuộc đời con người thì chỉ có một lần trong đời.
=> ý thức về bi kịch của duyên phận. Cảm nhận rõ nỗi cô đơn, bẽ bàng. Bày tỏ thái đô phản kháng rồi lại bất lực quay về với buồn tủi. tất cả những biểu hiện đó đông thời đã thể hiện khát vọng hạnh phúc mãnh liệt của nữ thi sĩ.
3. KB