Để làm rõ sự phức tạp trong diễn biến tâm trạng của ông Hai, em chú ý phân tích tâm trạng ông xoay quanh tình huống nghe tin làng theo giặc. Sau khi nghe tin làng theo giặc, tâm trạng ông Hai, rất phức tạp:+ Vì yêu làng nên ông rất đau khổ khi nghe tin làng theo giặc
+ Nhưng vì yêu nước nên dù yêu làng đến mấy ông vẫn quyết "căm thù làng"
Tuy nhiên đó chỉ là những biểu hiện bề ngoài, lí trí, còn sâu thẳm bên trong tâm hồn thì ông Hai vẫn yêu làng tha thiết. Chính vì vậy ông rơi vào trạng thái mâu thuẫn, đau khổ và tuyệt vọng.
Cuối cùng, dù bị chủ nhà trọ đuổi đi, nhưng ông nhất quyết ko về làng dù cho có phải dắt díu cả nhà đi lang thang. Điều đó cho thấy đối với ông Hai tình yêu nước lớn hơn tình yêu làng và đó cũng chính là diễn biến mới trong tình cảm của người nông dân sau cách mạng.