Là
con người, không ai trên thế gian này là hoàn hảo, toàn diện tất cả. Ai
cũng có những sai lầm riêng, đó là điều thông thường nhất của con
người. Thế nhưng, điều quan trọng khiến một con người nổi bật lên những
điều thông tường ấy chính là sự tự giác phát hiện ra sai lầm ấy và biết
tự sửa mình. Có như vậy họ mới có thể đi đến con đường thành công một
cách ving quang nhất, chính đáng nhất. Nói về điều này, người xưa có
câu: "Không có cái hại nào lớn bằng không tự sửa mình".
Chỉ với câu nói ngắn ngủi thôi nhưng người xưa đã để lại cho ta một bài
học kinh nghiệm, một bài học đạo đức thật sâu sắc và ý nghĩa trên cin
đường vươn tới thành công của mỗi người.
Điều có hại trong cuộc sống xung quanh ta thì muôn vàn, từ những điều
nhỏ nhặt như: nói dối, nói sấu, lười biếng, lề mề... dần dần trở thành
thói quen sấu ngấm dần vào trong nhân cách mỗi người, làm cho tâm hồn ta
trở nên vẩn đục, tầm thường hay thậm chí kaf hèn hạ, xấu xa. Nguyên do
chính dẫn đến tình trạng ấy là bởi họ không biết tự sửa mình. Ngay từ
thủơ nhỏ hay từ lúc hình thành sai lầm ấy, ta phải có lý trí sáng xuốt
nhận ra sai lầm do mình gây ra. Sự cố chấp, bảo thủ là con đường ngắn
nhất đưa con người ta đến ngõ cụt.
Không
chịu sửa mình tức là nhượng bộ, chấp nhận những thói hư tật xấu và dần
dần, từ một người khách qua đường, nó trở thành "ông chủ khó tính" sai
khiến, điều khiển, hành động của con người, dẫn con gnuoiwf đến những
hành động lầm lạc, thậm chí đi vào vòng soáy của tội lỗi. Thói hư tật
xấu xâm nhập vào con người ngay từ lúc ban sơ, từ những thói nhỏ , được
tái phạm nhiều như: nói dối, nói xấu... thì khi ta càng lớn, thói xấu đó
cũng thằn lên theo mức độ, trở thành thói quen xấu không dễ gì từ bỏ
của con người. Như một em bé lúc nhỏ, đâu ý thức được tác hại của nói
dối, nói xấu. Chỉ vì những ký do đơn giản như: làm bài điểm kém, đánh
bạn, làm mất bút vở mà phải về nhà nói dối bố mẹ. Nếu như các bậc cha
mẹ không kịp thời phát hiên và sửa chữa thì các em sẽ tuwj tạo cho mình
cảm giác an toàn, không bị al mắng khi nói dối. Lâu dần, các em sẽ tiếp
tục nói dối để giấu bố mẹ nhiều chuyện và nó sẽ trở thành thói quen xấu
cho các em. Vì vậy vai trò của bố mẹ trong việc phát hiện và sửa chữa
những tật xấu ngay từ khi mới hình thành là cực kì quan trọng. Đó là
thửơ nhỏ, còn khi lớn lên, mỗi lứa tuổi, mỗi thời ký đều có những sai
lầm riêng, không ai tránh khỏi. Trong nhà trường, nhiều abn học sinh
luôn tỏ thái độ lười biếng trong học tập như: không chịu làm bài tập ở
nhà, không học bài rồi tới giờ kiểm tra lại quay cóp bài bạn. May mắn
lại đỗ nhờ bạn cho xem bài thì những con người ấy sau này sẽ như thế
nào? Sẽ làm công việc gì giúp ích cho đất nước khi mà tấm bằng có được
chỉ là do may mắn. Tất nhiên những con người như vậy xẽ dần dần bị xã
hội đào thải qua quá trình sàng lọc nhân lực của nó. Hậu quả to lớn này
là do thuở học sinh không biết tự sửa chữa mình. Biết là mình lười
biếng, điểm kiểm tra là của bạn vậy mà cũng cos chấp giữ mãi một tật
xấu, không chịu tự sửa mình, không chịu cố gắng học tập để cuối cùng trở
lại thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Không riêng gì chúng ta
ngày nay, ngày trước, cũng đã có không ít vị vua mất nước, mất nhà chỉ
vì không tự sửa bản thân. Lê Long Đỉnh từ khi lên ngôi, suốt ngày ăn
chơi sa đọa, không quan tâm đến dân tình, bao nhiêu của cải của nhân dân
đều bị bọn vua quan vơ vét để phục vụ cho "sự nghiệp ăn chơi" của mình,
làm cho bá tánh trăm họ phải xa vào carh lầm than. Thời gian ấy thần
không ít nhưng cũng đâu phải không có những vị quan thanh liêm, những
người đã nhiều lần khuyên can vua. Nhưng Lê Long Đỉnh với sự cố chấp,
bảo thủ, không chịu sửa chữa những lầm lạc trong lối sống và trong cách
trị dân, hậu quả là bị nhà Lý cướp ngôi. Rồi đến nhà Nguyễn thi hành
chính sách bế quan tỏa cảng, làm cho dân ta bị cô lập vời các nước
phương Tây tiến bộ, quân sự lạc hậu, kinh tế kém phát triển. Các vị quan
như: Nguyễn Trường Tộ, Phan Thanh Giarng sau khi đi sứ, biết được tình
hình phát triển của các nước Phương Tây liền dâng lên các bản điều xin
cải cách, duy tân đất nước nhưng triều Nguyễn vẫn không chịu sửa đổi.
Kết cục là nước ta rơi vào tay bọn thực dân Pháp.
Như vậy tác hại, hậu quả của việckhông chịu sửa mình là không thể lường
trước. Từ một sai lầm nhỏ có thể dẫn đến những sai lầm tiếp theo lớn
hơn, trầm trọng hơn và đôi khi còn nhấn chìm người ta trong hố sâu của
tội lỗi. Một người không biết sửa chữa mình cũng đồng nghĩa với sự tha
hóa dần dần trong nhân cách và cuối cùng là sự đánh mất chính mình. Sai
lầm là do ta tạo ra và chính ta phải sửa sai lầm đó lới giúp ta tự tin
hơn trên con đường xây dựng tương lai cho riêng mình để xã hội phát
triển mà còn giúp ta hình thành nhân cách đẹp, lối sống đẹp và từ đó trở
thành con người đẹp. Mỗi con người tự sửa mình để cùng học tập, cũng
trưởng thành hơn trong nhận thức và suy nghĩ; tự mình để sống cần kiệm
nhưng không keo kiệt, tự sửa mình để có cuộc sống văn minh hơn, tốt đẹp
hơn.
"Không có cái hại nào bằng không chịu
tự sửa mình". Tự sửa mình mang lại những điều tốt đẹp cho con người
nhưng phải sửa mình như thế nào cho đúng cách để trở thành người tốt?
Điều này cũng không quá khó khăn đối với những người có ý trí sáng suốt
nhận ra cái đúng, cái sai, cái nào có ịc, có hại một cách kịp thời.
Nhưng thực tế thì không phải dễ dàng như vậy, người ta thường thấy rất
rõ những khuyết điểm, sai lầm của người khác nhưng có mấy ai nhận thức
được toàn bộ khuyết điểm của mình, những sai lầm của mình. Chính vì vậy,
tự sửa chữa mình không đơn giản chỉ dựa vào lý trí của bản thân mà còn
càn đến sự giúp đỡ cỉa những người xung quanh để nhìn nhận một cách đúng
đắn những phần lệch lạc của bản thân. Để tự sửa mình, trước hết mỗi
người phải biết lăng nghe ý kiến đóng góp của người khác, đồng thời cũng
phải biết chọn lọc, nhìn nhận mức độ đúng đắn của những ý kiến ấy để
hoàn thiện bàn thân mình theo cách tốt nhất có thể. Tự sủa chữa mình
cũng cần đến sự tỉ mỉ, để ý đến từng hành động, cử chỉ của những người
xung quanh. Từ chuyện nhỏ đến chuyện lớn, từ chuyện ăn, ngủ, học hành
đên việc giao lưu tiếp xúc bên ngoài xã hội, ta cần phải biết suy nghĩ
thận trọng từng lời nói, hành động trước khi thực hiện, phải biết rút
kinh nghiệm từ những sai lầm trước đó của bản thân cũng như của người
khác. Tìm đọc những tấm gương đạo đức đã từng sai lầm, đã sửa chữa và đã
thành công cũng là một phương pháp tốt để tự sửa mình. Chẳng hạn như
thầy Mạnh Tử bỏ học giữa chừng về nhà, Mạnh Mẫu đang dệt vải bèn cắt ra
làm đôi. Mạnh Tử hỏi: "Tại sao mẹ lại làm thế" Mạnh Mẫu trả lời: "Khúc
vải này bị cắt làm đôi đã trở thành vô dụng. Con đi học bỏ dở nửa chừng
chạy về nhà chơi cũng có khác gì tấm vải này đâu!" . Thầy Mạnh Tử hiểu,
học siêng năng và đã trở thành con người của muôn dời. Những tấm gương
đạo đức sáng ngời nhân cách như vậy đáng để ta noi theo và phát huy tốt
truyền thống hiếu học của dân tộc ta. Tự sửa mình còn là biết chấp hành
tốt kỷ luật, kỉ cương của Nhà nước, từ bỏ những thói xấu, trái pháp
luật như: trộm cắp, ma túy, mại dâm... để định hướng cho mình phát
triển theo đường lối đúng đắn của đảng và Nhà Nước. Đi đôi với việc tự
sửa mình đó, bản thân mỗi người cần tránh xa những thói hư tật xấu hay
những con người xấu, không để nó ảnh hưởng, xâm nhập vào mình như ông bà
ta đã dạy "Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng".
Tự sửa mình là hành động thiêt thực nhất để giúp mỗi con người hoàn
thiện hơn về nhiều mặt. Bởi ai cũng có những sai lầm dù lớn dù nhỏ, sai
lầm là điều thông thường nhất của con người. Nhưng nếu ta không biết tự
sửa mình thì nó sẽ trở thành cái hại lớn làm hủy hoại, đánh mất đi phần
tốt đẹp nhất của con người. Thật đúng với câu nói: "Không có cái hại nào
lớn bằng không chịu sửa chữa mình".