Đoàn kết tương thân tương ái là một tình cảm đặc biệt và nổi bật trong nhân sinh quan của trong mỗi con người Việt Nam xưa và nay. Nhờ vậy mà dân tộc ta đã vượt qua biết bao nhiêu khó khăn, thử thách, thiên tai, địch họa,..., đứng vững vàng giữa năm châu, bốn bể. Đã có rất nhiều câu ca dao, tục ngữ trong kho tàng cao dao, tục ngữ của dân tộc đề cập đến vấn đề này. Câu tục ngữ "lá lành đùm là rách" là một trong số đó. Câu tục ngữ trên cho ta thấy bài học làm người, phản ánh mỗi quan hệ tình cảm đậm đà giữa người với người.
  Nghĩa đen của câu tục ngữ phản ánh một hiện tượng rất đỗi bình thường trong sinh hoạt hàng ngày của nhân dân ta. Đó là việc dùng lá để gói hàng. Ngày xưa thì dùng nó để gói mọi thứ; ngày nay, sự xuất hiện của bao bì ni lông đã làm cho lá dần ít được sử dụng. Tuy nhiên, chúng ta dễ thấy ở những hàng xôi, cốm truyền thống.... lá vẫn được dùng. Khi lá bị rách thì người ta sẽ lấy một tấm lá khác  bao bọc bên ngoài cho thêm phần chắc chắn. Nhưng không chỉ vậy, hình ảnh "lá lành, lá rách" ở đây mang ý nghĩa tượng trưng cho con người chúng ta trong những hoàn cảnh, thời điểm khác nhau. "Lá lành" là con người lúc yên ổn, thuận lợi, giàu có, "lá rách " thì lại mang ý nghĩa ngược lại. nó chỉ con người lúc khó khăn, sa cơ, thất thế, nghèo nàn. Bắng lối nói tượng trưng, dùng hình ảnh cụ thể và giản dị, câu tục ngữ ngụ ý khuyên chúng ta nên biết chia sẻ, giúp đỡ, cảm thông, xót thương những người bị rơi vào cảnh ngộ cùng quẫn, cô đơn.
  Câu tục ngữ trên đã thể hiện mối quan hệ tình cảm tốt đẹp đậm đà của nhân dân ta từ xưa đến nay trong xã hội. Đoàn kết, tương thân, tương ái vốn là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta. Ngoài câu tục ngữ trên, trong kho tàng ca dao, tục ngữ của dân tộc còn có rất nhiều câu tương tự như thế: "Chị ngã em nâng, Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước thì thương nhau cùng......" Các câu trên đều khuyên nhủ ta : Hễ là đồng bào thì nên đoàn kết, hợp tác chặt chẽ với nhau trên tinh thần tương thân tương ái, không nên thờ ơ, ngoảnh mặt, quay lưng trước nỗi bất hạnh của người khác mà trái lại phải luôn luôn quan tâm, giúp đỡ, đùm bọc, che chở người khó khăn, thất thế. Những người giàu nên có thương yêu giúp đỡ cho những người nghèo khổ, nhất là những khi họ gặp hoạn nạn, tai ương. Những người có địa bị cao trong xã hội nên tạo điều kiện giúp đỡ quần chúng được sống trong một đời no ấm, hạnh phúc. Đúng như tinh thần của người xưa đã từng khuyên dạy :
Thấy ai đói rách thì thương
Rét thường cho mặc, đói thường cho ăn.
  Trong đời sống xã hội, hoàn cảnh con người dễ thay đổi thất thường, khi thành công, khi thất bại, khi được khi mất, khi giàu có khi nghèo khổ. Vì thế tinh thần tương thân tương ái giúp cho xã hội mới tránh được mầm mống chia rẽ, xung đột, xây dựng được tình đoàn kết, tương thân tương ái. Điều đó cho thấy rằng lòng nhân ái hay tình cảm nhân đạo chính là một phẩm chất tốt đẹp mà mỗi cá nhân cần phải có để lấy đó làm nền tảng xây dựng nên một xã hội bình đẳng, thân ái, hòa bình, ổn định. Cũng phải nhận ra rằng thờ ơ trước nỗi đau, bất hạnh của kẻ khác là một thói xấu, một thái độ ích kỉ, vô lương tâm.
  Trong đời sống còn nhiều khó khăn của xã hội hiện nay, hơn lúc nào hết, lòng nhân ái, tình cảm thương yêu, đùm bọc lẫn nhau, phải được nâng lên thành ý thưc tự giác trong mỗi con người chúng ta.
  Câu tục ngữ này đã được tiếp nối bao đời trong các thế hệ người Việt, khẳng định truyền thống cao quý trong đạo lí làm người của dân tộc ta. Chính nhờ sự đoàn kết keo sơn, tinh thần tương thân tương ái đậm đà nên trải qua bao cuộc xâm lược dã man, nhân dân ta vẫn bảo vệ được nền độc lập, bảo vệ được sự sống còn, vững mạnh của đất nước cho đến ngày nay.
  Va một điều quan trọng nữa là " lá lành đùm lá rách" nghĩa là người khỏe mạnh, bình thường phải giúp đỡ người yếu đuối, khó khăn là một bổn phận cần thiết những không được xuất phát từ động cơ cá nhân thấp hèn và cũng không phải là hành động ban ơn kiểu bố thí, mà nhất thiết phải bắt nguồn từ lòng nhân ái hay tình cảm nhân đạo thực sự. Và người được giúp đỡ cũng không được ỷ lại, hoàn toàn sống nhờ vào tình thương xót của người khác để trở nên thụ động, biếng nhác, mà phải biết vươn lên hoàn cảnh.
  Tóm lại, tình yêu thương, đùm bọc nhau là một truyền thống tốt đẹp về đạo lí làm người của dân tộc ta đã được giữ vững và phát huy nhiều thế hệ, giai đoạn lịch sử của đất nước.
  Ngày nay truyền thống ấy cần được kế thừa và phát huy mạnh mẽ hơn nữa. Mỗi người chúng ta phải có ý thức đoàn kết tương ái, tương thân, tương trợ lẫn nhau trong sinh hoạt, học tập, sẵn sàng, tích cực tham gia các công tác cứu trợ xã hội, hoạt động từ thiện. Đồng thời, hơn ai hết, thanh niên chúng ta cần kiên quyết chống tư tưởng ỷ lại, đề cao tinh thần tự lực cánh nhiêu.

Ở đời, nếu con người không kiên trì với tư tưởng và tình cảm của mình thì dễ bị tác động, thay đổi bởi hoàn cảnh xung quanh. Không có ý chỉ người ta dễ nản lòng, chùng bước, rút lui trước khó khăn, trước những lời đồn đại, bàn qua tán lại vu vơ, không kiên định vào lựa chọn, quyết định của mình, không đứng vững trên đôi chân của mình. Vì thế một học giả trung quốc cuối thể kỉ XV là Vương Dương Minh đã đưa ra lời khuyên như sự khích lệ cho người ta tìm ra con đường lập thân đúng đắn : "Người không có chỉ như thuyền không lái, như ngựa không cương trôi dạt lông bông không ra thế nào cả". Đây là một lời khuyên nêu ra cho chúng ta nhiều vấn đề cần quan tâm, suy nghĩ và tìm hiểu.
  "Chí" là nghị lực tinh thần thuộc phần nội tại của con người. "Chí" có tác dụng giúp chúng ta kiên trì theo đuổi một mục đích đã được đặt ra, một sự nghiệp đã được hướng tới. Và nhờ vào nó con người không chán nản, chùng bước mà ngược lại càng quyết tâm thực hiện cho bằng được lí tưởng, sự nghiệp đó. Nếu thiếu đi "chí" tức là thiếu đi ý thức về lí trí để điều khiển, thực hiện mọ hành động trong đời sống cả về vật chất và về tinh thần. Con người ấy sẽ suốt đời lông bông thay đổi, đứng núi này trông núi nọ, nay ngắm đường này, mai ngắm đường kia, có khác nào con thuyền không lái, dù có chèo chống thế nào cũng không thể nào hướng đến cái đích mà mình đã định được. Cũng như con ngựa không cương thì dù ngựa hay, người cưỡi ngựa giỏi cũng chỉ tung bụi mà chạy chứ không biết phải dừng lại chốn nào. Vậy cái lái thuyền kia, cũng như cái cương  của con ngựa nọ là những bộ phận thiết yếu khiến cho thuyền đi, cho ngựa đến đúng lối đã định. Và quan hệ ấy được học giả Vương Dương minh ví với cái chí của con người, chỉ có chí quyết định, chí vững tiến mới khiến người ta khỏi lông bông trên đường đời.
  Lời nói của Vương Dương Minh rất đúng với thực tế. Ta cứ xem trong lịch sử danh nhân có ai thiếu chí mà xây dựng được nghiệp lớn hay lí tưởng cao đẹp đâu. Cứ xem Lê Lợi mười năm gian khổ trong rừng sâu hiển trở, trải qua bao gian khổ, đôi lúc cận kề với cái chết tìm cách diệt quân Minh đủ thấy rõ cách lập trí của bậc anh hùng, hay xa hơn nữa, Nguyễn Công Trứ mặc dù hoản cảnh cơ cực, gian khổ thế nào ông vẫn thẳng một con đường tiến tới theo cái chí đã vạch ra. Ngày nay cái "chí" của con người cũng đóng một vai trò quan trọng không kém. Có không ít những tấm gương về ý chí nghị lực phi thường. Đó là anh học trò nghèo Nguyễn Thiên Ân tuy nhà nghèo khó tưởng chừng như có lúc phải bỏ học để phụ giúp bà mẹ góa bụa nuôi bốn đứa em thơ. Nhưng ước mở về một mái trường, về nghề thầy thuốc đã giúp Ân vượt qua tất cả, mỗi ngày đạp gần bảy cây số đến trường rồi lại ngược về nhà giúp đỡ gia đình.
  Thế nhưng cũng không hiếm những người sống không hề có "chí", luôn dòm ngó, soi mói, tự ti, mặc cảm, thụt lùi. Đó là những con người không có chí tiến thủ, không thể nào thành công được. Qua đó, ta mới thấy thêm được rằng "chí" là hành trang, là điều kiện cần thiết dẫn đến thành công. Những ai muốn thành công đều trang bị cho mình một cái "chí" vững vàng, không gì có thể lung lạc hay thay đổi. Để những khi khó khăn, đau khổ, thất bại.... nó lại là chỗ dựa cho chúng ta đứng dậy, giúp con người nhận ra những sai  lầm đã qua và thấy được hướng đi sắp đến cho mình. Nó giúp cho con người không thể nào buông xuối phó mặc mà vùng dậy đi lên từ thất bại, không nản chí, sờn lòng, xem đó là cơ hội để thử thách, rèn luyện thêm cho cái "chí" của chúng ta. Người không hề có "chí" luôn tụt lùi, mất phương hướng, dễ lầm lạc, sai lầm; đặc biệt không thể hoặc rất khó đứng dậy sau thất bại. Như Bác Hồ đã khuyên thanh niên rằng :
  Bởi vậy, thiếu đi cái "chí" có thể coi như là thiếu tất cả các phương diện tiến bộ, bất cứ ở trong lĩnh vực nào : khoa học, văn học, kinh tế.... khiến cho cuộc đời mình không có hướng đi nữa.
  Tóm lại, có : "chí" và "bền chí" là yếu tố quan trọng giúp mỗi chúng ta đứng vững vàng trên mọi hoàn cảnh, thử thách, thành đạt trên đường đời. Mà nói cho cùng thì có "chí" hay không cũng là do tư tưởng của mỗi người. Như Nguyễn Bá Học đã cho rằng : "Đường đi khó không phải vì ngắn sống cách núi mà khó vì lòng người ngại núi e sông".
  Câu nói của Vương Dương Minh đúng là kim chỉ nam hành động cho thanh thiếu niên chúng ta. Hiểu được giá tri tư tương trên tuổi trẻ, cần phải vạch ra cho mình một con đường tiến thủ, một cái "chí" vững bền, kiên quyết. Có như thế mới mong thành đạt trên đường đời.

  Khi nói đến sự lạnh lẽo, băng giá ta thường nghĩ ngay đến vùng bắc cực của trái đất. Nhưng không phải ai cũng biết nơi lạnh lẽo nhất là nơi không không có tình thương. "Nơi lạnh nhất không phải là Bắc Cực mà là nơi không có tình thương".
  Bắc cực là nơi băng tuyết phủ quanh năm, nhiệt độ trung bình trong năm xuống đến âm độ, con người rất khó khăn để tồn tại và phát triển ở nơi ấy. Tuy nhiên, cái khắc nghiệt của Bắc Cực chỉ là khắc nghiệt của thiên nhiên, nên không vì vậy mà ngăn cản được trí tò mò cũng như công việc của con người. Hằng năm vẫn có những nhà thám hiểm hay những nhà khoa học đã và đang sống, làm việc ở đấy nhằm mang lại những bức ảnh sinh động về cuộc sống trên tuyết qua những thước phim mà họ quay được, như là chương trình thế giới động vật, những bản tin thời tiết hàng ngày vẫn được cập nhật liên tục về trung tâm, giúp chúng ta thấy được những biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến cuộc sống loài người. Chính vì thế nên Bắc Cực không thể là nơi lạnh nhất vì nơi đó con người vẫn sống và làm việc dù rất thưa thớt và khó khăn. Vậy tại sao nơi không có tình thương lại là nơi lạnh nhất?
  Tình thương là tình cảm giữa người với người, xuất phát từ tấm lòng chân thật của mỗi cá nhân, là nơi bắt đầu của những tình cảm thiêng liêng nhất. Nơi có tình thương là nơi con người sống trong sự yêu thương. họ cùng nhau chia sớt nỗi buồn, khó khăn cho nhau và cùng chung vui những phút giây hạnh phúc. Nới đó, con người sống trong hòa bình và biết hi sinh cho nhau vì bản năng con người chứ không phải vì vụ lợi cá nhân. Tình thương còn là một bản năng con người chứ không phải vì vụ lợi cá nhân. tình thương còn là một nhu cầu của con người, nhu cầu được yêu thương, được sẻ chia, đồng cảm : "Tình thương là sức mạnh vô biên, là điều chia sẻ quý nhất trong cuộc sống con người". tình thương luôn tồn tại ở mọi nơi. Đó là tình thương giữa những người đồng trang lứa, khi ấy ta gọi là tình bạn. Một tình bạn đẹp và bền vững là điều mơ ước của biết bao nhiêu người như tình bạn của các mác và ăng- ghen nỏi tiếng lịch sử. Đó là tình thương của ông bà, cha mẹ dành cho con cháu. Một mái nhà đầm ấm vững chắc sẽ khiến ta bình yên hơn mỗi khi ta trở lại bên cạnh bạn, tình cảm gia đình, tình thương giữa những con người may mắn với những con người kém may mắn sẽ khiến họ bớt cảm thấy bất hạnh hơn và phần nào giúp họ có được cuộc sống tốt đẹp hơn. Nơi có tình thương là nơi ấm áp tình người, cứu vớt bao con người khổ đau, bất hạnh. Tình thương làm thức tỉnh Chí Phèo sau những cơn say vô tận, nó nâng đỡ sự sống cho Giôn- xi bởi sự hi sinh của bác Bơ- Men trong chiếc lá cuối cùng, được viết bởi O Hen- ri.
  Qua việc nhận thức về sự ấm áp của nơi có tình thương, ta thấy rằng nếu không có tình thương thì cuộc sống thật lạnh lẽo biết bao. Trên thế giới vẫn chưa có nơi nào là thiếu văng sự yêu thương hoàn toàn, nhưng giả sử có một thế giới nhỏ nào đó mà con người chỉ sống bằng lí trí, sống bằng lợi ích vật chất, hoàn toàn quên đi tình cảm thì đó có lẽ là nơi "lạnh lẽo, khắc nghiệt" nhất. Lạnh lẽo vì không có hơi ấm của tình người, khắc nghiệt bởi cuộc sống bon chen, ích kỉ. Thiếu vắng tình thương, con người trở thành những vật vô tri bởi động vật còn biết yêu thương nhau, thiếu vắng tình thương, con người sẽ khó đứng dậy sau những cú ngã đau đớn trong cuộc đời, sẽ cô đơn , trống trải, bi giam hãm trong chính mình, một nhà tù khổ sở hơn mọi "tù ngục". Sống không có tình thương thì  một bà cụ lúng túng qua đường sẽ không ai giúp đỡ, một em bé mồ côi bơ vơ sẽ không ai cưu mang, sau một trận lũ lụt thì sẽ chỉ có những nạn đói hoành hành.... Không có tình thương thì không có sự sống, không có nhân loại, những cá nhân sống ở nơi không có tình thương thì mang nhiều bệnh tật như trầm cảm, tự kỉ.... dần dần trở thành những cái xác không hồn.
  Nếu như ở Băc Cực,  vẫn còn có dấu chân của con người thì đến đây, nơi không có tình thương là một hoang đảo không có sự sống là một thế giới mà mọi loài đều tiệt chủng, nơi con người không thể tồn tại và phát triển. Qua đó ta thấy nơi không có tình thương đúng là nơi khắc nghiệt, lạnh lẽo nhất trong cuộc sống.
  Được yêu thương và yêu thương là điều mà con người may mắn có được trong cuộc đời này. Vì vậy, thật bất hạnh cho những ai không có được tình yêu của mọi người, Hồ Zếch đã nói :"... Có cái gì ở đời này mà không đau đớn? Yêu nhau và thương nhau là điều cần hơn hết. Đó là bồi thêm ý nghĩa cho sự sống, để bớt thấy mình lạnh lùng. Đó còn là cả một triết lí  mênh mông của đời, cái đời nhỏ nhen, tầm thường và ích kỉ". "Yêu nhau và thương nhau" hay được yêu và cho đi tình yêu để bớt thấy mình "lạnh lùng", và "cô đơn" hơn. Những ai đánh mất tình yêu, có xu hướng tìm đến cuộc sống không có tình thương sẽ cảm thấy cuộc đời chỉ toàn là xấu xa, nhỏ nhen, tầm thường, ích kỉ và rất bi quan trong mọi vấn đề. Tóm lại, con người không thể sống mà không có tình thương, cũng như Bắc Cực không thể nào lạnh bằng nơi chỉ có mình ta.
  Câu nói : "Nơi lạnh lẽo nhất không phải là Bắc Cực mà là nơi không có tình thương" là một triết lí sống cũng là một vấn đề mà mọi người của thời đại mới này cần phải quan tâm, khi họ dần mất đi những cử chỉ tốt đẹp để chạy theo vật chất mà quên mất những giá trị tinh thần đáng quý đó. Hãy biết quan tâm và chia sẻ với người khác, ta sẽ thấy bình thản và hạnh phúc hơn.

$1.$ Tiền tài
Giá trị của thiên tài : tiền của và tiền bạc
Dùng để sử dụng và chi tiêu, phục vụ cho cuộc sống, rất quan trọng và hết sức cần thiết.
Mặt trái của đồng tiền : sai khiến con người làm việc sai trái, đổi trắng thay đen, biến giả thành thật, hủy hoại nhân cách con người.
$\Rightarrow $ chúng ta cần thừa nhận sức mạnh của đồng tiền.

$2.$ Hạnh phúc
Hạnh phúc là trạng thái sung sướng khi hoàn toàn đạt được những điều mình muốn.
Hạnh phúc được xây dựng trên những giá trị mang ý nghĩa xã hội và tinh thần chân chính.
$\Rightarrow $Làm thế nào để có được hạnh phúc?
Hạnh phúc không phải là sản phẩm, quà tặng từ bên ngoài mà chỉ đến với những ai thực sự nỗ lực, những ai có trái tim nhân ái, biết trân trọng và yêu thương con người.

$3.$ Bình luận về mối quan hệ giữa tiền tài và hạnh phúc
Trong hạnh phúc, tiền tài công danh nhiều khi chỉ là sự hư ảo vì nó không có hiệu lực để sản sinh ra tình yêu, lòng nhân ái, nhân phẩm và óc sáng tạo.
Nếu coi đồng tiền là mục đích cao nhất thì sẽ không chỉ rơi vào bi kịch mà còn bị hủy hoại về nhân cách, gia đình tan nát, mọi người khinh bỉ, xa lánh,....
Nhưng nếu biết sử dụng đồng tiền đúng mục đích thì nó sẽ đem lại nhiều niềm vui và hạnh phúc cho con người.
$\Rightarrow $ Điều quan trọng là phải tạo sự hài hòa giữa đời sống vật chất và tinh thần, muốn làm được điều ấy đòi hỏi con người không ngừng nỗ lực, phấn đấu học tập, lao động và rèn luyện đạo đức.

$1.$ Mở bài
- Nêu khái quát lịch sử hình thành văn hóa của nhân loại :
+ Đó là những giá trị của đời sống tồn tại và phát triển theo thời gian.
- Nêu khát quát sự hình thành bản sắc văn hóa của mỗi quốc gia trong đó có Việt Nam.
+ Do thời điểm ra đời và điều kiện phát triển khác nhau nên tạo thành bản sắc riêng của mỗi quốc gia.

$2.$ Thân bài
- Định nghĩa về "văn hóa", khái niệm về "bản sắc văn hóa" :
+ Văn hóa là những giá trị vật chất, giá trị tinh thần do con người sáng tạo trong quá trình lịch sử.
+ Bản sắc  văn hóa là những màu sắc, tính chất văn hóa riêng tạo thành đặc điểm chính của một nền văn hóa.
- Quá trình hình thành văn hóa Việt Nam :
+ Bắt đầu cách đây bốn nghìn năm khi người Việt  cổ sống theo gia đình, biết chăn nuôi, trồng trọt và chế tạo đồ da dụng.
+ Biết làm đồ trang sưc, chăm lo cho đời sống vật chất, tinh thần.
+ Xuất hiện những vùng miền văn hóa lớn như  Óc-Eo, Đông Sơn- Sa Huỳnh.....
- Nét riêng trong văn hóa người Việt Nam $\rightarrow $ bản sắc văn hóa dân tộc Việt.
+ Được hình thành do Việt Nam co đa dân tộc sinh sống dẫn đến có sự kết hợp nhiều nét đặc thù văn hóa của nhiều dân tộc khác nhau.
+ Viêt Nam có nền văn minh lúa nước từ lâu đời.
+ Việt Nam có ngôn ngữ riêng : chữ Nôm, chữ Quốc Ngữ.
+ Có nền văn hóa dan gian và văn hóa thành văn rất phong phú và da dạng.
+ Có sự phân hóa, khác biệt đôi chút về phong tục, tập quán trong cùng mỗi một dân tộc ở mỗi vũng miền khác nhau.
- Sự hòa nhập văn hóa Việt Nam trong thời đại kinh tế thị trường :
+ Hòa nhập với nền văn hóa của thế giới là điều tất yếu.
+ Tích cực quảng bá hình ảnh Việt Nam với nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc.
+ Đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa các dân tộc trên thế giới.
+ Tuy nhiên, dù hòa nhập như thế nào cũng không thể đánh mất đi bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.

$3.$ Kết bài
- Khẳng định lại sự đa dạng và phong phú, đặc sắc của bản sắc văn hóa Việt Nam.
- Đề ra phương pháp bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc.
+ Bảo vệ các di sản, di tích văn hóa vật thể và phi vật thể.
+ Tiếp tục tiếp thu văn hóa, nhân loại và phát triển nền văn hóa bản địa.

$1.$ Mở bài
- Ai cũng biết đọc sách để mở mang kiến thức, vai trò và vị trí của nó trong con đường học vấn rất quan trọng.
- Từ đó nhận định về câu nói của Chu Quang Tiềm là đúng đắn.

$2.$ Thân bài
Đi vào tìm hiểu quan điểm của Chu Quang Tiềm :
Trình bày các suy nghĩ và ý kiến của mình, và đảm bảo cơ bản các ý :
  Giải thích các ý nghĩa của câu nói : học vấn đay là những hiểu biết không phải chỉ thông qua việc đọc sách mà bằng nhiều con đường khác nhau như học tập ở thầy cô, bạn bè, gia đình, xã hội,...
- Tuy nhiên trong những con đường ấy, đọc sách vẫn là một con đường quan trọng vì "sách là một kho tàng quý báu cất giữ di sản tinh thần của nhân loại", sách ghi chép, cô đúc, lưu truyền mọi tri thức, mọi thành tựu của loài người quâ các thời đại.
- Khằng định vai trò quan trọng của việc đọc sách đối với việc học tập :
+ Chính vì sách có tầm quan trọng như đã nêu nên đọc sách là con đường ngắn nhất, quan trọng nhất để tích lũy, nâng cao vốn tri thức, giúp con người chuẩn bị cho "cuộc trường chinh vạn dặm trên con đường học vấn, nhằm phát triển thế giới mới". Không thể thu được các thành tựu mới nếu không biết kế thừa thành tựu của các thời kì đã qua.
 + Sách là người bạn tốt, luôn cần thiết cho mọi người dù khoa học- kĩ thuật có phát triển cao.
- Nêu phương pháp đọc sách đúng, có ích cho mọi học vấn.
+ Chọn lựa sách phù hợp với nhu cầu học tập.
+ Có phương pháp đọc sách khoa học (chọn cho tinh, đọc cho kĩ, có thói quen ghi chép những điều quan trọng cơ bản).
- Phê phán những trường hợp chưa thấy tầm quan trọng của việc đọc sách, khong chịu đọc sách để làm giàu vốn tri thức của mình hoặc đọc những loại sách không có ích.

$3.$ Kết luận
Khẳng định lại quan điểm trên của Chu Quang Tiềm.
Rút ra bài học cho bản thân.

  Con người muốn tồn tại trong xã hội đòi hỏi phải có tiền. Có tiền đời sống vật  chất của con người sẽ ngày càng được cải thiện. Nhưng liệu hạnh phúc chỉ đến khi có được nhiều tiền? Và ngược lại, có nhiều tiền liệu sẽ có được hạnh phúc? Không ít người đã coi việc kiếm tiền là mục đích kiếm tìm của cuộc đời mình mà không ý thức được rằng : "Sự ham muốn vô độ về tiền bạc sẽ dẫn con người đến chỗ xa đọa tâm hồn".
  Người ta thường nói : " Có tiền mua tiên cũng được", bởi có tiền là có thể chiễm hữu mọi thứ tài sản, quyền lực, địa vị... Có tiền người ta có thể tận hưởng mọi giá trị vật chất trên đời, thưởng thức mọi của ngon vật lạ, nhà cao tầng, xe đời mới, đi du lịch khắp nơi.... Tiền bạc làm thỏa mãn lòng ham muốn của con nười. Có nhiều tiền con người ta tự dưng cũng trở nên cao sang, quyền quý, được nhiều người quý trọng hơn. Nhất là khi xã hội ngày càng phát triển, muốn làm bất cứ việc gì cũng cần phải có tiền, thì giá trị của đồng tiefn lại càng ngày càng cao. Thậm chí tiền có khả năng biểu thị tình cảm giữa người với người. Giả sử mình thương người hàng xóm nghèo khôt, nhà đông con, ăn chưa đủ no, mặc chưa đủ ấm nhưng trớ trêu thay khi mình cũng chẳng có tiền để giúp được gì thì liệu người hàng xóm có thấu được tấm lòng của mình hay chỉ nghĩ về một sự vô tâm, ích kỉ? Sinh nhật đứa bạn thân, mình rất mốn tặng món quà bạn thích nhưng không có cách nào có đủ số tiền để mua nó thì bằng cách nào cho bạn hiểu tình cảm của mình hay mãi chỉ mãi là những lời nói suông?... Dầu ai cũng nói chỉ cần có tấm lòng là đủ nhưng sự thực có tấm lòng mà không giúp được gì thì cũng không thiết thực. Và ngược lại, chẳng hạn một đại gia vốn không thương người cho lắm nhưng tiêu tiền như ném ra cửa sổ, hi sinh một tài khoản nho nhỏ tài sản của mình để ủng hộ người nghèo khổ cốt lấy cái danh thơm. "Giá trị vạn năng" của đồng tiền là vậy đó và cũng chỉ vì thế đồng tiền cũng trở thành sự ham muốn vô độ của không ít người.
  Sức mạnh to lớn của đồng tiền đã làm cho nhiều người nghĩ rằng phải kiếm thật nhiều tiền để thỏa mãn mọi tiện nghi đời sống vật chất. Cuộc sống hiện tại quá khó khăn, chật vật, người ta muốn mình có nhiều tiền để sống thoải mái hơn. Nhưng có được một cuộc sống đầy đủ rồi, người ta lại muốn mình có thật nhiều tiền để sống cho thật an nhàn, sung sướng. Thực sự là họ không bao giờ hài lòng với những gì mình có, do vậy cũng dễ dẫn đến sự ham muốn vô độ của chính mình. Và sức cám dỗ của đồng tiền thật dễ đẩy người ta vào chỗ sa đọa tâm hồn.
  Với sự ham muốn vô độ về tiền bạc, bao giờ người ta cũng tập trung mọi suy nghĩ, tiêu tốn tất cả thời gian, sức lực của mình cho việc kiếm tiền. Để rồi đến nỗi không còn lấy một chỗ trống trong suy nghĩ, một chút thời gian.... cho những giây phút xao động của tâm hồn, đời sống tâm hồn đã bị dìm vào quên lãng thay vào đó là bao tính toán, đắn đo về tiền bạc, lúc nào cũng chỉ là tiền, mọi việc làm đều xoay quanh chữ "tiền". Và như thế đồng tiền đã được chính mình tiếp tay cho sức mạnh ngự trị cả đời sống tâm hồn của con người. Nó làm người ta phải khổ sở, phải đau đầu với bao suy nghĩ, toan tính, không lúc nào được nhẹ nhõm, thoải mái. Cuộc đời mỗi con người là gì nếu không phải là sự tận hưởng cuộc sống? Tiền vốn chỉ là một hình thức người ta trao đổi của cải, vật chất cho cuộc sống được đầy đủ hơn. Vậy mà cả một đời chỉ quay cuồng trong vòng xô bồ của cuộc sống để kiếm thật nhiều  vui được sống nếu có lúc nào đó tự hỏi mình đã thực sự tìm thấy mục đích của cuộc sống, mục đích sống của một đời người mà mình được làm chủ?.... Và không chỉ có thể, sự ham muốn vô độ về tiền bạc đôi khi còn dẫn con người đến những lầm lạc trong suy nghĩ về hành động, người ta không còn làm chủ được mình nữa. Tiền bạc có thể làm cho con người dễ tráo trở :
Quên cả nhân nghĩa :
Đôi khi trở nên tàn nhẫn độc ác :
Chính vì vậy việc nhận thức về giá trị đồng tiền không chỉ thể thiện một cách nghĩ, một cách sống mà nó còn ảnh hưởng đến nhân cách làm người. Tiền bạc chỉ góp phần làm cho cuộc sống của ta dễ dàng hơn, tiền không thể làm nên hạnh phúc. Đừng để đồng tiền ngư trị đầu óc, khiến ta phải luôn mệt mỏi, quay cuồng và thậm chí làm chuyện trái pháp luật, bất nhân, bất nghĩa. Hạnh phúc chỉ có được khi người ta làm chủ được chính mình, được làm những gì mình thích, được nuôi nấng và thực hiện ước mơ, lí tưởng. Hạnh phúc là khi người ta biết sống, nhận được tình cảm yêu mến, thân thiện từ mọi người. Con người, ngoài tài sản vật chất do lao động chân chính tạo ra, còn có những bảo vật tinh thần vô giá : một tâm hồn trong sáng, một nhân cách thanh cao, niềm say mê lao động, phục vụ đất nước, xã hội.... Những thứ này không thể nào mua được bằng tiền bạc.
  Giá trị của đồng tiền là không thể phủ nhận nhưng có được sự nhận thức đúng đắn rằng : "sự ham muốn vô độ về tiền bạc sẽ dẫn con người đến chỗ sa đọa tâm hồn ". Câu nói là bài học quý giá đánh thức con người luôn làm chủ được suy nghĩ, hành động của mình.  Chúng ta hãy sống sao cho mỗi lần nhìn lại có thể  tự hài lòng với những gì mình đã làm, có thể tìm thấy sự nhẹ nhõm tâm hồn trước sức cám dỗ của đồng tiền, trước vòng đời quanh quẩn, xô bờ.