I. Giới thiệu vài nét về tác giả, bài thơ và vị trí đoạn trích
1. Vài nét về tác giả Xuân Diệu và bài thơ "Vội vàng" (xem đề 2).
2. Đây là đoạn cuối bài thơ thể hiện đỉnh cao mạch cảm xúc tuôn trào, khát khao hưởng thụ "sự sống" ở độ non tơ, căng đầy "mơn mởn" đến độ vồ vập, hăm hở, cuồng nhiệt.
II. Bình giảng đoạn thơ
1. Ở những phần trên của khổ thơ, với đối mắt "xanh non" của một thi sĩ có niềm khát khao giao cảm mãnh liệt và có trái tim "say đắm cảnh trời. . .", Xuân Diệu đã khám phá ra một cách tinh tế những nét đẹp hấp dẫn của thiên nhiên và sự sống, của mùa xuân và tình yêu như đang mời gọi thi nhân: "Này đây . . .Này đây . . . Tháng giêng ngon như một cặp môi gần".
 Nhưng mặt khác, nhà thơ nhận ra tạo hóa có sinh ra con người để mãi mãi hưởng thụ thú vui của trần gian đâu! Màu xuân, tuổi trẻ xẽ trôi qua nhanh chóng, còn cuộc đời quá ngắn ngủi:
"Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại
Còn trời còn đất nhưng chẳng còn tôi mãi
Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời".
Cho nên nhà thơ "giục giã" chúng ta phải "nhanh lên", "vội vàng" lên để tận hưởng bữa tiệc trần gian khi mà "mùa chưa ngả chiều hôm":
"Ta muốn ôm
Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn"
Giauwx những câu thơ dài, đột ngột xen vào câu thơ ngắn chỉ có ba chữ như thể vòng tay đang "ôm bó", quấn quýt cả sự sống mới bắt đầu non tơ của thi sĩ.
2. Sáu câu thơ tiếp theo đã diễn tả cảm xúc sôi trào mãnh liệt của niềm khoa khát hưởng thụ sự sống của mùa xuân, tuổi trẻ và tình yêu đến độ "say đắm", "nồng nàn", "tha thiết" đến độ hăm hở, cuồng nhiệt, gấp gáp. Điều này được thể hiện rõ nhất ở thủ pháp điệp: "ta muốn". Nhưng mỗi lần điệp lại đi liền với một động từ chỉ trạng thái yêu đương mỗi lúc một mãnh liệt, nồng nàn hơn: "ôm", "riết", "say", "thâu".
Chú ý thêm những nét nghệ thuật đắc sắc của đoạn thơ còn ở chỗ tác giả sử dụng các liên từ "và" rất đúng chỗ cùng điệp từ "cho" với nhịp độ tăng tiến; gắn với một loạt từ láy là tính từ chỉ cảm giác hưởng thụ vật chất cụ thể: "chuếnh choáng", "đã đầy", 'no nê" đã tô đậm một tứ thơ rất Xuân Diệu: niềm khát khao tận hưởng các vị ngon của cuộc đời đến độ tham lam, ham hố, đếm độ thỏa thuê, sung mãn. Đúng như có lần nhà thơ đã viết "sống toàn tâm, toàn trí, toàn hồn - sống toàn thân và thức nhọn giác quan" (Thanh niên).
3. Câu thơ cuối của đoạn thơ là câu cảm thán và là câu kết thúc bài thơ "Hỡi xuân hồng Ta uốn cắn vào ngươi". Câu thơ cất lên niềm yêu đời và khát khao sống chưa từng có trong thơ ca Việt Nam. Các từ "hồng", "cắn" thật là giàu ý nghĩa liên tưởng, rất hàm xúc và gợi cảm: mùa xuân ngon quyến rũ như trái chín ngon ngọt của vường trần, như mời mọc, đầy hấp dẫn . ..
4. Kết luận
Đây là đoạn thơ hay nhất của bài "Vội vàng": vừa sâu sắc về nội dung, vừa độc đáo về nghệ thuật. Đó là sự kết tinh hồn thơ Xuân Diệu: yêu đời, yêu cuộc sống đến say mê, cuồng nhiệt.
Xuân Diệu vốn không chấp nhận cuộc sống cơ lỡ, lưng chừng nhạt nhẽo giữa "cái ao đời phẳng lặng đìu hiu". Ông muốn luôn luôn đốt cháy những phút giây của đời để làm tỏa sáng ngọn lửa "huy hoàng" thật có ý nghĩa của sự sống, để đánh dấu sự có mặt của cá nhân mình trên cõi thế gian này. Đó cũng chính là tính nhân bản, nét tích cực trong nhân sinh quan Xuân Diệu trước Cách mạng.

A. Yêu cầu
 - Có thể bình giảng theo trật tự từng câu thơ, cũng có thể bổ dọc để bình giảng theo những ý lớn của khổ thơ. Dù bình giảng theo cách nào thì thí sinh vẫn phải làm nổi bật cảm xúc trữ tình, cách cảm nhận thiên nhiên tinh tế, mới mẻ của Xuân Diệu và những nét đặc sắc về phương diện nghệ thuật của đoạn thơ.
 - Nắm vững kĩ năng một đoạn thơ, diễn đạt mạch lạc, văn viết trong sáng.
B. Ý chính cần có
Ý 1: Giới thiệu bài thơ và vị trí của đoạn thơ:
 - "Đây mùa thu tới" được rút từ tập "Thơ thơ", xuất bản năm 1938, tập thơ đầu tay của Xuân Diệu.
 - Bài thơ bộc lộ cảm xúc trữ tình của Xuân Diệu qua bức tranh miêu tả bước đi của đất trời ở thời điểm chuyển từ mùa nóng xang mùa lạnh, từ hạ xang thu. Đây là một trong những tác phẩm thể hiện đầy đủ nhất cách cảm nhận thiên nhiên tinh tế, mới mẻ và nghệ thuật thơ đầy tính cách tân của một  tác giả được gọi là "nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới". (Hoài Thanh)
 - Bài thơ gồm bốn khổ. Bài thơ mà ta bình giảng nằm ở khổ thứ hai, có vị trí đặc biệt trong mạch vận động của thi tứ.
Ý 2: Tâm trạng trữ tình và cách cảm nhận thiên nhiên tinh tế của  Xuân Diệu.
a. So với khổ thơ đầu, ở khổ thơ thứ hai này, cảnh thu được mở rộng. Nhưng bước đi của thiên nhiên vẫn được cảm nhận chủ yếu ở phía cận cảnh. Trong vườn: hoa cỏ, cây cối đổi sắc, những luồng gió lạnh tràn về, lá "run rẩy rung rinh", tất cả như đang chia lìa, rời bỏ nhau để cuối cùng chỉ còn trơ lại "đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh'. Cảnh mở ra trong không gian mà nói được bước đi của thời gian. Chi tiết nào cũng gợi buồn. Tất cả hợp lại thành bức tranh thiên nhiên thấm đẫm tâm trạng của cái tôi nhạy cảm với sự sống và khát khao giao cảm với đời.
b. Hai câu trước của khổ thơ nói về những thay đổi của thiên nhiên được cảm nhận chủ yếu qua thị giác. Bằng mắt thường có thể nhìn thấy hoa rụng. Cũng có thể quan sát bằng mắt thường cảnh "trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh". Chữ "rũa" có bản viết "rủa". Viết "rủa" là câu thơ làm nổi bật sự tương phản, xung đột giữa "sắc đỏ" và "màu xanh". Có người nói Xuân Diệu đã mượn cách diễn đạt của văn chương Pháp. Chữ "rũa" lại có ý nghĩa là bào mòn, mài mòn dần. "Sắc đỏ" đang bào mòn "màu xanh". Viết như thế, câu thơ gợi tả được thay đổi, sự ngả màu, có cả cái gì như là sự tan rã đang diễn ra âm thầm mà dữ dội trong thiên nhiên. Dù viết thế nào thì ý thơ vẫn nói về sự thay đổi. Cảnh tàn mà vẫn tươi, vẫn trong sáng, vì "sắc đỏ" là màu rực rỡ, thuộc gam màu nóng.
c. Ở hai câu thơ sau, sự thay đổi của thiên nhiên được diễn tả bằng một chi tiết tạo hình độc đáo giống như bức vẽ bằng mực nước theo kiểu hội họa phương Đông. Trên cái nền tương phản, xung đột giữa "sắc đỏ" và "màu xanh", nổi lên vài nhánh cây khô gầy guộc, mỏng manh, với mấy chiếc lá còn sót lại đang run rẩy trước gió, chuẩn bị lìa cành. Đang có hai cách hiểu về câu thơ thứ ba. Cách hiểu thứ nhất:những luồng gió làm lá "run rẩy rung rinh". Vẫn là hình ảnh có thể nhìn thấy bằng mắt thường nhưng cái nhìn thị giác đang chuyển dần vào cái nhìn nội tâm. Bởi vì, lá "run rẩy rung rinh" là hình ảnh nhân hóa, làm nổi bật cái lạnh được cảm nhận bằng xúc giác. Cách hiểu thứ hai: có "những luồng run rẩy", luồng sống đang "rung rinh" trong gân lá, cuống lá. Sự vận động này không nhìn thấy bằng mắt thường, mà chỉ có thể cảm nhận bằng da thịt. Hiểu theo cách nào thì trước mắt ta vẫn là một hình ảnh thiên nhiên nói lên hồn thơ rất riêng của Xuân Diệu. Nhìn vào đâu, Xuân Diệu cũng thấy sự sống đang phập phồng, run rẩy. Sự sống ấy được nhà thơ cảm nhận tinh tế bằng tất cả các giác quan, trong đó có xúc giác. Hai câu thơ, 14 tiếng mà đã có 10 tiếng diễn tả ấn tượng của xúc giác. Ở câu thơ trên, thì đó là 4 tiếng láy phụ âm "run rẩy rung rinh". Sáu tiếng câu dưới nếu tách riêng, tiếng nào cũng có khả năng gợi tả cái gầy để tăng cường ấn tượng về cái lạnh được cảm nhận bằng xúc giác: "nhánh" - "khô" - "gầy" - "xương" - "mỏng manh".
Ý 3: Tổ chức lời thơ của Xuân Diệu hết sức mới mẻ
Xuân Diệu đưa vào thơ lối nói rất "Tây": "Hơn một loài hoa" . . . Tổ chức lời thơ của ông thường có khuynh hướng xóa nhòa ý nghĩa biểu vật cụ thể để diễn tả cái mỏng manh, mơ hồ và làm tăng ý nghĩa biểu cảm: "Những luồng run rẩy rung rinh lá". Xuân Diệu sử dụng thành công kĩ thuật láy phụ âm mà ông học được ở thơ ca Pháp "run rẩy rung rinh".
Kết luận:
Có thể khẳng định: Khổ thơ bình giảng là khổ thơ đặc sắc nhất của tác phẩm.
(Đáp án môn Văn - khối D thi Đại học và Cao đẳng năm 2002)

1. Giới thiệu sơ lược về tác giả, bài thơ, đạon trích
 - "Đây mùa thu  tới" là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất về mùa thu của Xuân Diệu. Nó được rút từ tập "Thơ thơ", xuất bản năm 1938.
 - bài thơ bộc lộ cảm xúc trữ tình của Xuân Diệu qua một bức tranh miêu tả bước đi của đất trời ở thời điểm chuyển mùa từ nóng qua lạnh, từ hạ sang thu. Cả bài thơ là một nguồn cảm xúc dạt dào cảu thi nhân về mùa thu. Thu buồn mà rất đẹp, nên được cảm nhận một cách rất tinh tế, mới mẻ bằng cặp mắt "xanh non" với một nghệ thuật đầy tính chất cách tân của một "nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới".
 - bài thơ gồm bốn khổ khơ. Đây là khổ thứ nhất, có một vị trí đặc biệt, đóng vai trò mở đầu cho một tứ thơ về mùa thu.
 - Mùa thu là một thi đề vô cùng hấp dẫn đôi với các thi nhân, các nhà thơ nổi tiếng của nhân loại và dân tộc đãcó những bài thơ rất đặc sắc về mùa thu. Bài thơ này của Xuân Diệu cũng nằm trong mạch cảm súc chung ấy, nhưng đã được nâng lên bằng cái nhìn nghiêng về thời gian, nghiêng về cái động.
II. Hai câu đầu: Hình ảnh rặng liễu buồn, chan chứa tâm trạng, sự sống.
 - Nhà thơ Xuân Diệu cảm nhận "Đây mùa thu tới" qua sự chuyển đổi rất mực tinh vi của đất trời.
 - Khác với thơ ca truyền thống thường cảm nhận mùa thu bằng những hình ảnh mang màu sắc ước lệ quen thuộc: sen tàn, cúc nở, lá ngô đồng rụng. Xuân Diệu đón nhận mùa thu bằng tín hiệu hình ảnh rặng liễu có dáng hình cụ thể, có tâm hồn sầu muộn rất con người.
 - Hình ảnh rất buồn mà vẫn đẹp, vẫn ẩn chứa một sức sống bên trong, vì cách so sánh mới lạ, vì nỗi buồn của tuổi trẻ và tình yêu đã xôn xao trong cảnh vật.
 - Nét đặc sắc nghệ thuật ở hai câu thơ này là tác giả đã sử dụng thủ pháp láy âm rất tài tình mà ông đã học được ở thơ ca hiện đại Pháp ("đìu hiu", "chịu", tang - hàng", "buông - xuống" . . .). Điều đó đã tạo cho câu thơ một nhạc điệu buồn, du dương, trầm bổng rất gợi cảm.
 - Xuân Diệu dùng hình ảnh nhân hóa đặc sắc (so sánh liễu với thiếu nữ). Nó bộc lộ quan điểm thẩm mĩ mới mang ý nghĩa nhân bản của Xuân Diệu.
II. Hai câu sau: Không gian thu với sắc vàng thơ mộng, huyền ảo, tươi sáng thanh nhẹ
 - Nhạc điệu có sự thay đổi nhờ điệp ngữ "mùa thu tới" như tiếng reo thầm biểu lộ sự ngạc nhiên, ngỡ ngàng khi mùa thu đột ngột xuất hiện với vẻ đẹp bất ngờ, hay có thể hiểu đó là sự thảng thốt pha chút tiếc nuối trong tâm hồn con người?
 - Khác với mùa thu trong thơ xưa thường là một mùa thu đã được định hình, mùa thu Xuân Diệu đang được hình thành, đang vận động.
 - Hình ảnh "áo mơ phai" "dệt lá vàng" là một hình ảnh đẹp, sắc màu tươi sáng thanh nhẹ. Chú ý phân tích động từ "dệt" thể hiện sự chảy trôi của thời gian, cái động thái lấn chiếm từ từ của trời thu thay hạ.
Kết luận:
 - Chỉ qua một đoạn thơ mà Xuân Diệu đã diễn tả rất đúng cái không gian thơ mộng, cái thần của mùa thu: buồn mà không ảm đạm, buồn mà vẫn đẹp, vẫn nên thơ, nên họa.
 - Cảnh thu rất lãng mạn mà cũng rất Việt Nam, vừa truyền thống, vừa hiện đại.

Mở bài
Xuân Diệu (1916 - 1985) là nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào thơ mới và là một trong những cây bút lớn của nền văn học Việt Nam hiện đại. Thơ Xuân Diệu có phong cách độc đáo và rất hấp dẫn. Dưới đây là những nét chủ yếu của phong trào thơ ông.
Thân bài
1. Có thể nói Xuân Diệu là một trái tim lớn, một nguồn tình cảm yêu đời, yêu cuộc sống trần thế một cách mãnh liệt đến say mê cuồng nhiệt
(Trước khi mất, Xuân Diệu để lại cho đời những vần thơ cảm động:
''Hãy để cho tôi được giã từ
Vẫy chào cõi thực để vào hư
Trong hơi thở chót dâng trời đất
Cũng vẫn si tình đến ngất ngư"
(Không đề)
Đây là một cá tính tự nhiên của Xuân Diệu. Nhưng cá tính này cũng có liên quan đến hoàn cảnh gia đình và môi trường tự nhiên, xã hội nơi ông sinh ra và lớn lên. Xuân Diệu chịu ảnh hưởng rất nhiều từ người bố của mình. Đó là một "ông đồ Nghệ" cần cù, chịu khó, rất ham học. Mẹ Xuân Diệu người Gò Bồi, Quy Nhơn. Xuân Diệu lớn lên ở đây, nơi có "gió nồm thổi lên tươi mát". Sau này ra Hà Nội rồi vào Huế học. Cảnh lộng lẫy của đất trời Thăng Long, cùng với vẻ đẹp đầy mộng mơ của Huế, gió nồm nam, biển dạt dào Quy Nhơn đã khơi dậy ở tâm hồn Xuân Diệu một tình yêu đời say đắm.
2. Xuân Diệu là nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào thơ mới, nghĩa là có ý thức sâu sắc khẳng định cái tôi cá nhân của mình bằng nghệ thuật thơ ca, nhưng khác với nhiều nhà thơ khác trong phong trào thơ mới, Xuân Diệu không đem cái tôi của mình đối lập với đời và tìm cách thoát ly đời, hiểu theo nghĩa trần thế nhất: là con người, là trời đất, là hoa lá cỏ cây ở quanh ta đây. Ông quan niệm được sống mãi với đời là niềm hạnh phúc tuyệt với nhất. Mà trên đời này có gì đáng yêu hơn là mùa xuân, tuổi trẻ và tình yêu. Đó là nguồn thơ phong phú của ông, là đề tài chủ yếu của thơ ông. Hoài Thanh viết: "Thơ Xuân Diệu còn là một nguồn sống rào rạt chưa từng có ở chốn nước non lặng lẽ này. Xuân Diệu say đắm tình yêu, say đắm cảnh trời, sống vội vàng, sống cuống quýt, muốn tận hưởng cuộc đời ngắn ngủi của mình. Khi vui cũng như khi buồn, người đều nồng nàn, tha thiết".
3. Với niềm khao khát giao cảm hết mình với cuộc đời trần thế này, một cách tự nhiên, Xuân Diệu cũng là nhà thơ của tình yêu, vì tình yêu là niềm giao cảm mãnh liệt nhất và trần thế nhất. Đây là loại tình cảm bao giờ cũng đòi hỏi cao độ "vô biên và tuyệt đích" . . . Người ta đã tặng cho Xuân Diệu danh hiệu: "là ông hoàng của thơ tình yêu".
4. Tha thiết với mùa xuân, tuổi trẻ và tình yêu, Xuân Diệu  đã đi đến một cách tân đáng kể về thi pháp. Nếu thơ văn xưa coi thiên nhiên là chuẩn mực của cái đẹp, thì giờ đây Xuân Diệu đảo ngược lại: Đối với ông, không có gì hoàn mĩ bằng con người, nhất là phụ nữ, ở giữa tuổi xuân. Một quan điểm thẩm mĩ như vậy đã tạo nên trong thế giới nghệ thuật của Xuân Diệu những hình tượng giàu sức sống và đầy xuân tình, xuân sắc.
 Tuy nhiên trong xã hội ngày trước, Xuân Diệu cảm thấy tình yêu say đắm, nồng nhiệt của mình không được đáp ứng xứng đáng, tựa như "nước đổ lá khoai". Với Xuân Diệu, thơ mới đào sâu vào tâm hồn của cái tôi cá nhân, cá thể. Và "càng đi sâu càng lạnh". Cho nên con người yêu đời là vậy mà lắm lúc cảm thấy cô đơn, thậm chí muốn trốn đời, trốn cả bản thân mình nữa (Cặp hài vạn dặm). Vì vậy trong thế giới nghệ thuật của Xuân Diệu, mùa xuân và bình minh gắn liền với những chiều thu tàn và những đêm trăng lạnh.
5. Xuân Diệu chịu ảnh hưởng của hai nền văn chương Đông và Tây, cổ điển và hiện đại (Xuân Diệu đặc biệt chịu ảnh hưởng của trường thơ tượng trưng của Pháp - như Bô - đơ - le; Rin - bô; Véc - len). Thơ tượng trưng hết sức đề cao quan hệ tương giao giữa các giác quan cùng tính tạo nhạc của thơ và mài sắc các giác quan để cảm nhận và diễn tả được những biến thái tinh vui . . . nhất của tạo vật và lòng người.
Kết luận:
Là nhà thơ của niềm khát khao giao cảm với đời, Xuân Diệu đã dễ dàng gắn bó với cách mạng, với nhân dân. Từ một nhà thơ tiêu biểu cho phong trào Thơ mới lãng mạn, Xuân Diệu đã trở thành nhà thơ lớn của nền văn học cách mạng. Là một nghệ sĩ đa tài, sau cách mạng, Xuân Diệu càng phát huy năng khiếu của mình trên nhiều thể loại: bút kí, tùy bút. dịch thuật, đặc biệt là nghiên cứu, phê bình văn học. Ở lĩnh vực nào ông cũng có những đóng góp rất có giá trị.